Na de mensen die de grote lijnen van zo'n kamp vaststellen, willen we ook wel eens praten met de mensen uit de praktijk.

Na de mensen die de grote lijnen van zo'n kamp vaststellen, willen we ook wel eens praten met de mensen uit de praktijk.

En waarom maar niet gewoon te beginnen bij zo'n kampdag. Ik geloof dat hier meneer Hartog me wel vertellen kan hoe zoiets eigenlijk in zijn werk gaat.…

En waarom maar niet gewoon te beginnen bij zo'n kampdag. Ik geloof dat hier meneer Hartog me wel vertellen kan hoe zoiets eigenlijk in zijn werk gaat.

Inderdaad, dat kan ik u vertellen. Om zeven uur s' morgens staan de jongens op. Na het opstaan is het dan ochtendgymnastiek en daarna wassen en bed opmaken. Na het bed opmaken kri…

Inderdaad, dat kan ik u vertellen. Om zeven uur s' morgens staan de jongens op. Na het opstaan is het dan ochtendgymnastiek en daarna wassen en bed opmaken. Na het bed opmaken krijgen we dan het ontbijt. En na het ontbijt gaan we naar de vlag. Na de vlag krijgen we dan de werkverdeling die s'morgens dan zal beginnen. Dat is één groep dan die les krijgt. Anderhalf uur van onze werkdag. De andere groep die krijgt dan buitenwerk. Dat bestaat uit bosaanplanting of een wegaanleggen of iets dergelijks. Een derde groep maakt het kamp volledig weer schoon. En de vierde groep die krijgt dan van mij handenarbeid.

Nou, dat duurt dan dus ongeveer twaalf uur. Om twaalf uur dan gaan we het ons klaarmaken voor de middagmaaltijd. Na de middagmaaltijd is er eerst een uur volledige bedrust voor de…

Nou, dat duurt dan dus ongeveer twaalf uur. Om twaalf uur dan gaan we het ons klaarmaken voor de middagmaaltijd. Na de middagmaaltijd is er eerst een uur volledige bedrust voor deze jongens. Na de bedrust krijgen ze ongeveer weer hetzelfde programma van morgens. Alleen dan is er voor elke groep sport ingelast. Het avondprogramma dat is nog iets anders. Het avondprogramma dat bestaat hoofdzakelijk uit de jongens een cultureel programma te geven. Hun volksdansen te leren. En dan gaan we in de avondprogramma's ook speciaal ons veel richten op het kamperen. Dat de jongens de techniek van het kamperen door krijgen. Zodat ze dan straks met één van onze leiders mee kunnen gaan kamperen enkele dagen.

Juist, u noemt daar zo verschrikkelijk veel op dat ik op een hele hoop punten uitleg wil. En daarom wend ik me eerst geloof ik tot uw onderwijzeres. U zei daar ze krijgen onderwij…

Juist, u noemt daar zo verschrikkelijk veel op dat ik op een hele hoop punten uitleg wil. En daarom wend ik me eerst geloof ik tot uw onderwijzeres. U zei daar ze krijgen onderwijs en die zal daar wel een hele hoop van weten.

Juffrouw Schrade, u bent hier onderwijzeres? Ja, dat ben ik.

Juffrouw Schrade, u bent hier onderwijzeres? Ja, dat ben ik.

En heeft u al lang les gegeven?

En heeft u al lang les gegeven?

Ik ben al zeven jaar ben ik al onderwijzeres.

Ik ben al zeven jaar ben ik al onderwijzeres.

Dus u bent al zeven jaar bij het onderwijs, maar natuurlijk niet bij een onderwijs als dit. Niet zoiets bijzonders.

Dus u bent al zeven jaar bij het onderwijs, maar natuurlijk niet bij een onderwijs als dit. Niet zoiets bijzonders.

Nee, ruim vijf jaar ben ik aan een gewone school geweest. En nu ben ik hier al anderhalf jaar ben ik hier alweer.

Nee, ruim vijf jaar ben ik aan een gewone school geweest. En nu ben ik hier al anderhalf jaar ben ik hier alweer.

U bent hier ruim anderhalf jaar. Heel anders dan wat u voor die tijd deed.

U bent hier ruim anderhalf jaar. Heel anders dan wat u voor die tijd deed.

Oh ja, het is heel anders.

Oh ja, het is heel anders.

Vertelt u daar eens wat van.

Vertelt u daar eens wat van.

Wat zijn eigenlijk de hoofdpunten van verschil met normaal onderwijs?

Wat zijn eigenlijk de hoofdpunten van verschil met normaal onderwijs?

De hoofdzaak is wel op de gewone school, daar wordt het klassikaal onderwijs gegeven. En hier is het louter individueel.

De hoofdzaak is wel op de gewone school, daar wordt het klassikaal onderwijs gegeven. En hier is het louter individueel.

Helemaal individueel? Helemaal individueel, ja. Dus dat wil zeggen dat u eigenlijk met al die kinderen, dat al die kinderen hun eigen problemen oplossen. En dat u daar zo eens mee…

Helemaal individueel? Helemaal individueel, ja. Dus dat wil zeggen dat u eigenlijk met al die kinderen, dat al die kinderen hun eigen problemen oplossen. En dat u daar zo eens mee praat en dan verder op de weg helpt. Meer dan dat u het voor de klas staat te doseren.

Ja, want iedere groep die krijgt anderhalf uur per dag les. Maar in die groep, die bestaat uit vijftien jongens. Daar zitten jongens in van de BLO school, van de eerste klas tot e…

Ja, want iedere groep die krijgt anderhalf uur per dag les. Maar in die groep, die bestaat uit vijftien jongens. Daar zitten jongens in van de BLO school, van de eerste klas tot en met de achtste klas.

Dus u heeft dan helemaal, ik zou zeggen u heeft een soort eenmans schooltje eigenlijk. Ja, inderdaad, ja.

Dus u heeft dan helemaal, ik zou zeggen u heeft een soort eenmans schooltje eigenlijk. Ja, inderdaad, ja.

En dat is, doorgaans niet de taak van een onderwijzeres, maar het is een hele verandering voor u geweest. En heeft het succes? Is het prettig werken? En bevalt het u beter dan op…

En dat is, doorgaans niet de taak van een onderwijzeres, maar het is een hele verandering voor u geweest. En heeft het succes? Is het prettig werken? En bevalt het u beter dan op de gewone school?

Ja, het bevalt mij veel beter. Veel beter? Want de jongens leren je ook veel beter kennen.

Ja, het bevalt mij veel beter. Veel beter? Want de jongens leren je ook veel beter kennen.

Ja, dat is natuurlijk een enorm voordeel.

Ja, dat is natuurlijk een enorm voordeel.

En ze leren zelfstandig te werken, wat erg voornaam is, vind ik.

En ze leren zelfstandig te werken, wat erg voornaam is, vind ik.

Ja, dat is ook zo. En dan heb ik u horen noemen, meneer Hartog kamperen. Ik geloof dat de heer Smolders daar een beetje zeer op gespecialiseerd is. Daar kunt u me zeker wel wat v…

Ja, dat is ook zo. En dan heb ik u horen noemen, meneer Hartog kamperen. Ik geloof dat de heer Smolders daar een beetje zeer op gespecialiseerd is. Daar kunt u me zeker wel wat van vertellen.

Ja, ons hele werkprogramma hier in het kamp is eigenlijk gericht in, laten we zeggen, 60% op het padvindersysteem. En als oude ervaren scout en ook de commandant is een oude erv…

Ja, ons hele werkprogramma hier in het kamp is eigenlijk gericht in, laten we zeggen, 60% op het padvindersysteem. En als oude ervaren scout en ook de commandant is een oude ervaren padvinder, hebben we toch gemeend dat wij de jongens het grote roet van het kamperen niet mogen onthouden. Wij trainen de jongens dan in de techniek van het kamperen, van tenten en sjorring en al die dingen meer. Maar vooral ook in de culturele vorming die het padvinderspel toch eigen is. En we hebben daar de ervaring mee gehad dat jongens van het asfalt uit Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zich werkelijk openbaren als ze alleen in de natuur zijn en zichzelf moeten bedruipen.

Slechte ervaring hebben we tot nog toe niet gehad. Dus we zouden kunnen zeggen, we gaan op de ingeslagen weg rustig voort met deze jongens eigenlijk patvinders te maken. Hoewel ze…

Slechte ervaring hebben we tot nog toe niet gehad. Dus we zouden kunnen zeggen, we gaan op de ingeslagen weg rustig voort met deze jongens eigenlijk patvinders te maken. Hoewel ze dan uiterlijk de uniform niet bezitten. Maar dat is natuurlijk van zeer weinig belang als ze de innerlijke waarde van het spel van Verkennen van binnen, Paul, maar begrijpen.

Ja, ik dank u wel. En dan wil ik eigenlijk vreselijk graag wat weten over de tentoonstelling die hier nou opgebouwd is. En misschien kunt u allebei er ook nog wat van vertellen.…

Ja, ik dank u wel. En dan wil ik eigenlijk vreselijk graag wat weten over de tentoonstelling die hier nou opgebouwd is. En misschien kunt u allebei er ook nog wat van vertellen.

Allereerst het inrichten van deze tentoonstelling. Er zijn natuurlijk verschillende doelstellingen die u daarmee beoogt. Kunt u daar iets van zeggen?…

Allereerst het inrichten van deze tentoonstelling. Er zijn natuurlijk verschillende doelstellingen die u daarmee beoogt. Kunt u daar iets van zeggen?

