Locatie: voor de Galerie Waalkens in Finsterwolde. Henk komt aanlopen. Hij loopt richting ingang Galerie.

Locatie: voor de Galerie Waalkens in Finsterwolde. Henk komt aanlopen. Hij loopt richting ingang Galerie.

Hoofdstraat met dorpsbewoner. Voorbereidingen. Voor de ingang van de galerie.

Hoofdstraat met dorpsbewoner. Voorbereidingen. Voor de ingang van de galerie.

Take 1. “In 1962 kwam ik voor het eerst van mijn leven in Finsterwolde. En toen ik hier door de straten liep, toen dacht ik: God, man, wat doe je hier? Wat moet je hier? Dit is h…

Take 1. “In 1962 kwam ik voor het eerst van mijn leven in Finsterwolde. En toen ik hier door de straten liep, toen dacht ik: God, man, wat doe je hier? Wat moet je hier? Dit is het eind van de wereld. Ver van alles. En toch is dit een van de belangrijkste plekken voor Jong in Groningen. Galerie Waalkens was hier. En in 1962 ontstond die op een hele wonderlijke manier. Siep van den Berg en Albert Waalkens, vrienden van elkaar. Siep was hier. Siep wou exposeren in het gemeentehuis. Maar de gemeentesecretaris verbood het. Hij vond die abstracte schilderijen natuurlijk niks, maar hij zei: Ik wil geen spiekers in mien muren hebben. Nou ja goed, toen ging het niet door. En toen zei Frederika Waalkens: Kom maar hier, jong, hier kun je wel in de koestal. En in de koestal werd een galerie gemaakt. En van het een kwam het ander en zo kwamen er ook andere kunstenaars. En zo groeide Galerie Waalkens. Jos de Gruyter in 1962 opende Galerie Waalkens”.

Voorbereiding.

Voorbereiding.

Take 2. “In 1962 kwam ik voor het eerst van mijn leven in Finsterwolde. En ik had toen het gevoel: Waar ben ik mee bezig? Dit zou ik helemaal niemand willen aanraden. Leegte. Ein…

Take 2. “In 1962 kwam ik voor het eerst van mijn leven in Finsterwolde. En ik had toen het gevoel: Waar ben ik mee bezig? Dit zou ik helemaal niemand willen aanraden. Leegte. Eind van de wereld. Ver van alles. En toch was er toen iets heel belangrijks. Jos de Gruyter zou de Galerie Waalkens openen, althans een tentoonstelling in de koestal van boer Waalkens”.

“En dat was een grote gebeuretenis. Siep van den Berg die zou een tentoonstelling houden in het gemeentehuis van Finsterwolde. Maar de gemeentesecretaris had de schilderijen gezie…

“En dat was een grote gebeuretenis. Siep van den Berg die zou een tentoonstelling houden in het gemeentehuis van Finsterwolde. Maar de gemeentesecretaris had de schilderijen gezien en die dacht: Aan mijn lijf geen polonaise! En hij riep uit: Geen spijkers in mien muren. Nou, dat kon toen niet meer, dat moest eruit. En toen zei Frederika Waalkens: Kom jij maar hier in de koestal, jong, met je kunst. En zo is het gebeurd dat de koestal van boer Waalkens, dat dat werd tot een galerie waar overal in Nederland over gesproken werd”.

“Want die eerste tentoonstelling kreeg geweldig veel publiciteit en darna waren er ook allemaal tentoonstellingen met veel leven en geruis. Gerard Reve herinner ik me nog, die ged…

“Want die eerste tentoonstelling kreeg geweldig veel publiciteit en darna waren er ook allemaal tentoonstellingen met veel leven en geruis. Gerard Reve herinner ik me nog, die gedichten voorlas en daarna gooide hij ze zo die papiertjes met die gedichten in het publiek en wij werden bedeeld met zijn genialiteit als het ware”.

“Ik moest een tentoonstelling van Alkema hier openen en ik had nog nooit zoveel mensen tegelijk bij een opening gezien. Samen met de Mangelgang ging het trouwens. Nou, en hier zij…

“Ik moest een tentoonstelling van Alkema hier openen en ik had nog nooit zoveel mensen tegelijk bij een opening gezien. Samen met de Mangelgang ging het trouwens. Nou, en hier zijn we nu niet meer bij de koestal, maar bij wat er nu nog is op de plek van Galerie Waalkens”.

