Nou, we hebben een bedrijf van 70 hectare en daar melken wij 150 koeien op.

Nou, we hebben een bedrijf van 70 hectare en daar melken wij 150 koeien op.

Is dat niet erg veel, 150 koeien op 70 hectare?

Is dat niet erg veel, 150 koeien op 70 hectare?

Nou, dat dacht ik niet. Het is een veebezetting van ruim 2 koeien op een hectare en dat is vandaag de dag heel normaal.

Nou, dat dacht ik niet. Het is een veebezetting van ruim 2 koeien op een hectare en dat is vandaag de dag heel normaal.

U zit hier eigenlijk op het zand, neem ik aan?

U zit hier eigenlijk op het zand, neem ik aan?

Ja, het is zandgrond. Hier bij huis ligt de zandgrond, maar we hebben nog wat land van huis. Het is zwaardere zandgrond, maar wel vrij productief.…

Ja, het is zandgrond. Hier bij huis ligt de zandgrond, maar we hebben nog wat land van huis. Het is zwaardere zandgrond, maar wel vrij productief.

Vroeger waren dit waarschijnlijk typisch gemengde bedrijven?

Vroeger waren dit waarschijnlijk typisch gemengde bedrijven?

Ja, vroeger was dit ook een gemengd bedrijf. En wij hebben ook nog een aantal hectares bouw gehad de afgelopen jaren, maar we zijn vorig jaar helemaal overgeschakeld op veehouderi…

Ja, vroeger was dit ook een gemengd bedrijf. En wij hebben ook nog een aantal hectares bouw gehad de afgelopen jaren, maar we zijn vorig jaar helemaal overgeschakeld op veehouderij. Waarom eigenlijk? Nou, wij zijn echt meer ingericht voor veehouderij.

Dus wanneer je allebei hebt, dan moet je echt allebei goed mee realiseren(?) en dan gaat de ene wel eens ten koste van de ander.

Dus wanneer je allebei hebt, dan moet je echt allebei goed mee realiseren(?) en dan gaat de ene wel eens ten koste van de ander.

Was dat een moeilijke keuze om bepaald om voor die veeteelt te kiezen?

Was dat een moeilijke keuze om bepaald om voor die veeteelt te kiezen?

Nou, voor ons eigenlijk niet, want wij zijn echt wel veeboeren.

Nou, voor ons eigenlijk niet, want wij zijn echt wel veeboeren.

Mijn liefhebberij gaat echt uit naar het veehouderij. Ik ben een liefhebber van koeien. Ik ben gek met koeien, ik kan gewoon niet zonder koeien.…

Mijn liefhebberij gaat echt uit naar het veehouderij. Ik ben een liefhebber van koeien. Ik ben gek met koeien, ik kan gewoon niet zonder koeien.

Ja, dat kan. Ja, ik ben echt gek met koeien. Ik zou me niet aan de voorkant staan, dan maar geen koeien had ik. Nee, ik ben gek van koeien. Echt waar. Maar dat wil niet zeggen dat…

Ja, dat kan. Ja, ik ben echt gek met koeien. Ik zou me niet aan de voorkant staan, dan maar geen koeien had ik. Nee, ik ben gek van koeien. Echt waar. Maar dat wil niet zeggen dat ik niet kritisch ben op die koeien. Maar nee, ik zou mijn beroep niet anders willen dan mijn koeien. Tenminste, dat hoop ik zo.

Bent u al lang veehouder?

Bent u al lang veehouder?

Ja, mijn vader heeft altijd een veehoudersbedrijf gehad en mijn broer is veehouder. En ja, het zit gewoon in mijn bloed. Ik heb ook nooit anders willen worden dan als boer.…

Ja, mijn vader heeft altijd een veehoudersbedrijf gehad en mijn broer is veehouder. En ja, het zit gewoon in mijn bloed. Ik heb ook nooit anders willen worden dan als boer.

Uw vader had een bedrijf in Wedde?

Uw vader had een bedrijf in Wedde?

Ja, mijn vader en mijn broer zitten op een nieuw ruilverkaveling bedrijf. Of nieuw, dat is in '65 gesticht en daar zit mijn broer nu op. En mijn vader scheidt er nu in mei mee ui…

Ja, mijn vader en mijn broer zitten op een nieuw ruilverkaveling bedrijf. Of nieuw, dat is in '65 gesticht en daar zit mijn broer nu op. En mijn vader scheidt er nu in mei mee uit.

Toch bent u op een bepaald ogenblik hier boer geworden een aantal jaren geleden. Hoe lang was dat?

Toch bent u op een bepaald ogenblik hier boer geworden een aantal jaren geleden. Hoe lang was dat?

Nou, ik ben hier niet geen boer geworden.

Nou, ik ben hier niet geen boer geworden.

1 Mei 68 ben ik bij mijn vader uit het bedrijf gegaan. En zijn we voor onszelf begonnen op een klein pachtbedrijfje midden in het dorp. Ook helemaal geen land bij huis en we zaten…

1 Mei 68 ben ik bij mijn vader uit het bedrijf gegaan. En zijn we voor onszelf begonnen op een klein pachtbedrijfje midden in het dorp. Ook helemaal geen land bij huis en we zaten net in een fase van ruilverkaveling.

En nou, het was eigenlijk ongunstig, of slim ongunstig. Maar nou, ik zag wel land voor de toekomst. Dus dat is nu 30 jaar geleden en mijn vader was toen nog maar 52 jaar. En mijn …

En nou, het was eigenlijk ongunstig, of slim ongunstig. Maar nou, ik zag wel land voor de toekomst. Dus dat is nu 30 jaar geleden en mijn vader was toen nog maar 52 jaar. En mijn broer wilde boer worden en ik wilde boer worden. En we hadden een bedrijf van 40 hectare en dat is toch te klein voor de toekomst. En nou... Toen heb ik met mijn beide handen aangegrepen. Dat bedrijfje van 12 hectare. Daar sta ik op dat moment niet zo voor de toekomst in. Maar goed, als je één keer een begin hebt.