Zeker, dat kan ik u vertellen. Het was speciaal onze bedoeling om ook door deze tentoonstelling, de jongens beter te leren kennen. Wij willen op het ogenblik werken in de geest va…

Zeker, dat kan ik u vertellen. Het was speciaal onze bedoeling om ook door deze tentoonstelling, de jongens beter te leren kennen. Wij willen op het ogenblik werken in de geest van jongensstad. In dit kamp is dan ook volledig op het ogenblik elke jongen ingeschakeld. En elke jongen heeft zijn speciale taak. Er zijn jongens die op het ogenblik zijn onze kamppolitie. Er zijn enkele jongens voor de EHBO. Er zijn jongens speciaal voor de fietsenstalling. Er zijn jongens die alle mensen die hier komen tellen. Om zodoende een overzicht te krijgen hoeveel bezoekers er zijn. En dan hebben we verder de jongens die de diverse stands vertegenwoordigen en die een uitleg kunnen geven over de diverse fabrieken. Dan zijn de jongens bij de olieballenkraam, bij de limonadeverkoop, bij het sjoelen en al dergelijke dingen.

Daar hopen we straks allemaal eens een kijkje te gaan nemen. En heeft het ook verder nog een doel om naar buiten? Ik bedoel, u krijgt toch de mensen uit de omstreken en misschien …

Daar hopen we straks allemaal eens een kijkje te gaan nemen. En heeft het ook verder nog een doel om naar buiten? Ik bedoel, u krijgt toch de mensen uit de omstreken en misschien zelfs van heel ver naar Sellingen toe om te bekijken wat de jongens hier eigenlijk ingericht hebben. En ik stel me voor, dat zal uw kamp toch ook een zekere populariteit geven in de omgeving. Heeft dat doel ook nog voorgezeten of is dat iets wat u gelijk zo erbij krijgt?

Nee, kijk, dat krijgen we er op het ogenblik helemaal bij. Dat is niet het hoofddoel geweest. Het hoofddoel is speciaal geweest alleen de jongens. Om de jongens volledig die tento…

Nee, kijk, dat krijgen we er op het ogenblik helemaal bij. Dat is niet het hoofddoel geweest. Het hoofddoel is speciaal geweest alleen de jongens. Om de jongens volledig die tentoonstelling te laten beleven. Zodat ze dit later nooit meer zullen vergeten. Dat is wel het hoofddoel geweest.

Fijn, ik dank u. En dan meneer Smolders, die heeft geloof ik de jongens aan het werk gezet. En die heeft de zaak de leiding gegeven bij het opbouwen. En die heeft daar zeker nog w…

Fijn, ik dank u. En dan meneer Smolders, die heeft geloof ik de jongens aan het werk gezet. En die heeft de zaak de leiding gegeven bij het opbouwen. En die heeft daar zeker nog wel wat over op zijn hart.

Had u veel medewerking? Nou, van medewerking kan ik eigenlijk niet spreken. Want er is alleen maar gewerkt door de jongens. Dus medewerking heb ik eigenlijk verleend. Dus we moete…

Had u veel medewerking? Nou, van medewerking kan ik eigenlijk niet spreken. Want er is alleen maar gewerkt door de jongens. Dus medewerking heb ik eigenlijk verleend. Dus we moeten de zaak eigenlijk anders zien. De bedoeling was natuurlijk, zoals alles in het kamp. Als er iets gebeurt, het wordt 100% gedaan. Het wordt groots opgezet en het zal groots volbracht worden. Eh, daar hebben we de jongens absoluut van bewust laten worden dat het groots moest zijn. En ze zijn zo innerlijk groots geworden. Dat zij werkelijk ook in staat waren hun eigen stands enzovoorts. En de lokalen en de zalen op te bouwen. Ik heb natuurlijk wel moeten werken enzovoorts. Maar het is toch eigenlijk meer van een adviserende aard geweest. De jongens ontbreken het vooral aan enige kunstzinnigheid. En...

Bouwen maar raak dus. Bouwen maar raak eigenlijk.

Bouwen maar raak dus. Bouwen maar raak eigenlijk.

En ook aan een zekere zin voor eenheid in een bepaald lokaal. Ze zouden graag bijvoorbeeld willen hebben dat ze de kattenbakken bij een prachtige stoffencollectie zouden samenbren…

En ook aan een zekere zin voor eenheid in een bepaald lokaal. Ze zouden graag bijvoorbeeld willen hebben dat ze de kattenbakken bij een prachtige stoffencollectie zouden samenbrengen. Dat gaat natuurlijk niet. En ik meen wel dat ik daarin geslaagd ben om de jongens dat enigszins bij te brengen. Ik heb ze dus rustig laten bouwen. Ik heb niet gezegd, zo moet je het doen. Ik heb ze laten rustig bouwen. En zo langzamerhand en in gesprekken. En in een kleine aanwijzing ofzo heb ik ze iets of wat laten veranderen. Dat het een klein kunstzinnig aanbeeld werd.

Dat vind ik een prachtig idee. En is het nou ook zo dat het hele kamp werkelijk in de tentoonstelling opgaat?

Dat vind ik een prachtig idee. En is het nou ook zo dat het hele kamp werkelijk in de tentoonstelling opgaat?

Iedereen, alle jongens die hebben een rol en allemaal doen ze mee. Of als standhouder of als politieagent. Of als man in de schiettent. Ja.

Iedereen, alle jongens die hebben een rol en allemaal doen ze mee. Of als standhouder of als politieagent. Of als man in de schiettent. Ja.

Iedere jongen die voelt zich 100% verantwoordelijk. Voor deze tentoonstelling. Dat kunnen we zonder meer zeggen. Of ze nu een hele ondergeschikte baan hebben als fietsenstaller. O…

Iedere jongen die voelt zich 100% verantwoordelijk. Voor deze tentoonstelling. Dat kunnen we zonder meer zeggen. Of ze nu een hele ondergeschikte baan hebben als fietsenstaller. Of dat ze moeten zorgen dat die slaapsel op orde is. Of dat er een papiertje op het kampterrein ligt. Ieder voelt zich 100% verantwoordelijk voor de tentoonstelling. Daar ben ik echt absoluut zeker van. Dat is mijn overtuiging.

Ik heb er ook iets van gezien en ik geloof wel dat ik het beamen kan. Ik zou zeggen laten we nu eens gaan luisteren hoe de tentoonstelling eigenlijk geopend wordt.…

Ik heb er ook iets van gezien en ik geloof wel dat ik het beamen kan. Ik zou zeggen laten we nu eens gaan luisteren hoe de tentoonstelling eigenlijk geopend wordt.

En Bep, hoe beval je deze politiepost vandaag?

En Bep, hoe beval je deze politiepost vandaag?

Heel goed. Ja?

Heel goed. Ja?

Heb je ook moeilijkheden gehad met de jongens?

Heb je ook moeilijkheden gehad met de jongens?

Nee, enkele keer ja. En? Het ging wel eens slecht maar meest goed.

Nee, enkele keer ja. En? Het ging wel eens slecht maar meest goed.

Ja, ja. Maar wat spookten ze dan zoal uit als je moeilijkheden had met ze?

Ja, ja. Maar wat spookten ze dan zoal uit als je moeilijkheden had met ze?

Nou, knokken met anderen. En vechten. Of ze lagen over de grond te rollen. Of ze deden niet wat ze gezegd werd.

Nou, knokken met anderen. En vechten. Of ze lagen over de grond te rollen. Of ze deden niet wat ze gezegd werd.

Zo. Dus jij bent op deze tentoonstelling een van de hoofdcommissarissen van politie als we het goed begrijpen. Fijn. Hoe is het eigenlijk gekomen dat je hier naar dit kampje toe g…

Zo. Dus jij bent op deze tentoonstelling een van de hoofdcommissarissen van politie als we het goed begrijpen. Fijn. Hoe is het eigenlijk gekomen dat je hier naar dit kampje toe gekomen bent?

Ja, dat ik in aanraking ben geweest met de politie.

Ja, dat ik in aanraking ben geweest met de politie.

Zo.

Zo.

Ben je hier de vorige drie maanden ook geweest? Jawel.

Ben je hier de vorige drie maanden ook geweest? Jawel.

Hoe lang?

Hoe lang?

Zes weken bij elkaar.

Zes weken bij elkaar.

En hoe komt het dat je hier niet drie maanden was?

En hoe komt het dat je hier niet drie maanden was?

Hoe komt het dat je hier niet de hele drie maanden geweest bent? Het kamp is nog voor drie maanden.

Hoe komt het dat je hier niet de hele drie maanden geweest bent? Het kamp is nog voor drie maanden.

Dat hebben we gevochten daar.

Dat hebben we gevochten daar.

Oh. En toen zijn jullie eerst weer naar huis gegaan als ik het goed begrijp? Ja. En toen ben je weer teruggekomen? Ja.

Oh. En toen zijn jullie eerst weer naar huis gegaan als ik het goed begrijp? Ja. En toen ben je weer teruggekomen? Ja.

