Het is belangwekkend om in deze tijd, die zozeer in het teken van de aardolie staat, de woorden van Jan Huygen van Linschoten aan te halen, waarmee hij in 1596 in zijn reisbeschri…

Het is belangwekkend om in deze tijd, die zozeer in het teken van de aardolie staat, de woorden van Jan Huygen van Linschoten aan te halen, waarmee hij in 1596 in zijn reisbeschrijving van zijn tocht naar de oost voor het eerst gewag maakt van de aanwezigheid van aardolie in Indonesië. Dat was op Sumatra. Hij schreef het volgende. Ik bevestig dat er een fontein is die louter en enkel balsem vloeit.

Met andere woorden vertelde deze vroege ontdekkingsreiziger dat hij een spuiter op Sumatra had gezien. Weinig zal hij toen vermoed hebben dat deze zelfde olie van aarde, een goede…

Met andere woorden vertelde deze vroege ontdekkingsreiziger dat hij een spuiter op Sumatra had gezien. Weinig zal hij toen vermoed hebben dat deze zelfde olie van aarde, een goede 300 jaar later, een technische evolutie, ik mag haast zeggen een revolutie, van ongekende omvang zou veroorzaken. Door de toepassing van aardolie is het wereldbeeld in de laatste 50 jaar volkomen veranderd.

Slechts zelden gunt zich de moderne mens in zijn jachtend bestaan de tijd om dergelijke wereldomvattende gebeurtenissen en hun betekenis voor ieder individu te overdenken. Een enk…

Slechts zelden gunt zich de moderne mens in zijn jachtend bestaan de tijd om dergelijke wereldomvattende gebeurtenissen en hun betekenis voor ieder individu te overdenken. Een enkele keer echter doet zich een gelegenheid voor waarbij men, of men wil of niet, gedwongen wordt aandacht te besteden aan iets, in dit geval de aardolie, wat men anders zo vanzelfsprekend en gewoon vindt.

Een dergelijke gebeurtenis was voor mij vandaag de opening van de nieuwe tankinstallatie van de tot de koninklijke Shellgroep behorende Shell Nederland in Groningen. Maar niet all…

Een dergelijke gebeurtenis was voor mij vandaag de opening van de nieuwe tankinstallatie van de tot de koninklijke Shellgroep behorende Shell Nederland in Groningen. Maar niet alleen de betekenis van de aardolie en al haar nevenproducten, ook het aandeel dat wij Nederlanders in de ontwikkeling van de aardolie-industrie gehad hebben, werden in mijn herinnering wakker geroepen.

Twee feiten zo belangrijk dat ze zeker waard zijn nog eens onder de loep te worden genomen. Laten we eens aannemen dat plotseling in een koude winternacht, door een mysterieuze oo…

Twee feiten zo belangrijk dat ze zeker waard zijn nog eens onder de loep te worden genomen. Laten we eens aannemen dat plotseling in een koude winternacht, door een mysterieuze oorzaak, alle olieproducten in zuivere of verwerkte vorm van de aardbodem zijn verdwenen. Hoe zou dan de wereld eruit zien? Het elektrisch licht kunt u niet opsteken, want in de centrales werken de machines niet, wegens gebrek aan brandstof en smeermiddelen. U denkt aan een kaars, mis. De paraffine is verdwenen en slechts de pit is over. In de bezettingsjaren hebt u echter geleerd dat ook brillantine als verlichtingsmiddeldienst kan doen. U grijpt dus de telefoon om uw leverancier te bellen. Helaas, alweer mis. 

De telefoon werkt niet meer, want op de centrales in de schakelborden door gebrek aan smeerolie vastgelopen. De brillantine zou er toch niet geweest zijn, want die bestaat uit par…

De telefoon werkt niet meer, want op de centrales in de schakelborden door gebrek aan smeerolie vastgelopen. De brillantine zou er toch niet geweest zijn, want die bestaat uit paraffine. En zo zou ik nog geruime tijd kunnen doorgaan. Er zou geen brood zijn, want er is geen olie om de ovens te bestrijken. Geen schoencreme om uw schoenen te poetsen. Geen krant, omdat de persen stilstaan door gebrek aan brandstof en smering. U zult op uw ongepoetste schoenen naar kantoor of fabriek moeten lopen over ongebaande wegen, want auto's, bussen en treinen rijden niet en de asfalt is uit de straten verdwenen. Op uw kantoor aangekomen staat uw machteloos. Geen telefoon, geen telegram, geen brief. Ja, zelfs de anders zo charmante typistes en secretaressen bieden een droef aanblik door gebrek aan schoonheidsmiddelen die voor hun grondstoffen eveneens aangewezen zijn op aardolie.