En ja, je wil en je zal eigenlijk een bedrijf beginnen. Dan pak je eigenlijk alles aan.

En ja, je wil en je zal eigenlijk een bedrijf beginnen. Dan pak je eigenlijk alles aan.

Maar dat betekent dag en nacht werken? Inderdaad. Voor werk ga ik niet omliggen.

Maar dat betekent dag en nacht werken? Inderdaad. Voor werk ga ik niet omliggen.

Nou, ik heb er eigenlijk alles voor over.

Nou, ik heb er eigenlijk alles voor over.

Om een bedrijf te beginnen en uit te breiden. Ik was ontzettend kritisch op dat kleine bedrijfje. Want het was niet zo dat dat mijn levensdoel was. Dat bedrijfje. Maar gewoon weg.…

Om een bedrijf te beginnen en uit te breiden. Ik was ontzettend kritisch op dat kleine bedrijfje. Want het was niet zo dat dat mijn levensdoel was. Dat bedrijfje. Maar gewoon weg. Om aan te pakken. En als je jong bent moet je er weleens van aanpakken. Wat altijd niet zo leuk is.

Maar goed, nu heeft u 70 hectare. Stel dat u naar 140 toe wil. Zit dat er in?

Maar goed, nu heeft u 70 hectare. Stel dat u naar 140 toe wil. Zit dat er in?

Nou, dat zou ik helemaal niet verlangen. Om naar de 140 toe te gaan.

Nou, dat zou ik helemaal niet verlangen. Om naar de 140 toe te gaan.

Maar kijk, mijn filosofie was van een eenmansbedrijf. En dat zie ik nu nog. Een eenmansbedrijf, dat vind ik ergens een onbedrijf.

Maar kijk, mijn filosofie was van een eenmansbedrijf. En dat zie ik nu nog. Een eenmansbedrijf, dat vind ik ergens een onbedrijf.

Ik zou graag met twee mensen willen werken. En ik zou eigenlijk op dit moment nog liever met drie mensen willen werken. Maar, dat houdt in, wanneer je dat uitspreekt. Dat er dan w…

Ik zou graag met twee mensen willen werken. En ik zou eigenlijk op dit moment nog liever met drie mensen willen werken. Maar, dat houdt in, wanneer je dat uitspreekt. Dat er dan wel wat klaargestaan moet worden.

En er zijn een aantal factoren die toch ontzettend veel voordelen op leveren. Als je in een bedrijf werkt met meer personen. Zoals? Nou, je bent dus niet zo gebonden aan je bedrij…

En er zijn een aantal factoren die toch ontzettend veel voordelen op leveren. Als je in een bedrijf werkt met meer personen. Zoals? Nou, je bent dus niet zo gebonden aan je bedrijf. Je kunt eens een keer een vrij weekend hebben. Je kunt dus met vakantie en dat soort zaken. Dat vind ik de sociale omstandigheden van het bedrijf en voor je gezin. Dat vind ik bijzonder belangrijk.

Muziek.

Muziek.

Ja, wat is een goede boer. Dat is een hele moeilijke definitie om daarvoor te vinden. Ja, op zijn eerste instantie als hij zelf gelukkig is met zijn bedrijf.…

Ja, wat is een goede boer. Dat is een hele moeilijke definitie om daarvoor te vinden. Ja, op zijn eerste instantie als hij zelf gelukkig is met zijn bedrijf.

Dat vind ik wel een bijzonder belangrijk ding. Als je je bedrijf, als je daar happy in voelt. En je hebt er altijd graag je vak uit willen oefenen. Ja goed, je hebt toch een stuk …

Dat vind ik wel een bijzonder belangrijk ding. Als je je bedrijf, als je daar happy in voelt. En je hebt er altijd graag je vak uit willen oefenen. Ja goed, je hebt toch een stuk vrijheid. Je bent in de buitenlucht. En wanneer als je daar nog. Dan moet je in ieder geval toch wel een goed inkomen uit kunnen halen. Dan zeg ik, als je met dat alles met elkaar dat kunt bereiken. Dan zeg ik, nou ja goed. Dan is dat hartstikke fijn.

Dan mag je jezelf dan wel kwalificeren als een goede boer, dacht ik.

Dan mag je jezelf dan wel kwalificeren als een goede boer, dacht ik.

Muziek.

Muziek.

U bent georganiseerd. U bent zelfs dagelijks bestuurslid van DLG. Wat houdt dat nou eigenlijk in, dagelijks bestuurslid?

U bent georganiseerd. U bent zelfs dagelijks bestuurslid van DLG. Wat houdt dat nou eigenlijk in, dagelijks bestuurslid?

Nou, dat is de belangenbehartiging van de boeren.

Nou, dat is de belangenbehartiging van de boeren.

De boeren is een vrij sterke organisatie. En die belangen die worden behartigd. Of in ieder geval die probeer je te behartigen. En nou, dat is iets. Ja, als je zelf je bedrijf uit…

De boeren is een vrij sterke organisatie. En die belangen die worden behartigd. Of in ieder geval die probeer je te behartigen. En nou, dat is iets. Ja, als je zelf je bedrijf uitoefent. En je hebt veel interesse voor. Dat houdt, vind ik niet op. Bij die bandendeur.

Wanneer bent u dan voor het laatst geweest op zo'n vergadering? Wanneer voor het laatst?

Wanneer bent u dan voor het laatst geweest op zo'n vergadering? Wanneer voor het laatst?

Ehm, afgelopen maandag. Waar heeft u toen over gehad?

Ehm, afgelopen maandag. Waar heeft u toen over gehad?

Ook één van de dingen. Er waren 32 punten. Maar ook één van de dingen. Dat is ook steeds verder. En dat vind ik altijd een van de centrale punten.…

Ook één van de dingen. Er waren 32 punten. Maar ook één van de dingen. Dat is ook steeds verder. En dat vind ik altijd een van de centrale punten.