Zo. En toen je weer terugkwam, vond je toen dat het kamp veranderd was na die tijd of niet? Ja, een heel stuk. Een heel stuk. En toen geloof ik is alles goed gegaan. Toen zijn er …

Zo. En toen je weer terugkwam, vond je toen dat het kamp veranderd was na die tijd of niet? Ja, een heel stuk. Een heel stuk. En toen geloof ik is alles goed gegaan. Toen zijn er geen moeilijkheden meer gekomen hier in het kamp?

Oh ja. Kunnen we wel eens een pak op mijn donder gehad. Maar dat is niet erg. Zo, zo.

Oh ja. Kunnen we wel eens een pak op mijn donder gehad. Maar dat is niet erg. Zo, zo.

En daar ben je dus van opgeknapt vandaan? Ja. Oh ja. Zo, sloeg die groepsleider goed of hoe ging dat?

En daar ben je dus van opgeknapt vandaan? Ja. Oh ja. Zo, sloeg die groepsleider goed of hoe ging dat?

Nou, het ging wel, maakt toch niet uit.

Nou, het ging wel, maakt toch niet uit.

Dus dit heeft wel aardig goed geholpen voor jou?

Dus dit heeft wel aardig goed geholpen voor jou?

Misschien.

Misschien.

En nu bevalt het je dus best hier? Ja, heel best. Zo. Zou je hier ook nog weer vandaan willen?

En nu bevalt het je dus best hier? Ja, heel best. Zo. Zou je hier ook nog weer vandaan willen?

Nou, liever niet. Dus je wilt hier liever blijven? Ja. Zo, dat is fijn. Dat is heel fijn, kerel. En hoe gaat het nu zo ongeveer? Jullie zijn hier de hele dag bezig, maar zijn er n…

Nou, liever niet. Dus je wilt hier liever blijven? Ja. Zo, dat is fijn. Dat is heel fijn, kerel. En hoe gaat het nu zo ongeveer? Jullie zijn hier de hele dag bezig, maar zijn er nog verschillende onderdelen van het programma die jullie niet bevallen? Jullie hebben hier ochtendgymnastiek, hebben we gehoord, en jullie hebben hier nog andere dingen. Maar welk onderdeel van het programma vind je nu dat een beetje anders moest zijn?

Of is het hele programma goed? Aardappelpitten. Het aardappelpitten. Bevalt je dat niet? Nee. Zo. Nou, ik vind toch, het is toch een heel belangrijk iets. Het aardappelpitten. Wan…

Of is het hele programma goed? Aardappelpitten. Het aardappelpitten. Bevalt je dat niet? Nee. Zo. Nou, ik vind toch, het is toch een heel belangrijk iets. Het aardappelpitten. Want je moet nog ook z'n middags eten. En afwassen. En afwassen. Zo. Toch is dat toch wel belangrijk, denk ik. Ja. Vind je niet?

Het is wel belangrijk, maar niet prettig.

Het is wel belangrijk, maar niet prettig.

Maar niet prettig.

Maar niet prettig.

Inderdaad, dat is zo. En wat vind je nu het leukste van het kampprogramma? Sport. Sport. Zo, dus je houdt er wel van om je spieren goed te ontwikkelen. Zijn je spieren ook inderda…

Inderdaad, dat is zo. En wat vind je nu het leukste van het kampprogramma? Sport. Sport. Zo, dus je houdt er wel van om je spieren goed te ontwikkelen. Zijn je spieren ook inderdaad ontwikkeld hier in dit kamp?

Ah, dat weet ik niet zo wellicht.

Ah, dat weet ik niet zo wellicht.

Zo. Ben je aan het eind van de vorige periode ook gewogen? Ja, als dat de gewoonte is. Jawel. En hoeveel pond was je toen aangekomen? Zes pond. Zes pond aangekomen in deze tijd?…

Zo. Ben je aan het eind van de vorige periode ook gewogen? Ja, als dat de gewoonte is. Jawel. En hoeveel pond was je toen aangekomen? Zes pond. Zes pond aangekomen in deze tijd?

Vier pond. Oh, vier pond.

Vier pond. Oh, vier pond.

Nou, dat is toch zeer belangrijk. Je ziet er tenminste ook werkelijk goed uit. En kun je ook goed samenwerken met je andere hoofdcommissaris van politie die hiernaast zit?…

Nou, dat is toch zeer belangrijk. Je ziet er tenminste ook werkelijk goed uit. En kun je ook goed samenwerken met je andere hoofdcommissaris van politie die hiernaast zit?

Oh, ja. Heel best. Ja, Frits.

Oh, ja. Heel best. Ja, Frits.

Gaat dat goed? Ja. Ja. Gaat dat goed, die samenwerking? Jawel. Zo. Dus jullie kunnen best deze betrekking hier samen vervullen? Jawel. Dat vind ik nogal fijn. Hebben jullie elkaar…

Gaat dat goed? Ja. Ja. Gaat dat goed, die samenwerking? Jawel. Zo. Dus jullie kunnen best deze betrekking hier samen vervullen? Jawel. Dat vind ik nogal fijn. Hebben jullie elkaar nog wel eens nodig met diverse... Ja. ...vragen of iets dergelijks?

Jawel, we zijn broertjes van elkaar.

Jawel, we zijn broertjes van elkaar.

Zijn jullie... Ja, ja.

Zijn jullie... Ja, ja.

Ja, we noemen elkaar broertjes, maar we zijn het niet. Nee, nee. We kunnen heel goed niet met elkaar opschieten.

Ja, we noemen elkaar broertjes, maar we zijn het niet. Nee, nee. We kunnen heel goed niet met elkaar opschieten.

Nou, dat is nogal fijn. Kenden jullie elkaar ook al voordat je hier kwam in het kamp in Amsterdam, of niet?

Nou, dat is nogal fijn. Kenden jullie elkaar ook al voordat je hier kwam in het kamp in Amsterdam, of niet?

Nee, dat nooit. Dat niet? In het kamp hebben we elkaar leren kennen.

Nee, dat nooit. Dat niet? In het kamp hebben we elkaar leren kennen.

In het kamp hebben we elkaar leren kennen. Zo. Als ik me niet vergis, dan ben je ook voor de tweede keer hier. Jawel. Zo, dat is fijn. Dus jou was de kampperiode ook wel goed beva…

In het kamp hebben we elkaar leren kennen. Zo. Als ik me niet vergis, dan ben je ook voor de tweede keer hier. Jawel. Zo, dat is fijn. Dus jou was de kampperiode ook wel goed bevallen? Ja. Wat is feitelijk de bedoeling, Frits, dat je straks verder gaat doen als je hier dit kamp over een paar uur... Op de Grote Vaart. Op de Grote Vaart. Dus dan ga je naar een opleiding in een van onze kampen voor de binnenvaart. Jawel. Naar welk kamp zou je toe gaan, denk je? Of weet je dat nog niet?

Nou, eh... Naar Dordrecht? Ja, geloof het wel. Naar Dordrecht.

Nou, eh... Naar Dordrecht? Ja, geloof het wel. Naar Dordrecht.

Ja, dat kan. Er is een opleiding als schippersinternaat.

Ja, dat kan. Er is een opleiding als schippersinternaat.

En dan als ik dat eerst heb gedaan, dan ga ik op de Grote Vaart.

En dan als ik dat eerst heb gedaan, dan ga ik op de Grote Vaart.

Dan ga je op de Grote Vaart. Zo, dat lijkt me nogal heel belangrijk. En jij, Bep? Als jij straks hier uit dit kamp vandaan gaat, dan moet je natuurlijk weer naar school. Dan gaan …

Dan ga je op de Grote Vaart. Zo, dat lijkt me nogal heel belangrijk. En jij, Bep? Als jij straks hier uit dit kamp vandaan gaat, dan moet je natuurlijk weer naar school. Dan gaan we weer naar school. Op welke school ben je? Aan Gerritschool. Aan Gerritschool. Wie is daar meneer... Het hoofd ook alweer? Meneer Blok. Oh, is daar meneer Blok het hoofd? Ja, ja. En bevalt het best op die Gerritschool?

Ja hoor, wel goed.

Ja hoor, wel goed.

Zo. Die andere jongens die op de Gerritschool zijn en die hier ook geweest zijn, konden die ook nog weer wennen in Amsterdam toen ze hier het kamp verlaten en hadden nog niet?…

Zo. Die andere jongens die op de Gerritschool zijn en die hier ook geweest zijn, konden die ook nog weer wennen in Amsterdam toen ze hier het kamp verlaten en hadden nog niet?

Ja hoor, heel best. Ja? Ja hoor.

Ja hoor, heel best. Ja? Ja hoor.

Ja hoor. Maar het lijkt me toch toe als je hier een paar weken in de natuur geleefd, op de midden van bos en hei, en je komt dan weer in de stad, dat het toch wel eventjes vreemd …

Ja hoor. Maar het lijkt me toch toe als je hier een paar weken in de natuur geleefd, op de midden van bos en hei, en je komt dan weer in de stad, dat het toch wel eventjes vreemd is.

Ah ja, maar het ging hun een hoop om sigaretten te roken.

Ah ja, maar het ging hun een hoop om sigaretten te roken.

Hier, in Amsterdam?

Hier, in Amsterdam?

Ja, maar anders niet.

Ja, maar anders niet.