Scheepswerven, fabrieken, landbouwmachines staan stil, omdat onmisbare brandstof, aardolie, er niet is. Onze wereld zou onder dergelijke omstandigheden eensklaps veranderd zijn in…

Scheepswerven, fabrieken, landbouwmachines staan stil, omdat onmisbare brandstof, aardolie, er niet is. Onze wereld zou onder dergelijke omstandigheden eensklaps veranderd zijn in een troosteloos, onbewoonbaar oord. We zouden terugvallen tot het niveau der middeleeuwen. Erger nog, de moderne mens zou het aanpassingsvermogen tot deze terugschakeling niet meer kunnen opbrengen. Het wegvallen van de aardolievoorziening in de 20e eeuw zou tot de ondergang van onze samenleving leiden, want deze samenleving berust wel volkomen op vloeibare brandstof en smeermiddelen.

Gelukkig is voor zo'n somber beeld geen aanleiding. De wereldproductie vertoont een nog steeds stijgende lijn en de ondergrondse voorwaarden zijn bij lange na nog niet uitgeput. S…

Gelukkig is voor zo'n somber beeld geen aanleiding. De wereldproductie vertoont een nog steeds stijgende lijn en de ondergrondse voorwaarden zijn bij lange na nog niet uitgeput. Steeds worden nieuwe vindplaatsen ondersteund. De grote oliemaatschappijen zijn voortdurend bezig met het opsporen van nieuwe olievelden en met het uitbreiden of vernieuwen van raffinaderijen. Met recht kunnen wij Nederlanders er trots op zijn dat ook ons land een zeer vooraanstaande plaats inneemt in de olie-industrie. Met onze scheepvaart, die de Nederlandse vlag op alle zeeën brengt, en de luchtvaart, die onbekende banen op de globen exploreert, is ook een bedrijf als dat van de Koninklijke Shell Group een voorwerp van gerechtvaardigde nationale trots. Een wereldbedrijf. Waarin een groot stuk Nederlandse ondernemingsgeest en durf vervat zijn.

Cijfers noemen wordt saai en langdradig en daarom zal ik hem er niet toe laten verleiden. Maar wel kan ik zeggen dat de Koninklijke Shell Group aan duizenden Nederlanders hier in …

Cijfers noemen wordt saai en langdradig en daarom zal ik hem er niet toe laten verleiden. Maar wel kan ik zeggen dat de Koninklijke Shell Group aan duizenden Nederlanders hier in eigen land en over de gehele wereld werk verschaft. Zowel direct als indirect. Werk als geoloog, als werktuigkundig of chemisch ingenieur, als administrateur of handelsman, als medicus of onderwijzer, als zeeman of piloot. Deze verscheidenheid van beroep is ook logisch. Want de aardolie-industrie controleert het product van de put tot aan de pomp. 

En moet dit uit economische overweging ook doen. Immers moet de consument verzekerd zijn van een ononderbroken regelmatig aanvoer van aardolieproducten. En aan de andere kant moet…

En moet dit uit economische overweging ook doen. Immers moet de consument verzekerd zijn van een ononderbroken regelmatig aanvoer van aardolieproducten. En aan de andere kant moet de aardoliemaatschappij, wil zij belangrijke kapitalen investeren in installaties, kunnen rekenen op een regelmatige afzet. De belangen van producent en consument worden dus door deze integrale bedrijf, voor een volkomen gediend. Een van de eindschakels in de lange wereldomvattende keten van de vindplaats der olie tot de verbruiker, is de nieuwe tankinstallatie van Shell Nederland die ik zo even noemde en die de aanleiding is tot dit praatje.

Evenals ieder ander deel van de wereld is de provincie Groningen op aardolieproducten als energiebron en voor smeermiddelen aangewezen. Dankzij deze producten heeft de industriali…

Evenals ieder ander deel van de wereld is de provincie Groningen op aardolieproducten als energiebron en voor smeermiddelen aangewezen. Dankzij deze producten heeft de industrialisatie van onze provincie de huidige hoogte kunnen bereiken. Aardappelmeel, strookkarton en suikerfabrieken, de zuivelindustrie, de gemechaniseerde landbouw zijn zonder deze producten tot werkloosheid gedoemd. Inderdaad, de ondernemers en ook de particulieren kunnen het zonder aardolie niet stellen. De stroom van aardolie en al haar nevenproducten zal echter de wereld van energie blijven voorzien. Een energieluisteraars die even onmisbaar is geworden als elektriciteit en gas. Inderdaad, van de potjes olie van aarde, die Jan Huygen van Linschoten meebracht tot de opening van deze nieuwe tankinstallatie, is een hele stap. Zonder het eerste zou het laatste echter niet mogelijk zijn geweest.