Op dit moment spelen er ontzettend veel prijsvoorstellen. Die op het ogenblik gedaan worden door de Europese landbouwcommissaris. En die volstrekt onaanvaardbaar zijn. Wij hebbe…

Op dit moment spelen er ontzettend veel prijsvoorstellen. Die op het ogenblik gedaan worden door de Europese landbouwcommissaris. En die volstrekt onaanvaardbaar zijn. Wij hebben op het ogenblik een kostenontwikkeling op onze bedrijven van gemiddeld genomen van meer dan 18%. Het laatste jaar.

En de voorstellen die de landbouwcommissaris doet van 6%. En dan in september nog eens 2%. En dan later nog eens weer een aftrek van monetair commissie en de bedragen. Dat is een …

En de voorstellen die de landbouwcommissaris doet van 6%. En dan in september nog eens 2%. En dan later nog eens weer een aftrek van monetair commissie en de bedragen. Dat is een heffing bij de grens. Om die gulden weer een beetje in gelijk te stellen.

Dan draait er niks uit. En zo komen we steeds.

Dan draait er niks uit. En zo komen we steeds.

Lopen we steeds achter met ons inkomen. En dat vind ik, daar moet wat aan gebeuren.

Lopen we steeds achter met ons inkomen. En dat vind ik, daar moet wat aan gebeuren.

Maar kunt u er wel van komen? Van hoe u op dit moment boert?

Maar kunt u er wel van komen? Van hoe u op dit moment boert?

Van mijn bedrijf hier? Nou, dat is heel verschillend. Je hebt goede jaren en je hebt minder goede jaren. Maar waar is dat afhankelijk van dan? Van de prijsvoorstellen of ook missc…

Van mijn bedrijf hier? Nou, dat is heel verschillend. Je hebt goede jaren en je hebt minder goede jaren. Maar waar is dat afhankelijk van dan? Van de prijsvoorstellen of ook misschien van het weer? Nou, dat kan dus van de prijsvoorstellen. Maar je hebt om te maken met andere bedrijfsomstandigheden. Dat kan inderdaad. Het kunnen maar de logische omstandigheden zijn. Maar ook in je bedrijf. Ik ben bijvoorbeeld dit jaar overgeschakeld. Of dat was vorig jaar al. Overgeschakeld op een ander systeem van voedering bijvoorbeeld. Met mijn koeien.

Eerder voelde ik bix in mijn melkstal. Maar dat was niet optimaal eigenlijk. En dan hebben we een computer aangeschaft. Of een soort geheugen met zendertjes en zo, en die toesta…

Eerder voelde ik bix in mijn melkstal. Maar dat was niet optimaal eigenlijk. En dan hebben we een computer aangeschaft. Of een soort geheugen met zendertjes en zo, en die toestanden. Nou, op papier geredeneerd zeg je. Nou, daar moet je dus prima mee uitkomen. Maar het afgelopen jaar is het niet zo fantastisch uitgepakt. Want je hebt toch weer te maken met een verandering van het systeem. En waar al die koeien weer op in moeten spelen. En dat heeft me dit jaar nogal wat melk gekost. Maar op dit moment lijkt het prima. En die koeien zijn nu alweer ingespeeld op het nieuwe systeem. En we hebben nu koeien bij die echt prima produceren. Dus mijn hoop voor de toekomst, die is nu beslist wel aanwezig. En... Maar zo heb je dus allemaal te maken met omstandigheden. En vorig jaar bijvoorbeeld ook. Over het weer en zo. Dat speelt nogal een grote invloed op je ruwvoerderwinning. En dat is nogal wezenlijk belangrijk voor je inkomstvorming.

Melkproductie dan. Maar dan komt je inkomstvorming er toch weer achter vandaan.

Melkproductie dan. Maar dan komt je inkomstvorming er toch weer achter vandaan.

Maar u zegt eigenlijk van... Er zijn een aantal factoren die een bedrijf zelf moet zoeken om een behoorlijk inkomen te halen. Daarbuiten dan inderdaad die prijszetting door Brusse…

Maar u zegt eigenlijk van... Er zijn een aantal factoren die een bedrijf zelf moet zoeken om een behoorlijk inkomen te halen. Daarbuiten dan inderdaad die prijszetting door Brussel.

Heeft het ook iets te maken misschien met de moeilijke situatie van met name een aantal Drentse boeren op dit moment. Dat ze misschien in het verleden wat te hard geïnvesteerd he…

Heeft het ook iets te maken misschien met de moeilijke situatie van met name een aantal Drentse boeren op dit moment. Dat ze misschien in het verleden wat te hard geïnvesteerd hebben?

Nou, dat kun je...

Nou, dat kun je...

Ja, dat is soms heel verschillend. Dat is geen algemene lijn. Maar inderdaad, er zijn een aantal bedrijven die beslist in moeilijkheden. En dan kun je niet zeggen dat het ligt aan…

Ja, dat is soms heel verschillend. Dat is geen algemene lijn. Maar inderdaad, er zijn een aantal bedrijven die beslist in moeilijkheden. En dan kun je niet zeggen dat het ligt aan de investering.

Je kunt wel zeggen dat het onverantwoord geïnvesteerd is.

Je kunt wel zeggen dat het onverantwoord geïnvesteerd is.

Bij die bedrijven die in moeilijkheden zitten. Meestal. Maar het is toch steeds zo dat de prijs staat vast. Het enige waar je marge tussen zit, is tussen je opbrengst, tussen je m…

Bij die bedrijven die in moeilijkheden zitten. Meestal. Maar het is toch steeds zo dat de prijs staat vast. Het enige waar je marge tussen zit, is tussen je opbrengst, tussen je melkprijs en je kosten. Als je kosten te hoog zitten, dan ga je er mis in.