Oh, zo. En Frits, heb jij die weken nogal goed door kunnen brengen toen die rustperiode hier in het kamp was? Jawel, mevrouw. Ja? Zo. Dat is fijn. En toch vond je het wel belangri…

Oh, zo. En Frits, heb jij die weken nogal goed door kunnen brengen toen die rustperiode hier in het kamp was? Jawel, mevrouw. Ja? Zo. Dat is fijn. En toch vond je het wel belangrijk dat je hier weer een paar weken kwam kijken?

Jawel, mevrouw. Zo.

Jawel, mevrouw. Zo.

Ja, Bep, het is me toch nog niet helemaal duidelijk hoe het komt dat je de eerste periode hier geweest bent en toen weer een paar weken huis en toen de groep De Haag kwam dat je t…

Ja, Bep, het is me toch nog niet helemaal duidelijk hoe het komt dat je de eerste periode hier geweest bent en toen weer een paar weken huis en toen de groep De Haag kwam dat je toen weer teruggekomen bent, toen die er een paar weken was. Waarom ben je toen veilig weer teruggekomen?

Meneer Smolders heeft me eerst een brief geschreven of ik een paar dagen wou komen tot ik met hem dan zou gaan kamperen, maar daar kwam niks van. Toen is meneer Smolders op een zo…

Meneer Smolders heeft me eerst een brief geschreven of ik een paar dagen wou komen tot ik met hem dan zou gaan kamperen, maar daar kwam niks van. Toen is meneer Smolders op een zondagavond bij ons gekomen, toen heeft hij gezegd dat hij me kwam halen met de bedoeling dinsdag te komen.

Toen ben ik dinsdagmorgens om half tien, half tien of kwart voor tien, zijn we weggegaan naar Sellingen.

Toen ben ik dinsdagmorgens om half tien, half tien of kwart voor tien, zijn we weggegaan naar Sellingen.

Dus jullie hebben helemaal alleen gereisd als ik me niet vergis, of is meneer Smolders toen meegegaan?

Dus jullie hebben helemaal alleen gereisd als ik me niet vergis, of is meneer Smolders toen meegegaan?

Meneer Smolders is meegegaan en de jonge heer daar, Germs.

Meneer Smolders is meegegaan en de jonge heer daar, Germs.

Oh. Zeg Frits, voor jou wil ik toch graag nog even weten hoe het komt dat jij hier in het kamp bent gekomen. Dat was me toch, dat zou ik toch wel eens even weten.…

Oh. Zeg Frits, voor jou wil ik toch graag nog even weten hoe het komt dat jij hier in het kamp bent gekomen. Dat was me toch, dat zou ik toch wel eens even weten.

Dat ik zwarte sigaretten verkocht hebt.

Dat ik zwarte sigaretten verkocht hebt.

Oh, dus jij deed een zwarte handel in Amsterdam. En heb je toen wel eens, heeft de politie je toen wel eens gesnapt of hoe is dat gegaan? Eén keer. Heeft de politie je een keer g…

Oh, dus jij deed een zwarte handel in Amsterdam. En heb je toen wel eens, heeft de politie je toen wel eens gesnapt of hoe is dat gegaan? Eén keer. Heeft de politie je een keer gesnapt? En toen moest je zeker op het hoofdbureau komen? Nee. Nee? Nee. Heb je wel eens zo'n les op het hoofdbureau van politie in Amsterdam gevolgd? Je weet wel. Dat is woensdagmiddag. Dan moeten die jongens die daar zijn, die moeten dan komen op het hoofdbureau. En dan word je door meneer Hagen daar een beetje aan je bord gevoeld. En dan moet je een opstelletje over maken. Heb je dat wel eens meegemaakt op het hoofdbureau van politie? Ja, één keer. Eén keer meegemaakt? Eén keer.

Daar was ik achter. Daar heb ik achter een tram gezeten.

Daar was ik achter. Daar heb ik achter een tram gezeten.

Zo. En hoe is je die middag bevallen?

Zo. En hoe is je die middag bevallen?

Nou, niet leuk. Niet leuk. Heb je ook inderdaad een opstel daar toen gemaakt? Ja. Zo. En jij, Bep? Ben jij ook wel eens in aanraking geweest met meneer Hagen?…

Nou, niet leuk. Niet leuk. Heb je ook inderdaad een opstel daar toen gemaakt? Ja. Zo. En jij, Bep? Ben jij ook wel eens in aanraking geweest met meneer Hagen?

Ja, ik geloof. Eén keer maar.

Ja, ik geloof. Eén keer maar.

Eén keer. Ben je toen ook die middag geweest op het hoofdbureau voor een les?

Eén keer. Ben je toen ook die middag geweest op het hoofdbureau voor een les?

Ja, we hebben daar een beetje strafregels moeten schrijven, wat hebben we gedaan. Het ging wel, maar het waren maar een paar regeltjes.

Ja, we hebben daar een beetje strafregels moeten schrijven, wat hebben we gedaan. Het ging wel, maar het waren maar een paar regeltjes.

Zo. Dus als ik het goed begrijp van jullie beiden, dan ben je nogal erg tevreden over dit kamp? Jawel. Zo. Kunnen jullie goed met de leiders opschieten? Ja, meneer Hagen. Of vind …

Zo. Dus als ik het goed begrijp van jullie beiden, dan ben je nogal erg tevreden over dit kamp? Jawel. Zo. Kunnen jullie goed met de leiders opschieten? Ja, meneer Hagen. Of vind je dat, om zo te zeggen, pestventen? Zeg het nou maar eens eerlijk.

Nee, helemaal niet. Helemaal niet.

Nee, helemaal niet. Helemaal niet.

Dat is nogal fijn. Goed zo. Maar ik geloof toch dat de eerste weken toen je hier kwam, toen zag je toch die leiders als andere mensen?

Dat is nogal fijn. Goed zo. Maar ik geloof toch dat de eerste weken toen je hier kwam, toen zag je toch die leiders als andere mensen?

Ja, we dachten ook dat het een strafkamp was.

Ja, we dachten ook dat het een strafkamp was.

Ja, dus je ziet wel heel goed dat het geen strafkamp is, maar dat het een kamp is waar je inderdaad min of meer een vakantie doorbrengt en waar je in die vakantietijd heel veel ge…

Ja, dus je ziet wel heel goed dat het geen strafkamp is, maar dat het een kamp is waar je inderdaad min of meer een vakantie doorbrengt en waar je in die vakantietijd heel veel geleerd wordt. Ja, meneer Hagen. Juist. Dat is wel heel belangrijk dat jullie dat zien, want er zijn wel heel veel jongens die denken dat we hier een strafkamp hebben. Ik geloof toch dat je direct moet merken dat het niet zo is, want er staat geen prikkel daar omheen, is het wel? Nee. Zijn jullie de hele tijd hier gebleven, of hebben jullie wel eens geprobeerd om een paar keer weg te gaan?

Andere jongens wel, maar ik ben geen één keer weggelopen of weggelopen.

Andere jongens wel, maar ik ben geen één keer weggelopen of weggelopen.

Dus jij bent hier dadelijk de hele tijd gebleven? Ja. O, dat is nogal fijn voor je. Zo. En die groepsleider die je toen had, meneer Metz, die nu dan in Engeland zit en in Engeland…

Dus jij bent hier dadelijk de hele tijd gebleven? Ja. O, dat is nogal fijn voor je. Zo. En die groepsleider die je toen had, meneer Metz, die nu dan in Engeland zit en in Engeland in de jeugdzorg bezig is. Kon je daar goed mee opschieten?

Jawel, maar hij was een beetje, een beetje te goed.

Jawel, maar hij was een beetje, een beetje te goed.

Was hij een beetje te goed? Ja, dat kan ook natuurlijk een fout zijn van de mens, dat hij een beetje te goed is. Zo. En hebben jullie, dus jullie hebben zeker wel eens een beetje …

Was hij een beetje te goed? Ja, dat kan ook natuurlijk een fout zijn van de mens, dat hij een beetje te goed is. Zo. En hebben jullie, dus jullie hebben zeker wel eens een beetje misbruik gemaakt van die goedheid van meneer Metz? Ja. Inderdaad. Zie je dat nu dus wel in, dat je een beetje misbruik gemaakt hebt van die goedheid van meneer Metz? Ja? Ja. Fijn, fijn. Toch geloof ik stellig dat je op de duur weer naar meneer Metz terug zult verlangen.

Ja, maar hij is nu in Engeland, dan kan ik toch niet meer bij hem zitten.

Ja, maar hij is nu in Engeland, dan kan ik toch niet meer bij hem zitten.

Dat was toch een zeer grappige en leuke man. Is het niet? Ja. Ben je ook geweest bij het afscheid van meneer Metz toen hij hier was?

Dat was toch een zeer grappige en leuke man. Is het niet? Ja. Ben je ook geweest bij het afscheid van meneer Metz toen hij hier was?

Nee, daar ben ik niet geweest. Nee, nee. Toen in Amsterdam. Toen was hij weg.

Nee, daar ben ik niet geweest. Nee, nee. Toen in Amsterdam. Toen was hij weg.

Zo. Ik vind, het zou heel leuk zijn als je meneer Metz nog eens een kaartje stuurde. He? Dat zou hij ontzettend waarderen als je meneer Metz op een gegeven moment weer een kaartje…

Zo. Ik vind, het zou heel leuk zijn als je meneer Metz nog eens een kaartje stuurde. He? Dat zou hij ontzettend waarderen als je meneer Metz op een gegeven moment weer een kaartje stuurde. En Bep, ik herinner me nog heel goed dat je hier op deze slaapcel was. En die eerste avonden waren wel erg bont hè. Maar toen hebben we toch een hele leuke tijd gehad. En jullie zijn ook geweest te kamperen als ik me niet vergis. Daar ben jij toch ook mee geweest met het kamperen? Jawel. Zo. Waar zijn jullie toen geweest te kamperen?

