Getuigen van Westerbork - Filmbank Groningen

Mijn bekering was de opdracht van mijn vader. Niet bij de trein komen zolang hij in de buurt is. Want ze schoten om alles wat bewoog. Die Duitsers. En als de trein goed uitzicht w…

Mijn bekering was de opdracht van mijn vader. Niet bij de trein komen zolang hij in de buurt is. Want ze schoten om alles wat bewoog. Die Duitsers. En als de trein goed uitzicht was, dan gingen we de kaartjes opzoeken. En we hebben ze gevonden die al verscheurd waren door de Duitsers.

Fragment 13 van 63 - 1110-0039300:02:00:17 - 00:02:01:16

Dus die waren al achterhaald?

Fragment 14 van 63 - 1110-0039300:02:02:10 - 00:02:03:13

Ja, die waren als het ware achterhaald, ja.

Fragment 15 van 63 - 1110-0039300:02:04:10 - 00:02:05:23

Die konden niet meer opgestuurd worden?

Fragment 16 van 63 - 1110-0039300:02:06:05 - 00:02:09:11

Nou, die waren zo dusdanig vernietigd, dat was niks meer te doen.

Fragment 17 van 63 - 1110-0039300:02:10:22 - 00:02:16:04

U zei: mijn vader zei dan dat ik voorzichtig moest zijn. Was hij ook de man die tegen u zei dat u daar kaartjes moest gaan zoeken?

Fragment 18 van 63 - 1110-0039300:02:17:10 - 00:02:41:15

Nou ja, hij deed het zelf ook wel. Als wij naar school waren, dan deed hij het zelf. Dan ging hij bij wijze van spreken langs de spoorlijn met de rode vlag en zijn spoorpetje op.…

Nou ja, hij deed het zelf ook wel. Als wij naar school waren, dan deed hij het zelf. Dan ging hij bij wijze van spreken langs de spoorlijn met de rode vlag en zijn spoorpetje op. Hij werkte bij de spoorwegen? Hij werkte bij de spoorwegen, ja. En dan net als hij de dienst had, de route moest doen. Maar dan zocht hij alleen die kaartjes. Maar ja, hij deed dat niet alleen, maar die andere mensen die er werken deden dat ook wel. Omdat toch maar die kaarten op de plaats van bestemming zouden komen.

Fragment 19 van 63 - 1110-0039300:02:51:15 - 00:03:05:13

Je ziet hier ook speciaal de S-barakken voor de mensen waar we net over gehad hebben die strafgevangenen waren. Omdat ze ondergedoken waren geweest of toch in de tram hadden meege…

Je ziet hier ook speciaal de S-barakken voor de mensen waar we net over gehad hebben die strafgevangenen waren. Omdat ze ondergedoken waren geweest of toch in de tram hadden meegereden wat Joden niet mochten en dat soort zaken.

Fragment 20 van 63 - 1110-0039300:03:07:00 - 00:03:25:07

Wat je hier ook ziet is naaiatelier, schoenmakerij, zilverpapier. Dat waren allemaal ateliers, werkplaatsen waar mensen dus bezig waren om zich verdienstelijk te maken voor de Dui…

Wat je hier ook ziet is naaiatelier, schoenmakerij, zilverpapier. Dat waren allemaal ateliers, werkplaatsen waar mensen dus bezig waren om zich verdienstelijk te maken voor de Duitsers. Men hoopte ook daardoor natuurlijk weer zich eigenlijk te vrijwaren van transport.

Fragment 21 van 63 - 1110-0039300:03:32:13 - 00:03:39:17

Heeft u nou veel treinen zien vertrekken vanuit het kamp? U mocht er niet dichtbij komen, maar misschien dat u ooit vanuit de verte wel eens wat gezien hebt?…

Heeft u nou veel treinen zien vertrekken vanuit het kamp? U mocht er niet dichtbij komen, maar misschien dat u ooit vanuit de verte wel eens wat gezien hebt?

Fragment 22 van 63 - 1110-0039300:03:40:08 - 00:04:13:19

Nou, vanuit het kamp natuurlijk wij niet. Maar wel omdat wij aan de spoor wonen en precies ongeveer 500 meter waar de lijn spitste, waar de zogenaamde Jodenlijn was. Daar wonen…

Nou, vanuit het kamp natuurlijk wij niet. Maar wel omdat wij aan de spoor wonen en precies ongeveer 500 meter waar de lijn spitste, waar de zogenaamde Jodenlijn was. Daar wonen wij 500 meter af ongeveer. En als die treinen dan vertrokken vanuit het kamp dan kwamen ze altijd bij ons voor het huis stoppen ze ongeveer. Die ook. We wonen precies aan de spoorlijn bij het station. Dus daar stoppen al die treinen ongeveer. Wat zag u dan? Nou ja, soms verschrikkelijke beelden. Tenminste dat realiseer je nu, toen niet. Maar toen wel ja.

