INTROMUZIEK ...van de daaraanwezige natrium- en chloordeeltjes. De temperatuur zou daarbij stijgen tot 300 graden Celsius.

INTROMUZIEK ...van de daaraanwezige natrium- en chloordeeltjes. De temperatuur zou daarbij stijgen tot 300 graden Celsius.

Het nu gedane Groningse onderzoek komt tot heel andere conclusies. Melle Wachtmeester vroeg aan dokter Den Hartog welke reacties kunnen ontstaan.…

Het nu gedane Groningse onderzoek komt tot heel andere conclusies. Melle Wachtmeester vroeg aan dokter Den Hartog welke reacties kunnen ontstaan.

Tot dusverre was aangenomen dat de reactie heel beperkt van omvang was.

Tot dusverre was aangenomen dat de reactie heel beperkt van omvang was.

Ons onderzoek heeft uitgewezen dat er in principe geen beperking is... ...alleen... ...en wat we wel gezien hebben, dat het heel nauwkeurig afhangt... ...van de omstandigheden waa…

Ons onderzoek heeft uitgewezen dat er in principe geen beperking is... ...alleen... ...en wat we wel gezien hebben, dat het heel nauwkeurig afhangt... ...van de omstandigheden waarin dat zout zich bevindt... ...de zuiverheid en dat soort dingen, daar is veel van afhankelijk.

De reactie, zegt u, daar ging men altijd van uit... ...dat het ongeveer tot 1% beperkt zou blijven... ...met een temperatuurstijging tot zo'n graad of 300. U komt tot heel andere …

De reactie, zegt u, daar ging men altijd van uit... ...dat het ongeveer tot 1% beperkt zou blijven... ...met een temperatuurstijging tot zo'n graad of 300. U komt tot heel andere getallen.

Ja, wij uit onze berekeningen die we gedaan hebben... ...aan zuiver zout, dat moet ik even vooropstellen. Daar komt uit dat in de nabijheid van de afvalcontainers... ...daar kan o…

Ja, wij uit onze berekeningen die we gedaan hebben... ...aan zuiver zout, dat moet ik even vooropstellen. Daar komt uit dat in de nabijheid van de afvalcontainers... ...daar kan op een gegeven ogenblik bij de maximale dosis die daar uit het afval komt kunnen we op een gegeven ogenblik 20% metallisch natrium en chloor aantreffen. En dat is veel hoger dan de getallen die u daarnet noemde.

En dat leidt ook tot heel andere temperaturen?

En dat leidt ook tot heel andere temperaturen?

Ja, daar kun je vermenigvuldigen met een factor 20, die temperatuurverhoging. Dat wil zeggen, dan kom je een orde van een paar duizend graden uit.…

Ja, daar kun je vermenigvuldigen met een factor 20, die temperatuurverhoging. Dat wil zeggen, dan kom je een orde van een paar duizend graden uit.

En wat blijft er dan over van zo'n vat waarin dat kernspreidingsafval zich bevindt?

En wat blijft er dan over van zo'n vat waarin dat kernspreidingsafval zich bevindt?

Nou, dan in zo'n geval laten we vooropstellen... ...dat dit het resultaat is van een volledig onderzoek. Dat is het dus niet, maar vooropgesteld dat het zo is. Dan kun je zeggen d…

Nou, dan in zo'n geval laten we vooropstellen... ...dat dit het resultaat is van een volledig onderzoek. Dat is het dus niet, maar vooropgesteld dat het zo is. Dan kun je zeggen dat het afvalvat zou smelten en waarschijnlijk verdampen. En er zou een flinke temperatuurverhoging in de omgeving vanuit gaan. En dat zou naar mijn mening niet een juiste beslissing zijn... ...om in dat geval het kernspreidingsafval in steenzout op te bergen.

En dat was dokter Den Hartog van het Laboratorium voor Vaste Stof fysica in Groningen. 