In, hoe heet het? Hoe heet het nou? Jipsingboertange?

In, hoe heet het? Hoe heet het nou? Jipsingboertange?

Nee, ik weet het niet zo goed. Ik kan het ook van Jipsingboertange. Ja, het zal wel. Ja, ja. Dat zal wel. Daar heb je hele mooie bossen. Goed zo. En hoe lang zijn jullie er toen g…

Nee, ik weet het niet zo goed. Ik kan het ook van Jipsingboertange. Ja, het zal wel. Ja, ja. Dat zal wel. Daar heb je hele mooie bossen. Goed zo. En hoe lang zijn jullie er toen geweest?

Twee dagen. Tweeënhalf. Als ik me niet vergis.

Twee dagen. Tweeënhalf. Als ik me niet vergis.

Zo. Daar hadden jullie zeker toch wel een ander programma als dat je hier had.

Zo. Daar hadden jullie zeker toch wel een ander programma als dat je hier had.

Ja hoor. Het was heel leuk. We hadden vanmorgen vroeg opstaan en meteen een deken om ons heen en dat hadden we gedaan. Toen doken we gauw het water in. En toen we terugkwamen ware…

Ja hoor. Het was heel leuk. We hadden vanmorgen vroeg opstaan en meteen een deken om ons heen en dat hadden we gedaan. Toen doken we gauw het water in. En toen we terugkwamen waren twee jongens klaarmaken, brood snijden. En wij waren de tent netjes maken en mooi weer strak maken. En toen we klaar waren had meneer Smolders een opstel gemaakt wat we moesten doen.

En zo zijn we dan gekomen in hier wel de belangrijkste stand geloof ik van deze gehele tentoonstelling. De afdeling vorming buiten schoolverband. Tenminste, ik geloof dat dat deze…

En zo zijn we dan gekomen in hier wel de belangrijkste stand geloof ik van deze gehele tentoonstelling. De afdeling vorming buiten schoolverband. Tenminste, ik geloof dat dat deze drie letters betekenen als ik me niet vergis. Ik zie tenminste hier VBS staan. Wat betekent dat Johnny? Dat betekent vorming buiten schoolverband. Heeft het ook nog een bedoeling dat die letters in een speciale kleur staan? Ik zie hier een V in een rood en de B in het wit en de S in het groen. Heeft het nog een speciale kleur?

Ja meneer, de V is vriendschap. Ja. En de witte is reiniging, reinheid en de groene is hoop.

Ja meneer, de V is vriendschap. Ja. En de witte is reiniging, reinheid en de groene is hoop.

En dan zie ik daar uit VBS vandaag aan verschillende draden naar diverse onderdelen hier. Dus VBS biedt jullie geloof ik in deze kampen nogal bijzonder veel dingen. Ja meneer. Heb…

En dan zie ik daar uit VBS vandaag aan verschillende draden naar diverse onderdelen hier. Dus VBS biedt jullie geloof ik in deze kampen nogal bijzonder veel dingen. Ja meneer. Heb je daar ook nog wel wat aan, aan alles wat VBS in deze kampen biedt? Heb je daar wat aan voor je leven?

Ja meneer, je kan er ook nog wat uit leren voor later.

Ja meneer, je kan er ook nog wat uit leren voor later.

Dus je denkt wel dat je in de toekomst er wat aan zult hebben? Ja meneer. Goed. Is deze dienst groot van vorm en buitenschoolverband? Hoeveel kampen heeft VBS?…

Dus je denkt wel dat je in de toekomst er wat aan zult hebben? Ja meneer. Goed. Is deze dienst groot van vorm en buitenschoolverband? Hoeveel kampen heeft VBS?

Achttien meneer. Achttien kampen. Zijn het allemaal van deze kampen voor kleinere jongens of zijn er ook nog kampen voor andere jongens?

Achttien meneer. Achttien kampen. Zijn het allemaal van deze kampen voor kleinere jongens of zijn er ook nog kampen voor andere jongens?

Nee, er zijn ook kampen voor andere jongens en meisjes en dan voor oudere jongens.

Nee, er zijn ook kampen voor andere jongens en meisjes en dan voor oudere jongens.

Oh, dus ook nog voor oudere jongens. Ja, en dan heb ik wel eens gehoord dat er ook nog opleidingskampen zijn. Weet je ook waarvoor dat er opleidingskampen zijn?…

Oh, dus ook nog voor oudere jongens. Ja, en dan heb ik wel eens gehoord dat er ook nog opleidingskampen zijn. Weet je ook waarvoor dat er opleidingskampen zijn?

Of heb jij er nooit niets van gehoord? Nee meneer. Heb je er niets van gehoord. Zo, dat is jammer. Dus vorming  buiten schoolverband, dat neemt wel een belangrijk stuk in, in dez…

Of heb jij er nooit niets van gehoord? Nee meneer. Heb je er niets van gehoord. Zo, dat is jammer. Dus vorming  buiten schoolverband, dat neemt wel een belangrijk stuk in, in deze periode. Hoe lang zijn jullie hier?

Wij zijn hier haast vijf weken.

Wij zijn hier haast vijf weken.

En hoe lang blijven jullie? Drie maanden. Dus jullie blijven geheel drie maanden. Waar komen jullie vandaan? Ik kom uit Rotterdam. Kom je uit Rotterdam. Zijn er hier ook nog ander…

En hoe lang blijven jullie? Drie maanden. Dus jullie blijven geheel drie maanden. Waar komen jullie vandaan? Ik kom uit Rotterdam. Kom je uit Rotterdam. Zijn er hier ook nog andere jongens of zijn het allemaal Rotterdammers?

Nee, er komen ook, er zijn ook jongens uit Den Haag en Amsterdam.

Nee, er komen ook, er zijn ook jongens uit Den Haag en Amsterdam.

Juist. Welke groep neemt de grootste plaats in Amsterdam of Den Haag of Rotterdam?

Juist. Welke groep neemt de grootste plaats in Amsterdam of Den Haag of Rotterdam?

Den Haag, meneer. Den Haag. Met z'n hoeveelen zijn jullie op dit ogenblik in het kamp?

Den Haag, meneer. Den Haag. Met z'n hoeveelen zijn jullie op dit ogenblik in het kamp?

Met negen-en-vijftig jongens.

Met negen-en-vijftig jongens.

Met negen-en-vijftig jongens. Zo, dat is een groot aantal. En kunnen jullie nogal een beetje met elkaar opschieten?

Met negen-en-vijftig jongens. Zo, dat is een groot aantal. En kunnen jullie nogal een beetje met elkaar opschieten?

Ja meneer, heel goed.

Ja meneer, heel goed.

Oh, heel goed, fijn. Of heb je ook nog eens een keer ruzie?

Oh, heel goed, fijn. Of heb je ook nog eens een keer ruzie?

Nou, enkele keer hebben jongens wel eens ruzie hoor.

Nou, enkele keer hebben jongens wel eens ruzie hoor.

Dat is normaal hoor, dat kan ik me heel best begrijpen. Mag ik dan zo'n uur zo'n klein dingetje vragen? Ik zie hier bijvoorbeeld staan dat VBS iets biedt voor de jongens. Jeugdbew…

Dat is normaal hoor, dat kan ik me heel best begrijpen. Mag ik dan zo'n uur zo'n klein dingetje vragen? Ik zie hier bijvoorbeeld staan dat VBS iets biedt voor de jongens. Jeugdbeweging. Hebben jullie daarvan geprofiteerd, van die jeugdbeweging?

Ja meneer, zoals u hier ziet, hier staat een tent. En allemaal eetgerei stukken.

Ja meneer, zoals u hier ziet, hier staat een tent. En allemaal eetgerei stukken.

Hebben wij ook meegekampeerd met de leiders.

Hebben wij ook meegekampeerd met de leiders.

Moesten jullie dat eetgarei allemaal zelf kopen of heb je dat van het kamp gekregen?

Moesten jullie dat eetgarei allemaal zelf kopen of heb je dat van het kamp gekregen?

Dat hebben we van het kamp gekregen.

Dat hebben we van het kamp gekregen.

Oh, dus de dienstvormen buiten schoolverband die zorgden ervoor dat jullie in dit kamp van van alles worden voorzien. Dan zie ik hier ook aan de wand, nog een grote statistiek. Wa…

Oh, dus de dienstvormen buiten schoolverband die zorgden ervoor dat jullie in dit kamp van van alles worden voorzien. Dan zie ik hier ook aan de wand, nog een grote statistiek. Wat geeft die statistiek zo ongeveer weer?

Hier zijn de laatste vijf groepen geweest. Van Gouda en Apeldoorn en Amsterdam en Den Haag.

Hier zijn de laatste vijf groepen geweest. Van Gouda en Apeldoorn en Amsterdam en Den Haag.

Ik zie daar nogal een belangrijke stijging in.

Ik zie daar nogal een belangrijke stijging in.

Deze groep lijkt me toch wel het grootste. En dan zie ik een stippellijntje naar de 120.

