Omdat hij namelijk, wat er in de middeleeuwen gebeurd is, helemaal niet overtreft wat wij allemaal in onze huidige wereld zich aan vrije tijd zien voordoen. Er is in de wereld waa…

Omdat hij namelijk, wat er in de middeleeuwen gebeurd is, helemaal niet overtreft wat wij allemaal in onze huidige wereld zich aan vrije tijd zien voordoen. Er is in de wereld waarschijnlijk nooit zo veel gefolterd en nooit zo veel vrijheid onderdrukt als in de wereld waarin wij nu leven. Er is nooit zo gespeeld met het hele voortbestaan van de mensheid dat men toch maar per se die atoomwapens achter de hand wil houden. Ofschoon men weten dat men daarmee de hele mensheid kan vernietigen. Ja, die technieken had men nou eenmaal niet in de middeleeuwen. Maar ja, wij hebben ze, maar wij willen er ook geen afstand van doen.

En dat betekent eigenlijk dat ons denken, als het middeleeuwse denken barbaars zou zijn, ons denken in ieder geval niet minder barbaars is.

En dat betekent eigenlijk dat ons denken, als het middeleeuwse denken barbaars zou zijn, ons denken in ieder geval niet minder barbaars is.

En wij zeggen dat het misschien om onszelf wat vrij te pleiten van al die barbaarsheden.

En wij zeggen dat het misschien om onszelf wat vrij te pleiten van al die barbaarsheden.

Op het ogenblik kun je zeggen dat het wel onderbewust waarschijnlijk. Maar we hebben het wel degelijk gebruikt om onszelf in wat helderder daglicht te stellen. Zo met de gedachte,…

Op het ogenblik kun je zeggen dat het wel onderbewust waarschijnlijk. Maar we hebben het wel degelijk gebruikt om onszelf in wat helderder daglicht te stellen. Zo met de gedachte, wij zijn toch veel minder barbaars en veel minder wreed dan die middeleeuwers. Wat dus toevallig helemaal niet waar is. Ik denk als het op ruim komt dat wij barbaarser en wreeder zijn dan de mensen van de middeleeuwen.

U hebt verder in uw reden het gehad over de twee grote kwaden in uw ogen. Kernenergie en bureaucratisering.

U hebt verder in uw reden het gehad over de twee grote kwaden in uw ogen. Kernenergie en bureaucratisering.

Ja, het grote kwaad van kernenergie is natuurlijk dat we met al dat afval geen raad weten. En het tweede grote kwaad van die kernenergie is dat het eerste stap is een heel belangr…

Ja, het grote kwaad van kernenergie is natuurlijk dat we met al dat afval geen raad weten. En het tweede grote kwaad van die kernenergie is dat het eerste stap is een heel belangrijke stap in de richting van de atoombom. Als je de atoombommen de wereld uit wil helpen, moet je ook de kernenergie de wereld uit helpen.

Die bureaucratie is, dacht ik, echt een heel groot kwaad. Een veel grotere kwaad dan men zich dikwijls realiseert.

Die bureaucratie is, dacht ik, echt een heel groot kwaad. Een veel grotere kwaad dan men zich dikwijls realiseert.

Omdat mensen als het ware fijn gemalen worden in die molen van die bureaucratie. Alles loopt over. Over zoveel ambtelijke schrijven. Dat zeker juist de verstandelijk en ook de gel…

Omdat mensen als het ware fijn gemalen worden in die molen van die bureaucratie. Alles loopt over. Over zoveel ambtelijke schrijven. Dat zeker juist de verstandelijk en ook de geldelijk minder bedeelde noodzakelijk het onderspit delven. Die weten geen weg meer in die doolhof. Kunnen ook niet het geld opbrengen om eindeloze procedures uit te zingen. En vandaar dat ik geloof dat die bureaucratie die steeds toeneemt eigenlijk iets heel onmenselijk is.

Vindt u dat er op de Groninger Universiteit te veel de zaak gebureaucratiseerd is? Dat er te veel bestuurd wordt? Dat er te veel gepraat wordt? En dat er te weinig gedaan wordt aa…

Vindt u dat er op de Groninger Universiteit te veel de zaak gebureaucratiseerd is? Dat er te veel bestuurd wordt? Dat er te veel gepraat wordt? En dat er te weinig gedaan wordt aan onderwijs en onderzoek?

Ja en nee. Ik dacht dat er wel degelijk op onze Groninger Universiteit nog op alle mogelijke punten hele goede dingen gebeuren. Maar ik geloof wel dat men efficiënter kan besture…

Ja en nee. Ik dacht dat er wel degelijk op onze Groninger Universiteit nog op alle mogelijke punten hele goede dingen gebeuren. Maar ik geloof wel dat men efficiënter kan besturen. En onder efficiënt besturen versta ik dan dat men bestuurt en daarbij voortdurend voor ogen houdt het doel van het besturen. Het besturen is ervoor. Om onderwijs en onderzoek zoveel mogelijk tot een recht te laten komen. Daar zoveel mogelijk tijd voor te vinden. Daar zoveel mogelijk middelen voor te vinden.