Aantal takes van Galerie Waalkens.

Aantal takes van Galerie Waalkens.

Voorbereiding.

Voorbereiding.

Locatie: Henk van Os in Dorpstraat te Finsterwolde. Take 3. “In 1963 kwam hier een kunstenaar, die heel veel betekend heeft voor het denken over kunst in Jong in Groningen: Karl…

Locatie: Henk van Os in Dorpstraat te Finsterwolde. Take 3. “In 1963 kwam hier een kunstenaar, die heel veel betekend heeft voor het denken over kunst in Jong in Groningen: Karl Pelgrom. Karl Pelgrom was een zoon van een dokwerker en een diehard communist, toen hij hier kwam. En het is ook niet toevallig dat hij hier in een van die arbeidershuisjes… in zo’n arbeidershuisje heeft hij ook gewoond. Karl was beeldhouwer, maar dat is eigenlijk wat verkeerd gezegd, want hij dacht voortdurend na over kunst en leven en eigenlijk was ieder mens een kunstenaar in zijn denken. Dat was zijn socialistische impuls, zat daar ook achter. Maar ook een soort van grensverwissing tussen wat kunstenaar-zijn is en wat mens-zijn is. En het betekende dat – hij was leraar aan de Academie Minerva – maar dat was toch te dol en in 1968 werd hij ontslagen. Toen nam hij een aantal van zijn leerlingen mee, waaronder Gjalt Blauw en met hen stichtte hij het Instituut Creatief Werken en daarin werd dat kunst en leven-probleem als het ware menselijk uitgewerkt”.

“Wim Beeren was daar erg in geďnteresseerd. Die was bezig met Sonsbeek buiten de perken. Met Beelden zonder sokkel, met Landart. Nou, al die verschijnselen, die waren in bespreki…

“Wim Beeren was daar erg in geďnteresseerd. Die was bezig met Sonsbeek buiten de perken. Met Beelden zonder sokkel, met Landart. Nou, al die verschijnselen, die waren in bespreking, laten we zeggen in het begin van de jaren zeventig. Hele belangrijke manier om na te denken over kunst. En die Karl Pelgrom, dat was zo’n beetje, zou je kunnen zeggen, de Joseph Beuys van Finsterwolde”.

Dorpsbewoner voor huis. Voorbereiding voor volgende scène.

Dorpsbewoner voor huis. Voorbereiding voor volgende scène.

Aantal takes van Hoofdweg met rode huisjes.

Aantal takes van Hoofdweg met rode huisjes.

Take 4. Henk van Os, zittende op een kei naast een kitsch-beeld. “In 1967 kwam uit het denken van Karl Pelgrom een heel interessant initiatief voort, wat heel veel oude Groninge…

Take 4. Henk van Os, zittende op een kei naast een kitsch-beeld. “In 1967 kwam uit het denken van Karl Pelgrom een heel interessant initiatief voort, wat heel veel oude Groningers zich nog herinneren: Beeld en Route. Pier Tania, een geweldige energieke en vooruitstrevende ambtenaar van de gemeente Groningen voor Cultuur en Karl Pelgrom bedachten dat de kunst maar naar de mensen moest. Kunst moet de straat op. Wij moeten eruit uit de instituties met de kunst naar buiten toe. Beeld en Route. De grootste beeldententoonstelling die ooit in Nederland is gehouden tot op de dag van vandaag”.

“Een enorme hoeveelheid beelden van hier van Finsterwolde helemaal op weg tot en met de Grote Markt in Groningen. Een indrukwekkend initiatief”.…

“Een enorme hoeveelheid beelden van hier van Finsterwolde helemaal op weg tot en met de Grote Markt in Groningen. Een indrukwekkend initiatief”.