Deze groep lijkt me toch wel het grootste. En dan zie ik een stippellijntje naar de 120.

Is er een mogelijkheid dat dat ook nog hier komt? Hebben ze daar plannen voor?

Is er een mogelijkheid dat dat ook nog hier komt? Hebben ze daar plannen voor?

Ja meneer, misschien wel.

Ja meneer, misschien wel.

In 1948 komen er misschien weer 120 jongens.

In 1948 komen er misschien weer 120 jongens.

Zo, dat zou niet gek zijn als hier 120 jongens kwamen. Komen die dan allemaal uit één plaats of hoe gaat dat dan?

Zo, dat zou niet gek zijn als hier 120 jongens kwamen. Komen die dan allemaal uit één plaats of hoe gaat dat dan?

Uit verschillende plaatsen geloof ik.

Uit verschillende plaatsen geloof ik.

Dus dat kan een hele groep worden.

Dus dat kan een hele groep worden.

Zo, dan zie ik hier culturele vorming staan. En de zogenaamde, als ik me niet vergis, ik zie hier allemaal kranten. Wat zijn dat voor kranten?…

Zo, dan zie ik hier culturele vorming staan. En de zogenaamde, als ik me niet vergis, ik zie hier allemaal kranten. Wat zijn dat voor kranten?

Dat zijn allemaal oude kranten en daar wordt een kampkrant van gemaakt.

Dat zijn allemaal oude kranten en daar wordt een kampkrant van gemaakt.

Oh, dus als ik me goed moet voorstellen, uit deze kranten komt uiteindelijk de kampkrant voor. Hebben jullie ook al een kampkrant gemaakt? Nee, die hebben we nog niet gehad. Zoude…

Oh, dus als ik me goed moet voorstellen, uit deze kranten komt uiteindelijk de kampkrant voor. Hebben jullie ook al een kampkrant gemaakt? Nee, die hebben we nog niet gehad. Zouden jullie er wel aan beginnen? Ja, misschien wel. Zo.

Nou, dat lijkt me geweldig interessant een kampkrant te maken.

Nou, dat lijkt me geweldig interessant een kampkrant te maken.

Deze bijvoorbeeld, deze is van de vorige groep Amsterdam als ik me niet vergis. Daar staat tenminste boven groot Mokem. En die kampkranten, krijgen jullie die ook mee naar huis da…

Deze bijvoorbeeld, deze is van de vorige groep Amsterdam als ik me niet vergis. Daar staat tenminste boven groot Mokem. En die kampkranten, krijgen jullie die ook mee naar huis dan? Ja, meneer. Fijn. Dus dat is een aardige herinnering altijd. Dus je denkt wel dat je nog wel eens veel aanvorming buiten schoolverband moet terugdenken als je straks hier vandaan bent.

Ja, dat zou wel hoor.

Ja, dat zou wel hoor.

Ik geloof niet dat je het gauw vergeten zult dan. Vooral als het je zo verbiedt in je leven, dan zul je dat toch niet zo gauw vergeten. Dit lijkt me ook wel leuk. Camp Echo staat …

Ik geloof niet dat je het gauw vergeten zult dan. Vooral als het je zo verbiedt in je leven, dan zul je dat toch niet zo gauw vergeten. Dit lijkt me ook wel leuk. Camp Echo staat hier. Dus dat is de kampkrant die jullie gemaakt hebben tijdens het kamperen. Maar wat moet dat vogelnestje hier betekenen, Johnny?

Dat is van de plantenkunde en de dierenkunde.

Dat is van de plantenkunde en de dierenkunde.

Daar moet de dieren in beschermd worden.

Daar moet de dieren in beschermd worden.

Van wie hebben jullie dat gekregen, dit kastje?

Van wie hebben jullie dat gekregen, dit kastje?

Van de plantenziekenkundige die is uit Wageningen soms?

Van de plantenziekenkundige die is uit Wageningen soms?

Ja meneer, ik geloof het wel.

Ja meneer, ik geloof het wel.

Dan zie ik hier nog een blouseje liggen. En dat moet waarschijnlijk iets te maken hebben met volksdansen. Dus jullie hebben hier ook de volksdans, als ik me niet vergis.…

Dan zie ik hier nog een blouseje liggen. En dat moet waarschijnlijk iets te maken hebben met volksdansen. Dus jullie hebben hier ook de volksdans, als ik me niet vergis.

Ja meneer.

Ja meneer.

Hartelijk welkom op deze tentoonstelling in ons jeugdkamp Westerwalde.

Hartelijk welkom op deze tentoonstelling in ons jeugdkamp Westerwalde.

Hartelijk welkom op deze tentoonstelling in ons jeugdkamp Westerwalde.

Hartelijk welkom op deze tentoonstelling in ons jeugdkamp Westerwalde.

Het doet ons natuurlijk een groot genoegen zoveel mensen hier te zien die belangstelling tonen en hebben voor ons werk. We hebben zelfs belangstelling van de zijde van het ministe…

Het doet ons natuurlijk een groot genoegen zoveel mensen hier te zien die belangstelling tonen en hebben voor ons werk. We hebben zelfs belangstelling van de zijde van het ministerie, het gemeentebestuur van de gemeente Vlachtwedde, oud-burgemeester van de gemeente Vlachtwedde, diverse scholen en nog zoveel anderen.

Twee mensen wil ik nog graag noemen van ons kamp die eigenlijk de eer moeten hebben van deze gehele tentoonstelling. En dat is de heer Hartog en de heer Smolders. De heer Hartog o…

Twee mensen wil ik nog graag noemen van ons kamp die eigenlijk de eer moeten hebben van deze gehele tentoonstelling. En dat is de heer Hartog en de heer Smolders. De heer Hartog omdat hij de man is die het oorspronkelijke plan bedacht en naast hem de heer Smolders die met hem dit plan uitgevoerd heeft tot werkelijkheid. Ik zou graag de tentoonstelling willen laten openen door de heer Beins, de oud-burgemeester van de gemeente Vlagtwedde. Omdat wij als kamp de tentoonstelling willen laten openen. Omdat wij als kamp zo enorm veel aan hem verschuldigd zijn doordat hij in oorlogstijd ons kamp gered heeft van de bezetting. De heer Beins mag ik u uitnodigen om het lint door te scheuren en enkele woorden te spreken in verband met deze opening.

Andere plaats.

Andere plaats.

Graag aanwezig. Het is wel of ik zou zeggen het is niet zonder schroom dat ik hier in dit ogenblik het woord voer. Het was mij niet bewust dat ik de belangrijke functie zou uitoeg…

Graag aanwezig. Het is wel of ik zou zeggen het is niet zonder schroom dat ik hier in dit ogenblik het woord voer. Het was mij niet bewust dat ik de belangrijke functie zou uitoegen om vandaag hier deze tentoonstelling te openen. Maar de verbondenheid van vroeger aan dit kamp en de totstandkoming, de bewaring van de barakken die in oorlogstijd iedere keer werden belaagd heeft mij niet doen aarzelen om toen ik hier vanmiddag kwam de heer Frens te beloven vandaag deze opening te openen. Ik doe dat dan ook in zekere zin met groot genoegen, want het is toch van algemeen belang waar de jongens hier vandaag gepresteerd hebben, dat hier deze tentoonstelling wordt gehouden, producten van hun eigen vinding, waarbij ze hun eigen gang hebben gegaan, door niemand geïnspireerd en de dag van vandaag zal voor hun dan een hoogtijdag zijn, waarbij zij bekroond zien hun werk van vele weken. Wij zullen de tentoonstelling openen, zoals de heer Frens heeft gezegd, niet door zoals men gewoon is een lint door te knippen, maar door te scheuren, wat nu niet wil zeggen dat wij de vernielzucht het naast staan en willen botvieren, maar omdat het iets anders is dan gewoon. Dames en heren, ik zal het kort maken, de heer Frens heeft hier al verschillende dingen naar voren gebracht, ik zal over de zaak niet meer uitweiden, ik weet er ook veel te weinig van, ik heet u allen zeer hartelijk welkom, het doet mij hoge mate genoegen dat deze dag wordt bezocht door talrijke menigte mensen en belangstellenden en hiermee open ik deze tentoonstelling.

Hoe wordt die kunst, zijn ze ongeveer vervaardigd?

Hoe wordt die kunst, zijn ze ongeveer vervaardigd?

Nou meneer Hartog, u ziet deze felle cellulose daar staan en die worden dan uitgepakt in de fabriek in Arnhem en daarna worden ze gewogen en gedrenkt in loog. In dezelfde bakken w…

Nou meneer Hartog, u ziet deze felle cellulose daar staan en die worden dan uitgepakt in de fabriek in Arnhem en daarna worden ze gewogen en gedrenkt in loog. In dezelfde bakken waar ze ingedrenkt worden, daar worden ze ingeperst en dan gaan ze uit de pers, gaan ze direct door een trechter gaan ze een etage lager en dan worden ze gemalen en dan ontstaan zogenaamde witte kruimels. Meneer Hartog, hier ziet u de witte kruimels.

De witte kruimels die worden dan onder bepaald temperatuur gebracht, dus voorgerijpt noemen ze dat. Als dat gedaan is dan wordt het door de trechter gestort en wordt het gemengd m…

De witte kruimels die worden dan onder bepaald temperatuur gebracht, dus voorgerijpt noemen ze dat. Als dat gedaan is dan wordt het door de trechter gestort en wordt het gemengd met alkali, cellulose en zwavelkoolstof, dus dan verandert het door de zwavel van kleur, dan wordt het geel. En hier ziet u dan gele kruimels meneer Hartog, ziet u ze? Die gele kruimels die worden dan opgelost met oplosloog en dan wordt het vloeibaar.