Ja, dat is ook inderdaad zo.

Ja, dat is ook inderdaad zo.

Maar...

Maar...

Dus bedrijven met te veel kosten, die gaan onderuit. Zijn dat dan toch die 60 (?) bedrijven waar het op dit moment om gaat?

Dus bedrijven met te veel kosten, die gaan onderuit. Zijn dat dan toch die 60 (?) bedrijven waar het op dit moment om gaat?

Nou, het is, zoals ik al gezegd heb, meestal onverantwoorde investeringen. Er is de laatste jaren ontzettend veel geïnvesteerd op basis van bedrijfsvermogen. En die bedrijfsvermo…

Nou, het is, zoals ik al gezegd heb, meestal onverantwoorde investeringen. Er is de laatste jaren ontzettend veel geïnvesteerd op basis van bedrijfsvermogen. En die bedrijfsvermogen, dat liep nogal wat op de laatste jaren. Alleen door die grond. En wanneer die grond... Mensen waren met een bedrijfje, zeg maar, pakweg van 20 hectare. En die nogal... De grond werd getaxeerd op 35.000. Dus die hadden een mooi eigen vermogen. Die konden dus makkelijk 10 hectare bijkopen. Van...

Qua vermogenspositie. Van 40.000. Maar... Wat zie je nou?

Qua vermogenspositie. Van 40.000. Maar... Wat zie je nou?

Er is nooit rekening gehouden met rendabiliteit. En dat soort bedrijven, die komen nu meestal in de knoei.

Er is nooit rekening gehouden met rendabiliteit. En dat soort bedrijven, die komen nu meestal in de knoei.

Omdat er geïnvesteerd is op basis van vermogen en niet op rendabiliteit. En de rendabiliteit gaat het doen.

Omdat er geïnvesteerd is op basis van vermogen en niet op rendabiliteit. En de rendabiliteit gaat het doen.

Maar dat is toch een stukje ondeskundig ondernemerschap?

Maar dat is toch een stukje ondeskundig ondernemerschap?

Nou, in feite eigenlijk wel, ja.

Nou, in feite eigenlijk wel, ja.

Muziek.

Muziek.

Nou, ik mag graag melken zelf hoor. Ik melk zelf ook altijd twee keer per dag.

Nou, ik mag graag melken zelf hoor. Ik melk zelf ook altijd twee keer per dag.

Dat mag ik graag doen. En nou, het is toch wel zo. Als die koeien goed geven... Dat geeft toch ook een stukje arbeidsvreugde hoor.

Dat mag ik graag doen. En nou, het is toch wel zo. Als die koeien goed geven... Dat geeft toch ook een stukje arbeidsvreugde hoor.

Ja, dat klinkt misschien gek. Als ze minder geven, dan ben je er misschien niet zo wijs mee. Nou, maar... Je werkt aan zo'n bedrijf om dat een beetje uit te breiden, en op te bouw…

Ja, dat klinkt misschien gek. Als ze minder geven, dan ben je er misschien niet zo wijs mee. Nou, maar... Je werkt aan zo'n bedrijf om dat een beetje uit te breiden, en op te bouwen. En ook die fokkerij. En dat geeft toch wel weer een... Als het een beetje hoger in productie gaat. Dan geeft het toch wel weer een bepaalde arbeidsvreugd als die koeien goed geven.

Maar verder...

Maar verder...

Het hele werk doe ik echt wel met plezier hoor. Ja, maar dan zijn er wel werken die ik minder leuk vind. Ik ben helemaal geen liefhebben van trekker rijden hoor. Op de grote trekk…

Het hele werk doe ik echt wel met plezier hoor. Ja, maar dan zijn er wel werken die ik minder leuk vind. Ik ben helemaal geen liefhebben van trekker rijden hoor. Op de grote trekker zitten de hele dag, met mest rijden en zo. Als het half kan dan doe ik dat werk niet. Dat doe ik liever niet. Ik mag vooral liever één rond op twee rondlopen, dan op de trekker rijden. Maar dan gebeurt het wel. Bij de zomer als het geschud en gehooid moet worden. Dan zet ik me op het trekker. Maar als het half kan, dan zet ik me liever niet op het trekker.

Muziek.

Muziek.

We staan hier nu op de zolder. Boven de melkstal. En we kijken zo de stal in.

We staan hier nu op de zolder. Boven de melkstal. En we kijken zo de stal in.

Je kunt al die koeien zien lopen hier. En kijk ze liggen allemaal lekker en stro in hun ligboxen.

Je kunt al die koeien zien lopen hier. En kijk ze liggen allemaal lekker en stro in hun ligboxen.

Er staan al een paar staan al een hele hele poos op het gangpad. Bleven ze gewoon daar maar staan? Nou ja, goed.

Er staan al een paar staan al een hele hele poos op het gangpad. Bleven ze gewoon daar maar staan? Nou ja, goed.

Wanneer ze behoefte hebben aan eten. Dan gaan ze uit de box en naar de voerrekken toe.

Wanneer ze behoefte hebben aan eten. Dan gaan ze uit de box en naar de voerrekken toe.

En als ze gewoon weer zat zijn. Dan gaan ze weer liggen.

En als ze gewoon weer zat zijn. Dan gaan ze weer liggen.

En daar in het midden van de stal, kijk daar op verschillende plaatsen, dan kunnen ze dus de biks halen. De koe neemt zender, die is om de hals. En wanneer ze naar die biksbak toe…

En daar in het midden van de stal, kijk daar op verschillende plaatsen, dan kunnen ze dus de biks halen. De koe neemt zender, die is om de hals. En wanneer ze naar die biksbak toe lopen, dan geeft die automaat biks. En dan dat verdelen we over de hele dag. Dan krijgen ze vier porties. En iedere portie is een pond. Dus twee kilo per keer. En dan moeten ze weer drie uur wachten, voordat ze weer biks kunnen krijgen.