“Het jaar daarop ontstond er een driftig schandaal. In dat zelfde denken van kunst moet uit de museale instituties was er een tentoonstelling gepland in het gebouw van Vroom en Dr…

“Het jaar daarop ontstond er een driftig schandaal. In dat zelfde denken van kunst moet uit de museale instituties was er een tentoonstelling gepland in het gebouw van Vroom en Dreesman aan de Grote Markt. En er was een schilderij bij van Henri Huysman. En dat schilderij dat werd door de gemeente als pornografisch beleefd. In elk geval, de congsi van instellingen, die dat maakten die tentoonstelling daar in Vroom en Dreesman, Albert Waalkens, het Groninger Museum, Pier Tania, de Mangelgang, die waren natuurlijk danig geschokt. En Albert Waalkens, die besloot dat het niet door moest gaan. Grote consternatie, enorme opwinding, discussies… Albert bleef principieel. Zo principieel, dat toen hem even later de Culturele Prijs van Groningen werd aangeboden hij die prijs heeft geweigerd”.

Voorbereiding. Regisseur Buddy Hermans wijst Henk op enkele foutjes.

Voorbereiding. Regisseur Buddy Hermans wijst Henk op enkele foutjes.

Take 5. “Uit diezelfde overtuiging dat kunst naar het volk gebracht moest worden, kwam voort het initiatief om bovenin V&D aan de Grote Markt in Groningen een grote tentoonstelli…

Take 5. “Uit diezelfde overtuiging dat kunst naar het volk gebracht moest worden, kwam voort het initiatief om bovenin V&D aan de Grote Markt in Groningen een grote tentoonstelling te maken. Groninger Museum, Albert Waalkens, de Mangelgang, Galerie Heins deden allemaal mee aan die tentoonstelling”.

“Maar daar was werk bij van een kunstenaar, Harrie Huysman, en dat werk werd als pornografisch gezien door degenen, die dat allemaal moesten beoordelen. Groot gedoe, opwinding en …

“Maar daar was werk bij van een kunstenaar, Harrie Huysman, en dat werk werd als pornografisch gezien door degenen, die dat allemaal moesten beoordelen. Groot gedoe, opwinding en alles… en de tentoonstelling ging niet door. Het geheel werd teruggetrokken. Albert Waalkens verdomde het om de vrijheid van de kunst door ambtenaren te laten beknotten. Dat was heftig en het werd nog heftiger, want toen kort daarna Albert Waalkens de Culturele Prijs van Groningen kreeg, weigerde hij die prijs”.

Voorbereiding.

Voorbereiding.

Take 6. “Uit datzelfde denken van kunst moet de straat op kwam een fantastisch initiatief voort. Karl Pelgrom, samen met Pier Tania, de gemeenteambtenaar in Groningen voor Cultur…

Take 6. “Uit datzelfde denken van kunst moet de straat op kwam een fantastisch initiatief voort. Karl Pelgrom, samen met Pier Tania, de gemeenteambtenaar in Groningen voor Culturele zaken, een geweldige energieke figuur in die tijd, die bedachte Beeld en Route. En dan moet je je voorstellen, en de ouderen zullen zich dat zeker nog herinneren, van Finsterwolde tot de Grote Markt in Groningen, allemaal beelden onderweg. De grootste beeldententoonstelling, die Nederland ooit heeft gezien, werd toen in Groningen gehouden. Een fantastische gebeurtenis. En kort daarop gebeurde er nog wat. Bovenin Vroom en Dreesman moest kunst onder de mensen worden gebracht. Eeen tentoonstelling, geďnitieerd door Waalkens, de Mangelgang, Galerie Heins, en het Groninger Museum. En wat gebeurde? Er was werk bij van Harrie Huysman, wat wij nu niet anders dan totaal onschadelijk kunnen beleven, maar toen was dat pornografie in de ogen van ambtenaren en politici. Heel erg, consternatie, het werk moest uit V&D. Albert Waalkens ontzettend kwaad, de tentoonstelling ging niet door entoen bedacht Bram Westers van het Groninger Museum een prachtig compromis”.

“Dat werk van Huysman werd in het Groninger Museum geëxposeerd. En daar werd het door de officier van Justitie in beslag genomen. Wat een verhaa! Wat een leven in de kunst in die…

“Dat werk van Huysman werd in het Groninger Museum geëxposeerd. En daar werd het door de officier van Justitie in beslag genomen. Wat een verhaa! Wat een leven in de kunst in die jaren”.

Voorbereidingen.  Locatie: Korenveld.

Voorbereidingen.  Locatie: Korenveld.