Fragment 23 van 63 - 1110-0039300:04:14:24 - 00:04:16:03

Maar mensen, veel mensen?

Fragment 24 van 63 - 1110-0039300:04:17:03 - 00:04:19:05

Nou, alle wagens hadden allemaal goederenwagons.

Fragment 25 van 63 - 1110-0039300:04:20:14 - 00:04:28:19

Met een klein eindje open. Of helemaal niet open. Beetje luikjes boven, verder ook niks. Anders zag je niks. Ja, er zijn natuurlijk veel mensen die dat gezien hebben.…

Met een klein eindje open. Of helemaal niet open. Beetje luikjes boven, verder ook niks. Anders zag je niks. Ja, er zijn natuurlijk veel mensen die dat gezien hebben.

Fragment 26 van 63 - 1110-0039300:04:29:04 - 00:04:35:24

Maar hoe komt het nou op een kind over? Als je zo treinen vol mensen ziet. Had u de indruk dat die mensen angstig waren?

Fragment 27 van 63 - 1110-0039300:04:39:04 - 00:04:49:15

Ja, de indruk toen is ja... Ach nee, je beseft dat niet. Je beseft dat echt... Je beseft dat helemaal niet dat die mensen angstig zijn. Want ja, je bent een kind.…

Ja, de indruk toen is ja... Ach nee, je beseft dat niet. Je beseft dat echt... Je beseft dat helemaal niet dat die mensen angstig zijn. Want ja, je bent een kind.

Fragment 28 van 63 - 1110-0039300:04:58:10 - 00:04:59:06

Hebben jullie nog vragen of zo?

Fragment 29 van 63 - 1110-0039300:05:00:15 - 00:05:04:18

Die mensen die in de gevangenis zaten. Die naar iedere kans dat ze weg moesten als...

Fragment 30 van 63 - 1110-0039300:05:04:23 - 00:05:08:23

Ja. Die moesten in principe, moesten die met het eerstvolgende transport al mee.

Fragment 31 van 63 - 1110-0039300:05:10:21 - 00:05:27:21

En men probeerde natuurlijk wel om, via relaties die men in het kamp had, die S kwijt te raken. En als je dat lukte voor het volgende transport, dan had je weer een kans meer om h…

En men probeerde natuurlijk wel om, via relaties die men in het kamp had, die S kwijt te raken. En als je dat lukte voor het volgende transport, dan had je weer een kans meer om hier wat langer te blijven. Maar ik kan zeggen, het grootste gedeelte ging dus met het eerstvolgende transport direct weg. En men zei dat ze in Polen slechter behandeld zouden worden.

Fragment 32 van 63 - 1110-0039300:05:35:08 - 00:05:36:23

U bent er wel eens in geweest hè, in het kamp?

Fragment 33 van 63 - 1110-0039300:05:37:24 - 00:05:46:11

Ja, als een kind ging ik met die mensen mee. Als ze haar erop moesten brengen, stiekem natuurlijk. Maar dat mocht allemaal niet. Maar ja... Daar zag je geen gevaar.…

Ja, als een kind ging ik met die mensen mee. Als ze haar erop moesten brengen, stiekem natuurlijk. Maar dat mocht allemaal niet. Maar ja... Daar zag je geen gevaar.

Fragment 34 van 63 - 1110-0039300:05:47:23 - 00:05:52:00

Ja, het was natuurlijk... Het kamp zat vol. Het was heel druk. Ja, het was heel druk.

Fragment 35 van 63 - 1110-0039300:05:53:09 - 00:05:55:21

Maar wat er afspeelde, dat begreep je niet.

Fragment 36 van 63 - 1110-0039300:05:56:12 - 00:05:57:21

Het was voor u een spannend uitje eigenlijk.

Fragment 37 van 63 - 1110-0039300:05:58:19 - 00:06:05:09

Ja, zo kun je het meer bekijken. Het mocht dan niet, van mijn ouders niet. Dan denk je, als je zoiets doet... Ja, stiekem ga je dan mee hè.…

Ja, zo kun je het meer bekijken. Het mocht dan niet, van mijn ouders niet. Dan denk je, als je zoiets doet... Ja, stiekem ga je dan mee hè.

Fragment 38 van 63 - 1110-0039300:06:07:00 - 00:06:08:13

Het was gewoon een pleziertje.

Fragment 39 van 63 - 1110-0039300:06:10:08 - 00:06:13:22

MUZIEK.