Toen Shell Nederland aan het einde van de oorlog de balans ging opmaken en begon met de uitwerking van haar reorganisatieplannen voor een bedrijf dat zwaar van de oorlog had geled…

Toen Shell Nederland aan het einde van de oorlog de balans ging opmaken en begon met de uitwerking van haar reorganisatieplannen voor een bedrijf dat zwaar van de oorlog had geleden en daarbij naging waar haar voornaamste steunpunten zouden moeten komen te liggen in de komende jaren, viel daarbij onder andere de keuze op Groningen.

En hiervoor waren verschillende redenen.

En hiervoor waren verschillende redenen.

De eerste was dat dankzij de bijzondere ontwikkeling van dit gedeelte van ons land gedurende de laatste tientallen jaren, onze oude installatie, qua capaciteit en technische uitru…

De eerste was dat dankzij de bijzondere ontwikkeling van dit gedeelte van ons land gedurende de laatste tientallen jaren, onze oude installatie, qua capaciteit en technische uitrusting ten ene male onvoldoende was geworden.

In de tweede plaats was er het feit dat Shell Nederland een onbeperkt vertrouwen stelde in de verdere ontwikkeling van dit gedeelte van ons land.…

In de tweede plaats was er het feit dat Shell Nederland een onbeperkt vertrouwen stelde in de verdere ontwikkeling van dit gedeelte van ons land.

En dan was er in de derde plaats, en dit feit gaf de doorslag bij de verwezenlijking van onze plannen, de totstandkoming van het nieuwe Van Starkenborghkanaal.…

En dan was er in de derde plaats, en dit feit gaf de doorslag bij de verwezenlijking van onze plannen, de totstandkoming van het nieuwe Van Starkenborghkanaal.

Door dat dit kanaal een rechtstreekse verbinding vormt met Amsterdam, was het ons mogelijk om plannen te maken voor de bevoorrading van Groningen met grote schepen, met lichters v…

Door dat dit kanaal een rechtstreekse verbinding vormt met Amsterdam, was het ons mogelijk om plannen te maken voor de bevoorrading van Groningen met grote schepen, met lichters van 1000 ton.

Tot dusverre was dit slechts mogelijk geweest met schepen van maximaal 300 ton. En de nieuwe aanvoermogelijkheid, welke uiteraard veel economischer was, maakte het mogelijk dat we…

Tot dusverre was dit slechts mogelijk geweest met schepen van maximaal 300 ton. En de nieuwe aanvoermogelijkheid, welke uiteraard veel economischer was, maakte het mogelijk dat we, een belangrijk nieuw kapitaal in deze installatie gingen investeren

en dus dit nieuwe bedrijf konden tot stand brengen.

en dus dit nieuwe bedrijf konden tot stand brengen.

Wat de grootte van dit bedrijf betreft hebben wij ons laten leiden door de gedachte dat we een positieve bijdrage moesten leveren tot de verdere ontplooiing van handel en industri…

Wat de grootte van dit bedrijf betreft hebben wij ons laten leiden door de gedachte dat we een positieve bijdrage moesten leveren tot de verdere ontplooiing van handel en industrie in dit gedeelte van ons land dat zo belangrijk is voor onze totale economie.

We hebben daarbij gedacht aan de belangrijkheid van uw landbouw met haar aanverwante bedrijven, uw scheepvaart met de daarop gerichte industrieën en verder aan handel en industri…

We hebben daarbij gedacht aan de belangrijkheid van uw landbouw met haar aanverwante bedrijven, uw scheepvaart met de daarop gerichte industrieën en verder aan handel en industrie in het algemeen.

De belangrijkheid van al deze takken van bedrijvigheid hebben ons toen doen besluiten om hier een installatie te bouwen, die zo groot is dat wij onder alle omstandigheden en ook g…

De belangrijkheid van al deze takken van bedrijvigheid hebben ons toen doen besluiten om hier een installatie te bouwen, die zo groot is dat wij onder alle omstandigheden en ook gedurende de lange periode van vorst, die zich in dit land nogal eens voordoen, een ononderbroken stroom van bedrijfstoffen aan handel, scheepvaart en industrie en aan de landbouw in Groningen te kunnen verzekeren.

De petroleum en haar derivaten

De petroleum en haar derivaten

is de grondslag in deze moderne tijd van vrijwel elke bedrijvigheid.

is de grondslag in deze moderne tijd van vrijwel elke bedrijvigheid.