Dus dan wordt het een dikke vloeibare stroop, hier ziet u die stroop. Ja. Die vloeibare stroop die wordt... Ja. Door deze ketels geleid en dan hier zo geperst. Oh ja. Als dat gepe…

Dus dan wordt het een dikke vloeibare stroop, hier ziet u die stroop. Ja. Die vloeibare stroop die wordt... Ja. Door deze ketels geleid en dan hier zo geperst. Oh ja. Als dat geperst is dan wordt het veel dikker en kleveriger en dan komt het in deze drie tanks die u hier ziet en dan wordt het gefiltreerd en gerijpt. Oh ja. Dus dan wordt het weer gerijpt, weer onder bepaald hoger temperatuur gebracht dan de vorige keer dat het gerijpt werd. Ja, zo. Dus dan wordt het een heel dik, vies, kleverige massa.

Die kleverige massa die wordt dan door deze buizen getrokken die u hier ziet. Ja.

Die kleverige massa die wordt dan door deze buizen getrokken die u hier ziet. Ja.

En dan komt het in deze, in deze spin, spindoppen.

En dan komt het in deze, in deze spin, spindoppen.

Zo kerel, ik zie wel, jij begrijpt behoorlijk hoe het proces van de kunstzijde in elkaar zit. Dus je acht de kunstzijde industrie nogal wel belangrijk? Ik vind het een belangrijk …

Zo kerel, ik zie wel, jij begrijpt behoorlijk hoe het proces van de kunstzijde in elkaar zit. Dus je acht de kunstzijde industrie nogal wel belangrijk? Ik vind het een belangrijk iets, meneer Hartog. Wat denk je, zou de kunstzijde de andere productie van zijde gaan overtreffen of niet?

Nou, ik denk wel dat andere dingen er boven staan, bijvoorbeeld Philips en... Ja, ja. Nou ja, en andere hoge...

Nou, ik denk wel dat andere dingen er boven staan, bijvoorbeeld Philips en... Ja, ja. Nou ja, en andere hoge...

Zou de kunstzijde niet verdrongen worden door de fabrikage van andere zijde?

Zou de kunstzijde niet verdrongen worden door de fabrikage van andere zijde?

Ja, natuurlijk, want de zij van de rups is natuurlijk altijd nog beter.

Ja, natuurlijk, want de zij van de rups is natuurlijk altijd nog beter.

Die is beter, natuurlijk, absoluut. Zijn er hier op de tentoonstelling nog meer stoffen te zien die gemaakt zijn van kunstzijde?

Die is beter, natuurlijk, absoluut. Zijn er hier op de tentoonstelling nog meer stoffen te zien die gemaakt zijn van kunstzijde?

Nog meer stoffen, maar ja toch, als u zich omdraait dan ziet u daar die rode en die groene daarachter. Dat is alle twee zij. Die komt van de, van de firma Flushing & Co. uit Helmo…

Nog meer stoffen, maar ja toch, als u zich omdraait dan ziet u daar die rode en die groene daarachter. Dat is alle twee zij. Die komt van de, van de firma Flushing & Co. uit Helmond. Die blauwe, die witte die u hier ziet. Ja. En die blauwe daarachter. Ja, maar dat is een... Die zijn van linnen.

Dat is een zeer prachtige inzending, absoluut. Nu mag ik dan zeker nog wel een enkele vraag stellen aan je. Ga de gang maar uit. Bijvoorbeeld, hier ziet ik een boekje liggen van d…

Dat is een zeer prachtige inzending, absoluut. Nu mag ik dan zeker nog wel een enkele vraag stellen aan je. Ga de gang maar uit. Bijvoorbeeld, hier ziet ik een boekje liggen van de kunstzijden allerlei. Heb je dat boekje ook doorgelezen?

Dat heb ik een beetje doorgelezen, omdat ik er niet veel van leerde, maar van die plaat leerde ik veel beter.

Dat heb ik een beetje doorgelezen, omdat ik er niet veel van leerde, maar van die plaat leerde ik veel beter.

Dus die plaat met die verschillende aanwijzingen, die vind je wel erg belangrijk. Die zijn veel belangrijker, ja. Dan staat daar... Ja, goed zo. Dan staat daar een enorme en kolos…

Dus die plaat met die verschillende aanwijzingen, die vind je wel erg belangrijk. Die zijn veel belangrijker, ja. Dan staat daar... Ja, goed zo. Dan staat daar een enorme en kolossale spoel. Daar staat op een soort rayongaren. Waar... Waar zit dat eigenlijk met die spoel? Zou je dat ook kunnen vertellen?

Die spoel, dit wordt van die koeken. Dan wordt het afgewonden. Die koeken zien we hier staan, meneer Hartog. En dat wordt dan afgewonden. Die spoel, die zit dan recht boven die k…

Die spoel, dit wordt van die koeken. Dan wordt het afgewonden. Die koeken zien we hier staan, meneer Hartog. En dat wordt dan afgewonden. Die spoel, die zit dan recht boven die koek. En dat wordt dan door een dun oogje wordt dat heen gehaald. En dan wordt dat een draad. Dat vormt dan een draad en die wordt dan hard gedroogd. En dan komt deze spoel tevoorschijn.

Het zijn toch enorm mooie stoffen, als ik zo zie die ervoor zijn komen. Daar liggen de verschillende stalen. Ja. Dat zijn toch werkelijk geweldig mooie dingen.…

Het zijn toch enorm mooie stoffen, als ik zo zie die ervoor zijn komen. Daar liggen de verschillende stalen. Ja. Dat zijn toch werkelijk geweldig mooie dingen.

Het is toch een heel belangrijk iets dat je toch wel weet, geloof ik, dit fabricageproces. En zou je daar ook in je latere leven denk je nog wat aan hebben dat je dat zo weet?…

Het is toch een heel belangrijk iets dat je toch wel weet, geloof ik, dit fabricageproces. En zou je daar ook in je latere leven denk je nog wat aan hebben dat je dat zo weet?

Ik hoop het wel en het is wel zeer natuurlijk ook, denk ik.

Ik hoop het wel en het is wel zeer natuurlijk ook, denk ik.

Zou je er niet voor voelen om in deze industrie bijvoorbeeld werkzaam te zijn?

Zou je er niet voor voelen om in deze industrie bijvoorbeeld werkzaam te zijn?

Nou, ik voel me eigenlijk meer geschikt voor elektrische dingen. Ik had altijd elektricien willen worden.

Nou, ik voel me eigenlijk meer geschikt voor elektrische dingen. Ik had altijd elektricien willen worden.

Dus dit zou je wel erg fijn vinden op het ogenblik, deze radio-opname.

Dus dit zou je wel erg fijn vinden op het ogenblik, deze radio-opname.

Dat vind ik inderdaad heel erg fijn, ja.

Dat vind ik inderdaad heel erg fijn, ja.

Ja, dat dacht ik al. Maar nu wil ik nog een enkel vraagje doen over die inrichting van die stand. Die inrichting van die stand is nu zelf helemaal met jou gebeurd. Heb jij de hoof…

Ja, dat dacht ik al. Maar nu wil ik nog een enkel vraagje doen over die inrichting van die stand. Die inrichting van die stand is nu zelf helemaal met jou gebeurd. Heb jij de hoofdrol eraan gespeeld?

Daar heeft meneer Smolders een hele hoop aan gehoord.

Daar heeft meneer Smolders een hele hoop aan gehoord.

Ja, dus je vond het nogal vrij moeilijk om dit op te bouwen.

Ja, dus je vond het nogal vrij moeilijk om dit op te bouwen.

Het is ook inderdaad geen gemakkelijk karwijtje, geloof ik.

Het is ook inderdaad geen gemakkelijk karwijtje, geloof ik.

Maar zelf heb je toch een heel belangrijk iets van de inrichting gedaan.

Maar zelf heb je toch een heel belangrijk iets van de inrichting gedaan.

Ja, ik heb er het een en ander aan gedaan.

Ja, ik heb er het een en ander aan gedaan.

Dames en heren, ik zal u wat vertellen over deze borstelfabriek die de naam heeft gekregen van de Valk. En gevestigd is te Zandbergen in de streek Westerwolde in het jaar 1941.…

Dames en heren, ik zal u wat vertellen over deze borstelfabriek die de naam heeft gekregen van de Valk. En gevestigd is te Zandbergen in de streek Westerwolde in het jaar 1941.

Dames en heren, hier ziet u de vezel die komt uit de stad Mexico en de naam heeft van Fiba. Hier worden wasborstels van gemaakt zoals deze.

Dames en heren, hier ziet u de vezel die komt uit de stad Mexico en de naam heeft van Fiba. Hier worden wasborstels van gemaakt zoals deze.

En deze. Dames en heren, en hier heeft u ook dit kokosvezel. Daar worden onder andere zachtere borstels van gemaakt en ook ragenbollen.

En deze. Dames en heren, en hier heeft u ook dit kokosvezel. Daar worden onder andere zachtere borstels van gemaakt en ook ragenbollen.