Fragment 40 van 63 - 1110-0039300:06:15:15 - 00:06:37:20

Heeft u de oorlog meegemaakt? Nee, ik ben dus in de oorlog geboren. Maar ik heb er dus wel ontzettend veel van m'n moeder over gehoord. Die dus ook namelijk met mijn oudere zussen…

Heeft u de oorlog meegemaakt? Nee, ik ben dus in de oorlog geboren. Maar ik heb er dus wel ontzettend veel van m'n moeder over gehoord. Die dus ook namelijk met mijn oudere zussen van mij, die waren toen zo'n jaar of tien, gingen wandelen. Ik ben geboren in Delft en daar gingen ze dus lopen naar de Noordoostpolder om dus nog iets van eten te krijgen of zo.

Fragment 41 van 63 - 1110-0039300:06:40:06 - 00:07:04:13

Want het was inderdaad, wat ik dus hier ook gezien heb, bloembollen soep wat er dan gemaakt werd. En ja, wij hadden een buurvrouw, die kwam uit Drenthe. En die kreeg dan nog wel …

Want het was inderdaad, wat ik dus hier ook gezien heb, bloembollen soep wat er dan gemaakt werd. En ja, wij hadden een buurvrouw, die kwam uit Drenthe. En die kreeg dan nog wel eens familiebezoek. En die hadden dan hier nog wel wat te eten op het platteland. Nou, en dat gebeurde wel eens. Dan kreeg mijn moeder dus het afval van wat die buurvrouw dus eigenlijk niet meer kon gebruiken. Maar ja, het was toch eetbaar natuurlijk.

Fragment 42 van 63 - 1110-0039300:07:05:13 - 00:07:06:14

Wat wist u van Westerbork?

Fragment 43 van 63 - 1110-0039300:07:07:20 - 00:07:24:19

Nou, van Westerbork... Ja, ik heb er dus zelf ook veel over gelezen omdat ik me daar ook voor interesseer. Omdat ik graag wil weten wat het is. Wat er dus gebeurt. En ja, ik zie o…

Nou, van Westerbork... Ja, ik heb er dus zelf ook veel over gelezen omdat ik me daar ook voor interesseer. Omdat ik graag wil weten wat het is. Wat er dus gebeurt. En ja, ik zie ook dat de tijd gewoon steeds gevaarlijker wordt. En ja, ik wil dat gewoon zelf wel eens zien. Wat er dus nou hier in Westerbork allemaal was.

Fragment 44 van 63 - 1110-0039300:07:27:03 - 00:07:31:15

En ja... Maar ja, het is eigenlijk niet anders dan wat ik er altijd over gelezen heb.

Fragment 45 van 63 - 1110-0039300:07:32:12 - 00:07:40:09

Er zijn erg veel scholen op het ogenblik hier. Ja. Kinderen van tussen de 13, 14, 15, 18 jaar.

Fragment 46 van 63 - 1110-0039300:07:40:24 - 00:07:40:24

Ja.

Fragment 47 van 63 - 1110-0039300:07:42:10 - 00:08:03:24

Ja, ik denk niet dat ze het zo beseffen. Die indruk heb ik dus niet als ik zie de manier waarop ze zich gedragen. Dan denk ik niet dat het erg veel indruk op ze maakt. Enkele zull…

Ja, ik denk niet dat ze het zo beseffen. Die indruk heb ik dus niet als ik zie de manier waarop ze zich gedragen. Dan denk ik niet dat het erg veel indruk op ze maakt. Enkele zullen wel uitzondering zijn, maar... Ik geloof niet... Ja, het raakt ze niet. En het is voor hun natuurlijk al lang geleden. En dan, ja, hebben ze andere dingen aan hun hoofd.

Fragment 48 van 63 - 1110-0039300:08:05:13 - 00:08:07:08

Gramofoonplaatjes of de disco of iets dergelijks.

Fragment 49 van 63 - 1110-0039300:08:08:04 - 00:08:13:24

Het kan ook zijn dat het zo onvoorstelbaar is. Wat er gebeurd is. Dat ze het eenvoudig niet kunnen bevatten.

Fragment 50 van 63 - 1110-0039300:08:15:05 - 00:08:22:17

Ik denk het wel. En ik denk ook dat als je dus deze kinderen ziet... Hun ouders zijn het vaak al vergeten.

Fragment 51 van 63 - 1110-0039300:08:32:06 - 00:08:40:24

Ik kom vanavond met verhalen hoe de oorlog is verdwenen. En herhaal ze honderd malen. Alle malen zal ik wenen.

Fragment 52 van 63 - 1110-0039300:08:42:21 - 00:08:43:03

Mooi gedicht?

Fragment 53 van 63 - 1110-0039300:08:45:12 - 00:08:46:11

Jawel.