Henk loopt door het korenveld.

Henk loopt door het korenveld.

Voorbereiding.

Voorbereiding.

Take 1. “De volgende stap in het denken van mensen als Albert Waalkens, Karl, Pelgrom en Wim Beeren was, dat je niet alleen de kunst naar buiten brengt, maar dat de kunstenaar in…

Take 1. “De volgende stap in het denken van mensen als Albert Waalkens, Karl, Pelgrom en Wim Beeren was, dat je niet alleen de kunst naar buiten brengt, maar dat de kunstenaar in de wereld zelf ingrijpt. En dat is gebeurd met een prachtig landart-project, wat in 1969 door Albert Waalkens werd geďnstigeerd en wat door de kunstenaar Dennis Oppenheim werd uitgevoerd. Voren in het land, die op een hele bijzondere manier geploegd worden. Koren wordt ingezaaid en daardoor ontstaat in die eindeloze wereld van akkers bij Finsterwolde een hele bijzondere eigen structuur. Die wordt als het ware door de kunstenaar zich eigen gemaakt”.

Take 2. “Mag ik nog even iets toevoegen?”  Voorbereidingen.

Take 2. “Mag ik nog even iets toevoegen?”  Voorbereidingen.

“Het was een van de bijzonderste landart-projecten in die jaren. Er werden foto’s gemaakt, en die foto’s, die gingen over de hele wereld in tentoonstellinge. Hier vanuit Finster…

“Het was een van de bijzonderste landart-projecten in die jaren. Er werden foto’s gemaakt, en die foto’s, die gingen over de hele wereld in tentoonstellinge. Hier vanuit Finsterwolde was een heel bijzonder soort kunst geboren, waarbij de akkers niet meer geschilderd werden, maar de akkers zelf tot kunst werden gemaakt”.

Voorbereidingen.

Voorbereidingen.

Locatie: het Wad. Take 1. “In de jaren zeventig hebben kunstenaars een nieuwe relatie met de natuur gezocht. Een andere manier waarop hun werk natuur zou betekenen. Niet meer ge…

Locatie: het Wad. Take 1. “In de jaren zeventig hebben kunstenaars een nieuwe relatie met de natuur gezocht. Een andere manier waarop hun werk natuur zou betekenen. Niet meer gewoon een landschapje schilderen, niet alleen maar afbeelden en weergeven en interpreteren, maar het natuurproces zelf deel te laten uitmaken van het schilderij. En zo ging Han Jansen experimenteren met stroomschilderijen en hij maakte heel bijzondere verfcombinaties waarmee hij dat schilderij, als hij het zo bewoog, dat stroomde… En het werden schilderijen, monochroom… Bijna monochroom. Fascinerend. Hoe langer je er naar keek, hoe meer je er aan ging ontdekken. Prachtige schilderijen. Stroomschilderijen”.

“Maar toen kwam als vanzelf de wens om dan niet op een schilderij die stroom te representeren, maar in het water die stroom bewust te maken, zichtbaar te maken. En zo kwam Han tot…

“Maar toen kwam als vanzelf de wens om dan niet op een schilderij die stroom te representeren, maar in het water die stroom bewust te maken, zichtbaar te maken. En zo kwam Han tot het idee om het wad te gaan inkleuren. Weliswaar met milieuvriendelijke verven, dat hielp nog niet veel, want natuur- en milieufreaks die begonnen toch nog te kraaien en te piepen, maar in ieder geval hij ging dat Wad inkleuren”.

“En dat heeft fascinerende beelden opgeleverd, omdat je daarin zag dat die stroomprocessen van het water dat land op een fantastische manier kleurden en wat is daar zo fantastisch…

“En dat heeft fascinerende beelden opgeleverd, omdat je daarin zag dat die stroomprocessen van het water dat land op een fantastische manier kleurden en wat is daar zo fantastisch aan? Dat je opeens ziet hoe die natuur functioneert, hoe die natuur werkt, hoe die stroom stroomt. Natuur heeft een verhouding tot kunst in die zin dat kunst je natuur meer bewust maakt. En dat doen die stroomwerken van Han Jansen in zeer hoge mate”.

Aantal takes van het Wad.

Aantal takes van het Wad.