En dat was dokter Den Hartog van het Laboratorium voor Vaste Stof fysica in Groningen. 

Het is bijna 19 over 6 en u luistert naar Radio Noord. U heeft het zojuist al kunnen horen. Opslag van hoog radioactief kernspreidingsafval in zoutkoepels kan leiden tot explosiev…

Het is bijna 19 over 6 en u luistert naar Radio Noord. U heeft het zojuist al kunnen horen. Opslag van hoog radioactief kernspreidingsafval in zoutkoepels kan leiden tot explosieve reacties waarbij de temperatuur kan oplopen tot een paar duizend graden. De vaten waarin het afval zich bevindt zullen dan smelten of verdampen. Melle Wachtmeester praat hierover verder met dokter Den Hartog van het Laboratorium voor Vaste Stoffysica van de Rijksuniversiteit van Groningen. Aan hem de vraag of de zoutkoepel onder zulke extreme omstandigheden ook instabiel kan worden.

Of die nou helemaal instabiel wordt, dat weet ik niet. Het hangt dan nog af van een aantal andere omstandigheden. Zoals u weet is het de bedoeling om dat afval op te slaan in afva…

Of die nou helemaal instabiel wordt, dat weet ik niet. Het hangt dan nog af van een aantal andere omstandigheden. Zoals u weet is het de bedoeling om dat afval op te slaan in afvalbussen die op bepaalde afstanden van elkaar verwijderd zijn. En dan hangt het met name sterk af van de onderlinge afstanden en van de hoeveelheden schade die in dat zout zijn aangebracht. Daar hangt het dan vanaf of er eventueel schade aan de zoutkoepel in totaal kan optreden.

Als je de afstanden wat groter maakt dan is de kans op vervorming van die zoutkoepel wat geringer. Die is dan wat geringer, ja dat klopt. Nou hebt u deze proeven gedaan met zuiver…

Als je de afstanden wat groter maakt dan is de kans op vervorming van die zoutkoepel wat geringer. Die is dan wat geringer, ja dat klopt. Nou hebt u deze proeven gedaan met zuiversteenzout in een zoutkoepel zoals we die hier kennen. Daar zitten natuurlijk meer onzuiverheden. Is dat voor u een reden dat u zegt dat er vooral op dat punt nader onderzoek komen?

Ja, dat was onze eerste doelstelling. Wij hadden gezien dat er heel weinig aandacht was besteed aan de rol... ...die verontreinigingen die zeker in natuurlijk zout zitten. Daar wa…

Ja, dat was onze eerste doelstelling. Wij hadden gezien dat er heel weinig aandacht was besteed aan de rol... ...die verontreinigingen die zeker in natuurlijk zout zitten. Daar was heel weinig zekerheid over wat die rol zou zijn. En dat was onze eerste doel daar. Daarvoor zijn we naar economische zaken gegaan.

Maar nu is er nog iets bijgekomen. Er bestaat zelfs nog onzekerheid over het zuivermateriaal. Dus we kunnen zeggen dat de onzekerheid alleen nog maar toegenomen is. Die rol van on…

Maar nu is er nog iets bijgekomen. Er bestaat zelfs nog onzekerheid over het zuivermateriaal. Dus we kunnen zeggen dat de onzekerheid alleen nog maar toegenomen is. Die rol van onzuiverheden, die heb ik altijd al betwijfeld.

Je kunt dus op dit moment met deze gegevens niets zonder meer zeggen van opslag in zoutkoepels is volgens de tegenwoordig bekende technieken verantwoord.…

Je kunt dus op dit moment met deze gegevens niets zonder meer zeggen van opslag in zoutkoepels is volgens de tegenwoordig bekende technieken verantwoord.