En dat wordt allemaal automatisch geregeld?

En dat wordt allemaal automatisch geregeld?

Ja hoor, hier staat een computertje. En die houdt dat allemaal, exact houdt die dat bij.

Ja hoor, hier staat een computertje. En die houdt dat allemaal, exact houdt die dat bij.

Ik zie allemaal lichtjes heen en weer gaan. Er staat nummertje 50 staat nu te eten.

Ik zie allemaal lichtjes heen en weer gaan. Er staat nummertje 50 staat nu te eten.

Ja, maar nu staan er weer koeien, er staan meerdere koeien tegelijk in en dan flikkert dat wat. Kijk en als het morgen, wanneer weer voor de komende dag ingesteld wordt, dan mikt …

Ja, maar nu staan er weer koeien, er staan meerdere koeien tegelijk in en dan flikkert dat wat. Kijk en als het morgen, wanneer weer voor de komende dag ingesteld wordt, dan mikt het hier de...

Dan mikt het zo de gegevens er weer uit welke koeien er niet op gegeten hebben.

Dan mikt het zo de gegevens er weer uit welke koeien er niet op gegeten hebben.

Welke heeft nou niet gegeten?

Welke heeft nou niet gegeten?

Oh, hier zijn nog een paar koeien bij die... Maar goed de dag is nog niet om. Vanmorgen om 8 uur gaat het voor de nieuwe dag weer in. Dus morgen vroeg om 8 uur dan gooit het ding…

Oh, hier zijn nog een paar koeien bij die... Maar goed de dag is nog niet om. Vanmorgen om 8 uur gaat het voor de nieuwe dag weer in. Dus morgen vroeg om 8 uur dan gooit het ding er weer uit welke koeien er niet gegeten hebben.

Dus koe nummertje 18 heeft nog niks gehad?

Dus koe nummertje 18 heeft nog niks gehad?

Ja hoor, die heeft nog drie porties staan.

Ja hoor, die heeft nog drie porties staan.

En waarschijnlijk, ik weet niet hoeveel, nummer 18, dan ga ik wel even kijken.

En waarschijnlijk, ik weet niet hoeveel, nummer 18, dan ga ik wel even kijken.

Koe nummer 1. Wacht even hoor.

Koe nummer 1. Wacht even hoor.

Programma 1.

Programma 1.

Kijk. Koe nummer 8, die krijgt 4 kilo en die heeft nu 2,5 kilo op. Dan moet hij weer een paar uur wachten waarschijnlijk voordat hij de rest op kan eten.…

Kijk. Koe nummer 8, die krijgt 4 kilo en die heeft nu 2,5 kilo op. Dan moet hij weer een paar uur wachten waarschijnlijk voordat hij de rest op kan eten.

Het lijkt wel of je aan het dieet bent hè?

Het lijkt wel of je aan het dieet bent hè?

Ja. En nou ja, het is zo... Het wordt mooi, de krachtvoer wordt mooi verdeeld over de hele dag.

Ja. En nou ja, het is zo... Het wordt mooi, de krachtvoer wordt mooi verdeeld over de hele dag.

En dat is vooral voor koeien die in topproductie zijn. Dan is het ontzettend belangrijk dat de krachtvoer verdeeld wordt. Dan krijg je een mooie, egale penswerking.…

En dat is vooral voor koeien die in topproductie zijn. Dan is het ontzettend belangrijk dat de krachtvoer verdeeld wordt. Dan krijg je een mooie, egale penswerking.

Ja. Maar goed, zoals ik al gezegd heb eerder... Het moet toch nog wel eens een aanpassing hebben. Want in het afgelopen jaar, die koeien moeten er helemaal weer op instellen. En d…

Ja. Maar goed, zoals ik al gezegd heb eerder... Het moet toch nog wel eens een aanpassing hebben. Want in het afgelopen jaar, die koeien moeten er helemaal weer op instellen. En dat heeft toch nog wel weer een aanloopmoeilijkheid gegeven. Wat is uw favoriete koe nou, dat nummer?

Mijn favoriete koe, dat is koe nummer 58.

Mijn favoriete koe, dat is koe nummer 58.

Dat is programma 1, 0, 5, 8. En die staat op een hele koppel biks. Kijk, die staat op 14 kilo biks. Maar die geeft op 24 melk. Maar die staat op het moment op 14 kilo. Dat is 28 p…

Dat is programma 1, 0, 5, 8. En die staat op een hele koppel biks. Kijk, die staat op 14 kilo biks. Maar die geeft op 24 melk. Maar die staat op het moment op 14 kilo. Dat is 28 postjes, zie je wel. En die heeft nu 5 kilo op. Van vanmorgen 8 uur af.

Maar dat is ook het allerhoogste hoor. Ik heb... Anders ga ik maximaal tot 11 kilo biks. Maar dit is een uitzonderlijk geval. Die koe die geeft geweldig.…

Maar dat is ook het allerhoogste hoor. Ik heb... Anders ga ik maximaal tot 11 kilo biks. Maar dit is een uitzonderlijk geval. Die koe die geeft geweldig.

Muziek.

Muziek.

Je hebt wel koeien van bepaalde stieren die gewoon een slecht karakter hebben hoor.

Je hebt wel koeien van bepaalde stieren die gewoon een slecht karakter hebben hoor.

Wat betekent dat, slecht karakter?

Wat betekent dat, slecht karakter?

Nou, dat is in de melkstal slaan. En gewoon onrustig zijn. En dat is ook ontzettend belangrijk. Dat je met die stieren fokt die toch een goed karakter hebben. Dat is wel best bela…

Nou, dat is in de melkstal slaan. En gewoon onrustig zijn. En dat is ook ontzettend belangrijk. Dat je met die stieren fokt die toch een goed karakter hebben. Dat is wel best belangrijk hoor. En dat merk je ook in de stal.