Als ik u eens vragen mag, Joop, waar komen die vezels vandaan, die kokosvezels?

Als ik u eens vragen mag, Joop, waar komen die vezels vandaan, die kokosvezels?

Deze komen uit Indië, meneer.

Deze komen uit Indië, meneer.

Zo, en van welke plant zijn die dan afkomstig?

Zo, en van welke plant zijn die dan afkomstig?

Deze zijn van de kokosboom.

Deze zijn van de kokosboom.

Zo, als ik het goed begrijp, dan zul je wel zo ongeveer doordrongen worden van de belangrijkheid van een goede bezem hier. Is het niet? Ja, natuurlijk, meneer. Dan zie ik verschil…

Zo, als ik het goed begrijp, dan zul je wel zo ongeveer doordrongen worden van de belangrijkheid van een goede bezem hier. Is het niet? Ja, natuurlijk, meneer. Dan zie ik verschillende andere vezels liggen. Deze is nu bijvoorbeeld bruin, maar deze is zwart. Wat heeft dat nu eigenlijk te betekenen?

Meneer, ik heb u net laten zien, deze Fiba vezel. Deze, die wordt helemaal bewerkt en geperst. En dan krijgt u deze. Dit is helemaal bewerkt.…

Meneer, ik heb u net laten zien, deze Fiba vezel. Deze, die wordt helemaal bewerkt en geperst. En dan krijgt u deze. Dit is helemaal bewerkt.

Oh, dus dit is de bewerkte vezel, als ik het goed begrijp.

Oh, dus dit is de bewerkte vezel, als ik het goed begrijp.

Ja. En daarna kan deze vezel ook nog geverfd worden. En dan krijgt u deze, waar ze onder andere zoals deze schoenenborstels van maken.

Ja. En daarna kan deze vezel ook nog geverfd worden. En dan krijgt u deze, waar ze onder andere zoals deze schoenenborstels van maken.

Ja, ja. Oh, ik had altijd gedacht dat een bruine vezel bijvoorbeeld genomen werd en dat die dan geverfd werd en dat we zo de zwarte schoenenborstel kregen. Maar als ik het goed be…

Ja, ja. Oh, ik had altijd gedacht dat een bruine vezel bijvoorbeeld genomen werd en dat die dan geverfd werd en dat we zo de zwarte schoenenborstel kregen. Maar als ik het goed begrijp, dan is dat toch ook niet het geval. Want jij zei me net, dit is de bruine, de zwarte vezel en van die zwarte vezel wordt de schoenenborstel gemaakt.

Ja, ja. Deze vezel, die wordt eerst helemaal bewerkt, zoals ik u net al zei. En daarna wordt er deze zwart geverfd en de schoenenborstel van gemaakt en andere dergelijke borstels…

Ja, ja. Deze vezel, die wordt eerst helemaal bewerkt, zoals ik u net al zei. En daarna wordt er deze zwart geverfd en de schoenenborstel van gemaakt en andere dergelijke borstels.

Maar dan zie ik hier nog andere dingen liggen. Een stoffer bijvoorbeeld en een ragebol, worden die van andere producten gemaakt?

Maar dan zie ik hier nog andere dingen liggen. Een stoffer bijvoorbeeld en een ragebol, worden die van andere producten gemaakt?

Deze is van natuurlijk haar gemaakt.

Deze is van natuurlijk haar gemaakt.

Van natuurlijk haar, dus dat is mensen haar?

Van natuurlijk haar, dus dat is mensen haar?

Varken, nee, natuurlijk niet mensen haar, varkens haar.

Varken, nee, natuurlijk niet mensen haar, varkens haar.

Oh, varkenshaar, ja, ja.

Oh, varkenshaar, ja, ja.

Of anders een paardenstaart.

Of anders een paardenstaart.

Een paardenstaart, dus die is er ook weer geschikt voor. Ja. Zo, ik dacht dat paardenstaarten nergens voor dienden, maar die dienen toch ook nergens voor. Maar dan hier ligt nog h…

Een paardenstaart, dus die is er ook weer geschikt voor. Ja. Zo, ik dacht dat paardenstaarten nergens voor dienden, maar die dienen toch ook nergens voor. Maar dan hier ligt nog heel iets merkwaardigs. Dit bijvoorbeeld, wat is dit nu?

Nou, meneer, dat zal ik u direct vertellen. De bamboevezel. Deze wordt ook ingevoerd uit Indië.

Nou, meneer, dat zal ik u direct vertellen. De bamboevezel. Deze wordt ook ingevoerd uit Indië.

Oh, ja.

Oh, ja.

Dit is wel een hele andere vezel als je die me eerst liet zien. Wat maken ze hiervan?

Dit is wel een hele andere vezel als je die me eerst liet zien. Wat maken ze hiervan?

Hier maken ze originele straatbezems van.

Hier maken ze originele straatbezems van.

Zo. Voor de buitenboel aan te vegen.

Zo. Voor de buitenboel aan te vegen.

Ja, nu kan ik zo ongeveer begrijpen waarom we in de oorlog geen goeie straatbezems hadden. Was het niet mogelijk dat ze in de oorlog toch nog iets anders zagen te krijgen om toch …

Ja, nu kan ik zo ongeveer begrijpen waarom we in de oorlog geen goeie straatbezems hadden. Was het niet mogelijk dat ze in de oorlog toch nog iets anders zagen te krijgen om toch nog een goeie straatbezems te maken, in plaats van zo'n ellendige heibezem?

Nee, dat was niet erg mogelijk. Zo.

Nee, dat was niet erg mogelijk. Zo.

Maar dan heb je hier nog weer iets anders, een soort zwabber en een afwaskwast.

Maar dan heb je hier nog weer iets anders, een soort zwabber en een afwaskwast.

Meneer, ik zal u iets vertellen.

Meneer, ik zal u iets vertellen.

Deze fabriek, die de naam heeft van de volk, die heeft drie verschillende afdelingen.

Deze fabriek, die de naam heeft van de volk, die heeft drie verschillende afdelingen.

Zo, en hoe gaat het met die afdelingen?

Zo, en hoe gaat het met die afdelingen?

Kijk, ik zal u eerst de eerste afdeling laten tonen. Kijk, de eerste afdeling wordt uit hout bewerkt en geslepen. Ja? Zoals u het hier ziet. Wordt helemaal bewerkt. De tweede afde…

Kijk, ik zal u eerst de eerste afdeling laten tonen. Kijk, de eerste afdeling wordt uit hout bewerkt en geslepen. Ja? Zoals u het hier ziet. Wordt helemaal bewerkt. De tweede afdeling heeft de inzetafdeling, waar alles ingezet wordt. Zoals het natuurlijke haar en de vezels.

Ja, ja, dus het wordt dan in het hout gezet. Ja. En dan de derde afdeling?

Ja, ja, dus het wordt dan in het hout gezet. Ja. En dan de derde afdeling?

Die wordt hier gevernist. Kijk, ik zal u hier ook nog een borstel laten zien. Die is helemaal gevernist, maar het zijn meer luxe borstels. Dat doen ze niet zo gauw bij was borstel…

Die wordt hier gevernist. Kijk, ik zal u hier ook nog een borstel laten zien. Die is helemaal gevernist, maar het zijn meer luxe borstels. Dat doen ze niet zo gauw bij was borstels en zo.

Deze ziet er werkelijk heel aardig uit. Dus hier is nu een laagje finis gekomen. Is dit ook paardenhaar of varkenshaar of iets dergelijks? Dit is varkenshaar. O, is dit varkenshaa…

Deze ziet er werkelijk heel aardig uit. Dus hier is nu een laagje finis gekomen. Is dit ook paardenhaar of varkenshaar of iets dergelijks? Dit is varkenshaar. O, is dit varkenshaar?

Nou, en dan zie ik hier nog liggen een ragenbol en dergelijke dingen. Worden die allemaal op dezelfde manier gefabriceerd als de anderen?

Nou, en dan zie ik hier nog liggen een ragenbol en dergelijke dingen. Worden die allemaal op dezelfde manier gefabriceerd als de anderen?

Ja, meneer. Maar ze maken hier ook onderdelen van stofzuiger, zoals u die hier ziet.

Ja, meneer. Maar ze maken hier ook onderdelen van stofzuiger, zoals u die hier ziet.

Zo, is dat het onderdeel van de stofzuiger? Ja.

Zo, is dat het onderdeel van de stofzuiger? Ja.

Gezang

Gezang

Gezang

Gezang

En waarom heeft een juffrouw een hondje op de schoot, Falderralderie draaitol? Een hondje op de schoot, wel, dat is heel natuurlijk. Een olifant is veel te groot, valt er al drie,…

En waarom heeft een juffrouw een hondje op de schoot, Falderralderie draaitol? Een hondje op de schoot, wel, dat is heel natuurlijk. Een olifant is veel te groot, valt er al drie, twee, drie, twee. Een olifant is veel te groot.

En waarom heeft een juffrouw een haarspeld in haar haar? Falderralderie draaitol. Een haarspeld in haar haar, wel dat is heel natuurlijk. Een dennenboom is veel te groot, valt er …

En waarom heeft een juffrouw een haarspeld in haar haar? Falderralderie draaitol. Een haarspeld in haar haar, wel dat is heel natuurlijk. Een dennenboom is veel te groot, valt er al drie, twee, twee, drie, twee. Een dennenboom is veel te zwaar.