Nee, dat kan op dit moment volgens mij in ieder geval niet. Wij zijn daarover in discussie met een commissie van het ministerie van Economische Zaken. Wat ons betreft kan het niet…

Nee, dat kan op dit moment volgens mij in ieder geval niet. Wij zijn daarover in discussie met een commissie van het ministerie van Economische Zaken. Wat ons betreft kan het niet.

Anderen denken daar voorlopig nog anders over. We proberen die mensen te overtuigen.

Anderen denken daar voorlopig nog anders over. We proberen die mensen te overtuigen.

Denkt u dat u van Economische Zaken, die dit onderzoek betaald heeft... ...ook de mogelijkheid krijgt om vervolgonderzoek te doen? Want Economische Zaken is toch altijd voorstande…

Denkt u dat u van Economische Zaken, die dit onderzoek betaald heeft... ...ook de mogelijkheid krijgt om vervolgonderzoek te doen? Want Economische Zaken is toch altijd voorstander geweest van opslag in zoutkoepel. En deze gegevens passen daar niet zo geweldig in.

Ik heb begrepen dat men in Den Haag de optie kernenergie wil openhouden. En daarmee ligt vast dat je een uitweg moet proberen te vinden voor je kernafval. Er zijn verschillende mo…

Ik heb begrepen dat men in Den Haag de optie kernenergie wil openhouden. En daarmee ligt vast dat je een uitweg moet proberen te vinden voor je kernafval. Er zijn verschillende mogelijkheden voor geopperd. Voor wat Nederland betreft lijkt het dat steenzout de meest veilige is... ...voorlopig. Maar in zo'n geval zul je meer onderzoek moeten doen. En dat is nou precies waarover wij in discussie zijn met Economische Zaken.

Economische Zaken heeft wat dat betreft nog niets toegezegd.

Economische Zaken heeft wat dat betreft nog niets toegezegd.

Ze hebben niets toegezegd, maar het gaat ook om redelijk wat geld. Andere kant moet je dat ook niet weer heel erg overdrijven, dat grote getal. Het gaat om tussen de 2 en 3 miljoe…

Ze hebben niets toegezegd, maar het gaat ook om redelijk wat geld. Andere kant moet je dat ook niet weer heel erg overdrijven, dat grote getal. Het gaat om tussen de 2 en 3 miljoen gulden. En als je ziet wat... ...de hele elektriciteitssector aan geld kost, dan gaat het uiteindelijk toch maar om een redelijk klein bedrag.

U bent zelf geen tegenstander van kernenergie. U bent ook landelijk secretaris van een energiecommissie van de VVD. Hoe is daar nou binnen politieke partijen op gereageerd? Want d…

U bent zelf geen tegenstander van kernenergie. U bent ook landelijk secretaris van een energiecommissie van de VVD. Hoe is daar nou binnen politieke partijen op gereageerd? Want die hebt u ook benaderd, heb ik begrepen.

Ja, nou die opmerking wil ik inderdaad nog graag kwijt. Ik ben geen tegenstander van kernenergie, zoals sommigen mij wel zien. Maar dat is dus niet echt waar. Maar het is zo dat i…

Ja, nou die opmerking wil ik inderdaad nog graag kwijt. Ik ben geen tegenstander van kernenergie, zoals sommigen mij wel zien. Maar dat is dus niet echt waar. Maar het is zo dat ik ben werkzaam in een technisch beroep. En daar vind je veel mensen die zijn niet tegen technologisch geavanceerde technieken. Waarvan kernenergie er ook één is. Ik vind alleen dat je moet proberen met volle overtuiging dat je veilige oplossingen vindt. En dat staat voorop bij mij. En in dit geval betekent dat dat je ook bereid moet zijn... om je volle inzet te geven voor het onderzoek naar veiligheid van opberging van kernspleitingsafval.

En die garanties zijn er, ook aan de hand van de gegevens die uw onderzoek hebt opgeleverd, die zijn er op dit moment niet?

En die garanties zijn er, ook aan de hand van de gegevens die uw onderzoek hebt opgeleverd, die zijn er op dit moment niet?