Ik heb in het begin toen ik Amerikanen gebruikte, een stier gebruikte. Die is... Daar kwamen wel een hoop lastige koeien van hoor. Dus die gebruik ik niet meer.…

Ik heb in het begin toen ik Amerikanen gebruikte, een stier gebruikte. Die is... Daar kwamen wel een hoop lastige koeien van hoor. Dus die gebruik ik niet meer.

Muziek.

Muziek.

Nou, wij prefereren in ieder geval een goed overleg. Dat moet punt 1 zijn.

Nou, wij prefereren in ieder geval een goed overleg. Dat moet punt 1 zijn.

Je moet met goed onderbouwde cijfers en gegevens moet je komen.

Je moet met goed onderbouwde cijfers en gegevens moet je komen.

En ja, dan verwacht je, wanneer je dat ook echt serieus doet, dat daar gehoor aan gegeven wordt. Maar jammer genoeg is dat de laatste jaren niet het geval geweest. Wanneer je zegt…

En ja, dan verwacht je, wanneer je dat ook echt serieus doet, dat daar gehoor aan gegeven wordt. Maar jammer genoeg is dat de laatste jaren niet het geval geweest. Wanneer je zegt, we hebben een gemiddelde kostenverhoging het afgelopen jaar van 18%. Wanneer je dat zegt. Aan de hand van een objectieve rekenmethode. Dat is een methode die is niet bedacht door ons, maar die is bedacht door de Europese Commissie. En die zegt, nou, jullie hebben met elkaar een kostprijsstijging van 18, 18,5%. Nou, dat vinden wij dat je dan ook die aanpassing moet doen.

Maar gewoon de laatste jaren is dat gewoon gehalveerd. Je vraagt 18 en je krijgt bijvoorbeeld 9.

Maar gewoon de laatste jaren is dat gewoon gehalveerd. Je vraagt 18 en je krijgt bijvoorbeeld 9.

Maar precies, dat is het. U geeft aan dat u goede argumenten heeft om aan te geven dat het fout zit. Het lukt niet een aantal jaren. Ja, wat dan? Ik bedoel, je kan nog wel eens ee…

Maar precies, dat is het. U geeft aan dat u goede argumenten heeft om aan te geven dat het fout zit. Het lukt niet een aantal jaren. Ja, wat dan? Ik bedoel, je kan nog wel eens een keer een vergadering gaan organiseren in Zwolle en zeggen dat het wel goed komt. En de mensen naar huis toe laten komen. En uiteindelijk komt het niet goed.

Ja, nou goed. Waar zit die macht dan van die boer?

Ja, nou goed. Waar zit die macht dan van die boer?

Is die weg helemaal? Die macht, die is de laatste jaren eigenlijk ook te weinig uitgebuit. Maar zeg ik al, wij... Hoe komt dat dan, dat die niet uitgebuit wordt? Nou, misschien is…

Is die weg helemaal? Die macht, die is de laatste jaren eigenlijk ook te weinig uitgebuit. Maar zeg ik al, wij... Hoe komt dat dan, dat die niet uitgebuit wordt? Nou, misschien is het wel zo dat wij... Maar we zijn geen mensen om direct de straat op te gaan.

Nee, maar het duurt al een aantal jaren.

Nee, maar het duurt al een aantal jaren.

Inderdaad. En dat wordt nu steeds nijpender. Wanneer er, zoals ik al gezegd heb, de laatste veertien jaren geen reële aanpassing geweest is. Wij hebben altijd moeten zoeken in ee…

Inderdaad. En dat wordt nu steeds nijpender. Wanneer er, zoals ik al gezegd heb, de laatste veertien jaren geen reële aanpassing geweest is. Wij hebben altijd moeten zoeken in een stukje productiviteitsstijging. Dus een paar koeien meer. En ieder bedrijf maar weer uitzoeken van, nou ja, hoe kan ik dat weer rondbreiden. En nou, op dit moment is dat zo. Dan zijn er grotere bedrijven waar de elastiek uit is. Waar gewoon de elastiek uit is. En dat je gewoon met een goede aanpassing, prijzenaanpassing moet komen. Want dan ga je steeds verder naar de knoppen.

Maar wat zou dat inhoudelijk betekenen, de macht van de boer?

Maar wat zou dat inhoudelijk betekenen, de macht van de boer?

Ja, nou ja, dan...

Ja, nou ja, dan...

Ik voel niets om... Om nu al... Of nu al... Ik voel eigenlijk... Ik ben geen man om op de straat uit te gaan. Maar wanneer dat eens een keer zover moet komen. Dan, ja, die straat.…

Ik voel niets om... Om nu al... Of nu al... Ik voel eigenlijk... Ik ben geen man om op de straat uit te gaan. Maar wanneer dat eens een keer zover moet komen. Dan, ja, die straat. Maar eventueel misschien met voedsel.

Om daar bepaalde blokkades mee op te werpen. Dat wil zeggen, wat vasthouden. En de mensen laten voelen wat er nog even vandaan komt. Dat zou wel het overwegen waard zijn. Ja.…

Om daar bepaalde blokkades mee op te werpen. Dat wil zeggen, wat vasthouden. En de mensen laten voelen wat er nog even vandaan komt. Dat zou wel het overwegen waard zijn. Ja.

Alhoewel, de situatie doet steeds... Op dit moment steeds meer voor dat er steeds meer gebrek komt. Aan voedsel.

Alhoewel, de situatie doet steeds... Op dit moment steeds meer voor dat er steeds meer gebrek komt. Aan voedsel.

Ja. De geschiedenis geeft steeds aan dat het zeer plotseling komt, hè. Als de boer de straat op gaat. Of gaat protesteren. Of actie gaat voeren. Ja. Is dat nog steeds zo?…

Ja. De geschiedenis geeft steeds aan dat het zeer plotseling komt, hè. Als de boer de straat op gaat. Of gaat protesteren. Of actie gaat voeren. Ja. Is dat nog steeds zo?