Nu dacht ik dat dat bepaalt in dat de opzicht lang niet altijd even efficiënt gebeurt. Maar om misverstand te voorkomen. Dat wil niet zeggen dat ik de democratisering van de univ…

Nu dacht ik dat dat bepaalt in dat de opzicht lang niet altijd even efficiënt gebeurt. Maar om misverstand te voorkomen. Dat wil niet zeggen dat ik de democratisering van de universiteit zou willen terugdraaien. Dat denkt men wel als men zegt er moet efficiënt bestuurd worden. Dan ben je zeker tegenstander van faculteitsraden, universiteitsraad enzovoort. Dat ben ik helemaal niet. Dat ben ik zelfs voor. Ik ben zelfs voorstander ook.

U hebt er alles aan gedaan in de jaren 60, begin 70 om die democratisering ter stand te brengen.

U hebt er alles aan gedaan in de jaren 60, begin 70 om die democratisering ter stand te brengen.

Inderdaad. Daar heb ik toen van ganse hart aan meegewerkt. Ik heb daar nooit spijt van gehad. Al zie je natuurlijk bij alles dat er overdrijving gaat optreden. Natuurlijk. Je kent…

Inderdaad. Daar heb ik toen van ganse hart aan meegewerkt. Ik heb daar nooit spijt van gehad. Al zie je natuurlijk bij alles dat er overdrijving gaat optreden. Natuurlijk. Je kent misschien het bekende woord van Schaapman. Overdrijving is iets wat over moet drijven. Dus dat moet je wel ook met z'n gang laten gaan. Dat redresseert zich wel weer opnieuw. Maar die democratisering moet dus in stand blijven. En studenten moeten bijvoorbeeld zeker ook alweer maar dat in de Haag eigenlijk niet in benoemingscommissie blijven zitten. Want dat gaat om hun onderwijs.

Maar dat moet op zo'n manier gebeuren dat men daar geen overbodige tijd aan kwijtraakt. Commissies moeten leren snel en efficiënt te handelen. Heel zorgvuldig handelen, maar wel …

Maar dat moet op zo'n manier gebeuren dat men daar geen overbodige tijd aan kwijtraakt. Commissies moeten leren snel en efficiënt te handelen. Heel zorgvuldig handelen, maar wel efficiënt. Maar ze moeten wel, het moeten democratische instellingen blijven. Ik dacht bijvoorbeeld dat universiteitsraden en faculteiten... Universiteitsraden zijn volstrekt onmisbaar. Ik heb wel eens de kritiek dat ze zich te veel met kleinigheden bezighouden. Dat ze zich met twee dingen moeten bezighouden. De grote lijnen van bestuur opstellen. En dan verder controleren of die grote lijnen worden uitgevoerd. Maar dat men in de praktijk van het dagelijkse werk van het dagelijks bestuur... meer moet overlaten aan de kleine vaste besturen. Het dagelijks bestuur van de universiteit, van de faculteiten enzovoorts.

Bent u met al die bezuinigingen en de twee-fase structuur... voor de deur staat, bent u blij dat u als hoogleraar nu opstapt?

Bent u met al die bezuinigingen en de twee-fase structuur... voor de deur staat, bent u blij dat u als hoogleraar nu opstapt?

Ja, daar ben ik eigenlijk wel blij om. Want ik ben hier begonnen in een tijd... juist een heel grote uitbreiding van het universitaire onderwijs. En dat heeft me de gelegenheid ge…

Ja, daar ben ik eigenlijk wel blij om. Want ik ben hier begonnen in een tijd... juist een heel grote uitbreiding van het universitaire onderwijs. En dat heeft me de gelegenheid gegeven om hier heel veel te kunnen opbouwen... met mijn collega's.

Nou ben ik eigenlijk erg blij dat nu er steeds minder gelden te beschikken komen. En er alle mogelijke bezuinigingen worden doorgedreven... die dikwijls, vind ik, heel onhandige b…

Nou ben ik eigenlijk erg blij dat nu er steeds minder gelden te beschikken komen. En er alle mogelijke bezuinigingen worden doorgedreven... die dikwijls, vind ik, heel onhandige bezuinigingen zijn. Bezuinigingen met de botte bijl, maar dat zal men altijd wel vinden. Dat ik in ieder geval niet eigenhandig hier hoef af te breken wat ik heb opgebouwd. Dus ik ben eigenlijk wel blij dat ik op het ogenblik weg ben. Ik zeg wel eens tegen mijn collega's, nou jongens, ik ben blij dat jullie dan maar moeten opknappen.