Die zijn er op dit moment zeker niet.

Die zijn er op dit moment zeker niet.

De onzekerheden zijn, zoals ik daarnet gezegd heb, alleen maar toegenomen. Je moet proberen die zekerheden te vergroten. En dat kan naar mijn idee. Er is niet eens zo vreselijk v…

De onzekerheden zijn, zoals ik daarnet gezegd heb, alleen maar toegenomen. Je moet proberen die zekerheden te vergroten. En dat kan naar mijn idee. Er is niet eens zo vreselijk veel tijd voor nodig. Vijf jaar, denk ik, dat we heel wat meer weten.

Maar als men nou zegt, we willen voor die vijf jaar een oplossing vinden... en opslag in zoutkoepels is toch wel verantwoord. Dat men puur uitgaat van die oude gegevens. Wat doet …

Maar als men nou zegt, we willen voor die vijf jaar een oplossing vinden... en opslag in zoutkoepels is toch wel verantwoord. Dat men puur uitgaat van die oude gegevens. Wat doet u dan op zo'n moment?

Dat is voor mij onaanvaardbaar. Dan denk ik dat men meer wegen zou moeten vinden om mij te overtuigen. Ik denk dat dat voorlopig niet mogelijk is. Ik heb de informatie gezien. En …

Dat is voor mij onaanvaardbaar. Dan denk ik dat men meer wegen zou moeten vinden om mij te overtuigen. Ik denk dat dat voorlopig niet mogelijk is. Ik heb de informatie gezien. En ik ben daarvan niet overtuigd.

Dat zou een riskante onderneming zijn. Ik heb iets gelezen dat er zelfs explosieve reacties zouden kunnen komen in het ergste geval.

Dat zou een riskante onderneming zijn. Ik heb iets gelezen dat er zelfs explosieve reacties zouden kunnen komen in het ergste geval.

Ja, in het ergste geval wel. Hoewel we daar natuurlijk niet zonder meer van uit kunnen gaan. Wij zeggen, het ligt ergens tussen een heel gematigde reactie en een explosieve. Waar …

Ja, in het ergste geval wel. Hoewel we daar natuurlijk niet zonder meer van uit kunnen gaan. Wij zeggen, het ligt ergens tussen een heel gematigde reactie en een explosieve. Waar die precies in de praktijk zal liggen, dat weten we niet.

U probeert ondertussen de verantwoordelijke instellingen...

U probeert ondertussen de verantwoordelijke instellingen...

van de overheid te overtuigen dat dit onderzoek er eerst moet komen... voordat men verder kan gaan praten over de vraag of opslag in steenzout, in zoutkoepels verantwoord is of ni…

van de overheid te overtuigen dat dit onderzoek er eerst moet komen... voordat men verder kan gaan praten over de vraag of opslag in steenzout, in zoutkoepels verantwoord is of niet.

Ja, daar kunt u verzekerd van zijn.

Ja, daar kunt u verzekerd van zijn.

Ja, de gegevens uit het Groninger onderzoek liggen al sinds oktober bij Energiespectrum. En dat is een blad dat uitgegeven wordt onder verantwoordelijkheid van het Energiecentrum …

Ja, de gegevens uit het Groninger onderzoek liggen al sinds oktober bij Energiespectrum. En dat is een blad dat uitgegeven wordt onder verantwoordelijkheid van het Energiecentrum Nederland. Ze zijn nog steeds niet gepubliceerd. Waarom dat niet is gebeurd, daar moet je naar gissen. Opvallend is wel dat in het verleden steeds verhalen... die de opslag van dit soort afval in steenzout wel mogelijk maakten... dat die wel werden gepubliceerd. Nou, de heer Den Hartog ligt er niet helemaal wakker van. Hij zegt, als men het hier niet wil publiceren... dan zorg ik wel dat het in de internationale vakpers terechtkomt.