Nou, die acties die... Hier in Nederland hebben we dacht ik niet zoveel. Maar...

Nou, die acties die... Hier in Nederland hebben we dacht ik niet zoveel. Maar...

1974 was een hele duidelijke blokkade. Een hele duidelijke. En de resultaat was ook goed.

1974 was een hele duidelijke blokkade. Een hele duidelijke. En de resultaat was ook goed.

Op dat moment wel, ja. Maar ja, vandaag en daarnaast zal iedereen elke dag praktisch op Binnenhof... En elke dag...

Op dat moment wel, ja. Maar ja, vandaag en daarnaast zal iedereen elke dag praktisch op Binnenhof... En elke dag...

Stel de mensen om te protesteren. En ik geloof dat het effect van dat soort dingen wel een beetje verloren gaat, hoor.

Stel de mensen om te protesteren. En ik geloof dat het effect van dat soort dingen wel een beetje verloren gaat, hoor.

Ja. Maar je moet dan nieuwe wegen zoeken? Ja. Dat vind ik wel, ja. Bent u daar nou ook mee bezig? Binnen het bestuur?

Ja. Maar je moet dan nieuwe wegen zoeken? Ja. Dat vind ik wel, ja. Bent u daar nou ook mee bezig? Binnen het bestuur?

Nou, dat proberen we wel steeds, ja. Om op mensen op een goede manier... Goede wijze. En vooral de mensen waar de besluitvorming valt. En ja, door die besluitvorming... Dan is er …

Nou, dat proberen we wel steeds, ja. Om op mensen op een goede manier... Goede wijze. En vooral de mensen waar de besluitvorming valt. En ja, door die besluitvorming... Dan is er altijd weer een politieke besluitvorming. En hier in... En vooral dan in Brussel. En ik vind, daar moet je wat je kunt. Wat je kunt. Op allerlei manieren. En die inderdaad druk op uitoefenen. Bij die mensen die die besluiten nemen. En daarom vind ik de politiek ook zo belangrijk. Dat de mensen ook op politiek georganiseerd zijn.

Dat die op hun groepering ook... Op hun politieke groepering... Dat ook voldoende druk op uit kunnen oefenen.

Dat die op hun groepering ook... Op hun politieke groepering... Dat ook voldoende druk op uit kunnen oefenen.

Maar kunt u op uw kringvergadering de mensen nog wel rustig houden?

Maar kunt u op uw kringvergadering de mensen nog wel rustig houden?

Nou, ik heb helemaal geen behoefte aan de mensen rustig te houden. Heb ik helemaal geen behoefte aan de mensen. Die moeten er vrij op komen met de zaak. En ik heb helemaal geen be…

Nou, ik heb helemaal geen behoefte aan de mensen rustig te houden. Heb ik helemaal geen behoefte aan de mensen. Die moeten er vrij op komen met de zaak. En ik heb helemaal geen behoefte aan om verhaaltjes te vertellen. En zeggen van...

Of dingen die niet wezenlijk aan de orde zijn. Nee, ik heb... De mensen komen. Dan komen we op met de zaak. Want we streven voor een algemeen belang. Je moet met goede argumenten …

Of dingen die niet wezenlijk aan de orde zijn. Nee, ik heb... De mensen komen. Dan komen we op met de zaak. Want we streven voor een algemeen belang. Je moet met goede argumenten komen. Als er nu gesteld wordt... We moeten een aanpassing hebben. Pak weg van 60 keer van 30 centiliter. Liter melk. Daar praat ik nu even over. Nou, dat moet ook te realiseren zijn. Zo nuchter moeten we ook zijn om dan te zeggen van... Is dat op dit moment te realiseren? En kan de markt dat vertragen? Je moet altijd... Met reële dingen komen, vind ik. De consument moet meer gaan betalen. Duidelijk. Duidelijk, ja. De consument... De prioriteiten...

Het voedselpakket heeft... Er moet een ander accent krijgen op het prioriteitenlijstje van de consument. Duidelijk.

Het voedselpakket heeft... Er moet een ander accent krijgen op het prioriteitenlijstje van de consument. Duidelijk.

Muziek.

Muziek.

Nou, hier staat nog een oude Lanz Buldog he.

Nou, hier staat nog een oude Lanz Buldog he.

Ik ben daar helemaal niet zo sentimenteel over.

Ik ben daar helemaal niet zo sentimenteel over.

Hier ben ik mee begonnen met mijn oude Lanz Buldog. Daar heb ik vier jaar...

Hier ben ik mee begonnen met mijn oude Lanz Buldog. Daar heb ik vier jaar...

Leuk mee geboerd.

Leuk mee geboerd.

Als zomers mooi weer is, dan... Met schudden en met ophooien en zo. Dat mag ik altijd graag op deze oude Buldog rijden. Dat nog wel. Ik heb gezegd dat ik anders niet zo'n trekkerm…

Als zomers mooi weer is, dan... Met schudden en met ophooien en zo. Dat mag ik altijd graag op deze oude Buldog rijden. Dat nog wel. Ik heb gezegd dat ik anders niet zo'n trekkerman ben. Maar die oude Buldog, daar heb ik nog wel veel plezier in. Waarom dan? Dat loopt zo mooi, hè. Dat loopt zo fantastisch mooi. Vooral als hij even goed warm is. Dan brand je hem in uitlaat en dan...

Hoe langer hij ermee werkt en hoe langer hij loopt... Hoe zwaarder hij trekt, hoe mooier hij begint te lopen. Vooral hier in het bos. Hij telt zich eruit hier in het bos.…

Hoe langer hij ermee werkt en hoe langer hij loopt... Hoe zwaarder hij trekt, hoe mooier hij begint te lopen. Vooral hier in het bos. Hij telt zich eruit hier in het bos.

Ja. Je komt er niet meer van af, zeg maar.

Ja. Je komt er niet meer van af, zeg maar.