En dat hier. Thans is opgericht. Een installatie die in alle omstandigheden het beste van het beste aan onze bedrijven,

En dat hier. Thans is opgericht. Een installatie die in alle omstandigheden het beste van het beste aan onze bedrijven,

verkeer, industrie, landbouw en wat u maar verder wil noemen, kan leveren, kan een aansporing zijn om door te gaan, om door te zetten,

verkeer, industrie, landbouw en wat u maar verder wil noemen, kan leveren, kan een aansporing zijn om door te gaan, om door te zetten,

gelijk de Nederlanders die de koninklijke hebben gemaakt tot wat ze eens altijd hebben gedaan en kan voorst een aansporing zijn om door te zetten bij de opbouw van de eigen bedrij…

gelijk de Nederlanders die de koninklijke hebben gemaakt tot wat ze eens altijd hebben gedaan en kan voorst een aansporing zijn om door te zetten bij de opbouw van de eigen bedrijven en de modernisering van de eigen ondernemingen.

Wij hebben hier een bevolking die graag wil werken. We hebben een bevolking die solide is. Met harde koppen en die zich niet snel laat meeslepen door de beweging van de dag.…

Wij hebben hier een bevolking die graag wil werken. We hebben een bevolking die solide is. Met harde koppen en die zich niet snel laat meeslepen door de beweging van de dag.

En we zijn er trots op dat wij hier in dit noordelijk gewest

En we zijn er trots op dat wij hier in dit noordelijk gewest

vooruitstrevend en krachtig zijn.

vooruitstrevend en krachtig zijn.

En nu geloof ik

En nu geloof ik

dat er ook wel tegenwerkende factoren zijn. Dat de verbindingen

dat er ook wel tegenwerkende factoren zijn. Dat de verbindingen

met bevolkingsagglomeraten in het westen van het land langer zijn

met bevolkingsagglomeraten in het westen van het land langer zijn

dan wanneer men in dat westen zelf de industrie bevestigt. Maar daar staan zulke uitzonderlijke voordelen tegenover.

dan wanneer men in dat westen zelf de industrie bevestigt. Maar daar staan zulke uitzonderlijke voordelen tegenover.

Welke voordelen? Ik hoop dat nader in den lande bekeken zullen worden en nader bezien zullen worden dat ik de wens uitspreek dat men toch nog eens met kracht ook in de kringen van…

Welke voordelen? Ik hoop dat nader in den lande bekeken zullen worden en nader bezien zullen worden dat ik de wens uitspreek dat men toch nog eens met kracht ook in de kringen van de leidende persoonlijkheden van industrie en regering denkt

om dit krachtige noordelijke gewest met alle grote

om dit krachtige noordelijke gewest met alle grote

voordelen die dit gewest heeft.

voordelen die dit gewest heeft.

En laat men vooral niet komen aandringen

En laat men vooral niet komen aandringen

met

met

deze tegenwerking

deze tegenwerking

dat

dat

Groningen nou niet zulke belangrijke industrieën kent. Wij kennen inderdaad hier wel belangrijke industrieën en het is een feit

Groningen nou niet zulke belangrijke industrieën kent. Wij kennen inderdaad hier wel belangrijke industrieën en het is een feit

dat wanneer er zich hier belangrijke industrieën zouden vestigen elke woninger

dat wanneer er zich hier belangrijke industrieën zouden vestigen elke woninger

zijn schouders eronder zou zetten om die industrie zoveel mogelijk te helpen.

zijn schouders eronder zou zetten om die industrie zoveel mogelijk te helpen.

Door de oorlog zeer veel beschadigingen aan dit bedrijf zijn toegebracht. Dan weten wij meneer de directeur dat het opnieuw de kracht is van vele Nederlanders dat zij zich niet he…

Door de oorlog zeer veel beschadigingen aan dit bedrijf zijn toegebracht. Dan weten wij meneer de directeur dat het opnieuw de kracht is van vele Nederlanders dat zij zich niet hebben laten terneerslaan, maar dat zij opnieuw hun plannen hebben gemaakt en opnieuw weer aan de opbouw zijn van

dit machtige en dit voor Nederland zo belangrijke onderneming.

dit machtige en dit voor Nederland zo belangrijke onderneming.

"Geluid van machines, kranen, werkzaamheden."

"Geluid van machines, kranen, werkzaamheden."

Nu is het aan het moment gekomen dat burgemeester Cort van der Linden een van de kranen die zijn aangebracht aan de nieuwe kademuur van het Van Starkenborghkanaal, een van die nie…

Nu is het aan het moment gekomen dat burgemeester Cort van der Linden een van de kranen die zijn aangebracht aan de nieuwe kademuur van het Van Starkenborghkanaal, een van die nieuwe kranen opendraait en het goud der aarde de eerste benzine van het tankschip in de nieuwe tanken van de Koninklijke Shellgroep laat stromen.

U hoort het, de motoren zijn in werking getreden en nu is dan de nieuwe installatie voor het eerst in gebruik genomen.

U hoort het, de motoren zijn in werking getreden en nu is dan de nieuwe installatie voor het eerst in gebruik genomen.