Henk van Os, overvallen door de vloed, loopt met modderschoenen richting strand. “Het leven van een wadloper in colbert gaat niet over rozen.” “Henri zou gezegd hebbeb: Meneer…

Henk van Os, overvallen door de vloed, loopt met modderschoenen richting strand. “Het leven van een wadloper in colbert gaat niet over rozen.” “Henri zou gezegd hebbeb: Meneer Van OS, dit is geen dag om uw Brooks mee te nemen! Nou we zijn nu zo langzamerhand wel uitgewandeld…”

Locatie: Bovenop dijk. Uitzicht over het landschap. Pan naar rechts. Aantal takes.

Locatie: Bovenop dijk. Uitzicht over het landschap. Pan naar rechts. Aantal takes.

Take 2. Henk staat op dijk. “Dit was Jong in Groningen. Dertig jaar kunst in Groningen. Het is geen kunsthistorisch overzicht. Het is een film. Het zijn herinneringen. En er zij…

Take 2. Henk staat op dijk. “Dit was Jong in Groningen. Dertig jaar kunst in Groningen. Het is geen kunsthistorisch overzicht. Het is een film. Het zijn herinneringen. En er zijn ook zelfs uit mijn herinneringen heel veel dingen, die we weg hebben gelaten. Kunstenaars, die kwamen en gingen. Ger van Elk. Sanne Sannes – weggelaten. En zo heel veel herinnering bij velen van jullie ook allerlei dingen omvatten die niet genoemd zijn. Maar dat doet er niet toe. Het ging erom, aandacht te vragen voor een groot aantal kunstenaarspersoonlijkheden die het leven in die dertig jaar voor mij betekenis hebben gegeven. En ik weet zeker, dat ze van belang zijn voor nader onderzoek, voor publicaties, voor tentoonstellingen. Voor meer werk, echt werk, niet alleen maar herinneringen. En ik hoop zo, dat dat gebeurt. Want ze zijn het meer dan waard. Groningen, let op uw zaak!”

Voorbereiding. Willem van der Linde kiest nieuw camerastandpunt.

Voorbereiding. Willem van der Linde kiest nieuw camerastandpunt.

Take 3. “Ik ben aan het end van mijn wandeling. Het waren herinneringen. En zoals bij herinneringen: je hebt er altijd nog meer. Maar ik kan ze niet allemaal opnoemen. Ik heb het…

Take 3. “Ik ben aan het end van mijn wandeling. Het waren herinneringen. En zoals bij herinneringen: je hebt er altijd nog meer. Maar ik kan ze niet allemaal opnoemen. Ik heb het niet gehad over de kunstenaars, die kwamen en gingen. Aan Ger van Elk, aan Sanne Sannes en aan nog vele andere. Maar ik heb het wel gehad over kunstenaars, die stuk voor stuk de moeite waard zijn. Die stuk voor stuk kunstenaarspersoonlijkheden waren. En die van grote betekenis zijn geweest. Die dertig jaar van mijn leven met kunst betekenis hebben gegeven”.

Henk aarzelt.

Henk aarzelt.

Take 4. “Ik ben aan het end van mijn wandelingen. Aan het end van mijn herinneringen. Ze zijn niet op, ik heb nog veel meer herinneringen aan kunstenaars, die gingen en kwamen, b…

Take 4. “Ik ben aan het end van mijn wandelingen. Aan het end van mijn herinneringen. Ze zijn niet op, ik heb nog veel meer herinneringen aan kunstenaars, die gingen en kwamen, bijvoorbeeld. Aan Ger van Elk. Aan Sanne Sannes. Maar die hebben we niet behandeld. En ik denk, dat heel veel van u ook herinneringen hebben. En die herinneringen zullen ook niet allemaal samenvallen met de mijne. Maar het gaat erom, dat de kunstenaarspersoonlijkheden waar ik het wel over heb gehad, belangrijke kunstenaars zijn geweest in Groningen, met een heel eigen signatuur. Kunstenaars, die dertig jaar lang mijn omgang met kunst betekenis hebben gegeven”. 

Omgevingsshots. Landschap. Schapen op de dijk. Enzovoort.

Omgevingsshots. Landschap. Schapen op de dijk. Enzovoort.