Nee, nee, nee. Ik mag graag helemaal rijden.

Nee, nee, nee. Ik mag graag helemaal rijden.

Muziek.

Muziek.

Nou, de romantiek, die zit er nog. Als je die wilt zien, zit er nog wel in. Zat genoeg. Ik geniet elke dag van mijn bedrijf.

Nou, de romantiek, die zit er nog. Als je die wilt zien, zit er nog wel in. Zat genoeg. Ik geniet elke dag van mijn bedrijf.

Als u dadelijk in de stal komt, dan zal ik het wel laten zien. Maar...

Als u dadelijk in de stal komt, dan zal ik het wel laten zien. Maar...

Of zeggen veel mensen van... Ja, zo'n stal, 150 koeien erin. Ja, nummers op de achterwerk.

Of zeggen veel mensen van... Ja, zo'n stal, 150 koeien erin. Ja, nummers op de achterwerk.

Het is toch helemaal onpersoonlijk geworden, hè?

Het is toch helemaal onpersoonlijk geworden, hè?

Nou, dat... Ja, goed. Die individuele koe is inderdaad wel wat... Dat kan ik niet ontkennen. Daar heb je wel wat meer afstand van. Maar dat wil niet zeggen dat het bedrijf was zod…

Nou, dat... Ja, goed. Die individuele koe is inderdaad wel wat... Dat kan ik niet ontkennen. Daar heb je wel wat meer afstand van. Maar dat wil niet zeggen dat het bedrijf was zodanig. En ook met je vee. De gebondenheid met je vee. En toch de betrokkenheid en zo allemaal. Dan... Ja, daar vind ik toch wel een stukje... Nog wel een stukje romantiek in zitten. Als ik s'avonds... Als ik door de loopstal loop... En de koeien liggen lekker in het stro te herkauwen allemaal. En het is allemaal in goede conditie. Dan heb ik er ontzettend veel plezier in. Dan geniet ik daarna van. Echt waar.

Je leest dan opeens in de krant van... Er wordt met hormonen gewerkt. Hoe zit dat nou?

Je leest dan opeens in de krant van... Er wordt met hormonen gewerkt. Hoe zit dat nou?

Nou, je wordt hier in Nederland... Er wordt hier in Nederland niet meer met hormonen gewerkt. Gelukkig niet.

Nou, je wordt hier in Nederland... Er wordt hier in Nederland niet meer met hormonen gewerkt. Gelukkig niet.

Ik zeg ook niet dat het gebeurt. Maar...

Ik zeg ook niet dat het gebeurt. Maar...

Je leest het toch? Ja, nou, dat is een zaak. Er moet ontzettend streng controle... Moet erbij toegevoegd worden. Dat is iets dat... Dat mag gewoon niet gebeuren. Komt het bij u co…

Je leest het toch? Ja, nou, dat is een zaak. Er moet ontzettend streng controle... Moet erbij toegevoegd worden. Dat is iets dat... Dat mag gewoon niet gebeuren. Komt het bij u controleren?

Nou, ik had nog een moment van een idee gehad. Maar dat gebeurt meestal in de mestsector. En daar... Waar het dan gebeurt... Maar dat is hier in Nederland niet het geval. Bij mij …

Nou, ik had nog een moment van een idee gehad. Maar dat gebeurt meestal in de mestsector. En daar... Waar het dan gebeurt... Maar dat is hier in Nederland niet het geval. Bij mij weet ik het niet. Er moet een ontzettend strenge controle op komen. Dat is in ieder geval ook niet gebeurd. Dat schaadt ons alleen maar. In zijn algemeenheid. Maar bij mij op een melkveebedrijf... Ik zou niet weten waar dat voor nodig is. De toekomst? Nou, ik hoop dat ik toekomst heb.

Ik heb dacht ik... Ik heb nogal wat geïnvesteerd. We zijn van... Van een klein bedrijfje naar... Een wat groter bedrijf gekomen. En ik kan wel nagaan dat het nogal wat gekost hee…

Ik heb dacht ik... Ik heb nogal wat geïnvesteerd. We zijn van... Van een klein bedrijfje naar... Een wat groter bedrijf gekomen. En ik kan wel nagaan dat het nogal wat gekost heeft. En...

Ik hoop toch wel met mijn bedrijf... Dat ik wat toekomst heb. Dacht ik wel, ja.

Ik hoop toch wel met mijn bedrijf... Dat ik wat toekomst heb. Dacht ik wel, ja.

Muziek.

Muziek.

Ja, ik ben liefhebber van koeien. Ik ben gek met koeien. Ik kan gewoon niet zonder koeien. Ja. Nou ja, dat kan. Ik ben echt gek met koeien. Ik zou me niet voor kunnen stellen... D…

Ja, ik ben liefhebber van koeien. Ik ben gek met koeien. Ik kan gewoon niet zonder koeien. Ja. Nou ja, dat kan. Ik ben echt gek met koeien. Ik zou me niet voor kunnen stellen... Dan had ik geen koeien, had ik. Nee, ik ben...

Ja, ik ben gek van koeien. Echt waar. Maar... Dat wil niet zeggen dat ik niet kritisch ben... Op die koeien. Maar... Nee, ik zou niet... Ik zou mijn beroep niet anders willen... D…

Ja, ik ben gek van koeien. Echt waar. Maar... Dat wil niet zeggen dat ik niet kritisch ben... Op die koeien. Maar... Nee, ik zou niet... Ik zou mijn beroep niet anders willen... Dan met koeien. Tenminste... Dat hoop ik zo.

Muziek.

Muziek.

Boeren in Nederland is een gezamenlijk project van IKON, Humanistisch Verbond, KRO, NCRV, VARA, Radio Noord en de ROZ.

Boeren in Nederland is een gezamenlijk project van IKON, Humanistisch Verbond, KRO, NCRV, VARA, Radio Noord en de ROZ.