Mijn bedrijf is ruim 15 hectare groot. Het is een groen bedrijf.

Mijn bedrijf is ruim 15 hectare groot. Het is een groen bedrijf.

Alleen veeteelt dus? Alleen veeteelt. Hoeveel koeien heeft u? Ik melk 23 koeien. Is dat veel voor 14 hectare?

Alleen veeteelt dus? Alleen veeteelt. Hoeveel koeien heeft u? Ik melk 23 koeien. Is dat veel voor 14 hectare?

Dat is niet veel. Ik noem het zelf nog een extensief bedrijf.

Dat is niet veel. Ik noem het zelf nog een extensief bedrijf.

Wat wil dat precies zeggen, extensief bedrijf?

Wat wil dat precies zeggen, extensief bedrijf?

Dat er nog weinig koeien per hectare worden gemolken.

Dat er nog weinig koeien per hectare worden gemolken.

Ja, uw buurman die heeft meer koeien op een hectare?

Ja, uw buurman die heeft meer koeien op een hectare?

Nou, mijn buurman, hier in de omgeving zijn er veel extensieve bedrijven. Maar er zijn ook wel grotere bedrijven dan die 3 of 4 koeien per hectare melken.…

Nou, mijn buurman, hier in de omgeving zijn er veel extensieve bedrijven. Maar er zijn ook wel grotere bedrijven dan die 3 of 4 koeien per hectare melken.

Maar daar moet veel voer bij gekocht worden en meer krachtvoer gevoerd worden. En dat is ook nog vrij duur.

Maar daar moet veel voer bij gekocht worden en meer krachtvoer gevoerd worden. En dat is ook nog vrij duur.

Uw vader heeft vroeger op dit bedrijf gezeten. Hoeveel koeien had hij toen?

Uw vader heeft vroeger op dit bedrijf gezeten. Hoeveel koeien had hij toen?

Mijn vader had hier, nou toen was het ook wel een gemengd bedrijf. We hadden toen ook nog bouw.

Mijn vader had hier, nou toen was het ook wel een gemengd bedrijf. We hadden toen ook nog bouw.

Maar die mogen geloof ik... vijftien koeien.

Maar die mogen geloof ik... vijftien koeien.

U heeft het gemengd bedrijf afgeschaft. U bent nu uitsluitend veehouder geworden.

U heeft het gemengd bedrijf afgeschaft. U bent nu uitsluitend veehouder geworden.

Kunt u er makkelijk van komen?

Kunt u er makkelijk van komen?

Nou ja, het is zo als je machines moet aanschaffen, zowel voor de bouw als voor het groenbedrijf, dan wordt het een dure investering. En dan moet je op een gegeven moment één ri…

Nou ja, het is zo als je machines moet aanschaffen, zowel voor de bouw als voor het groenbedrijf, dan wordt het een dure investering. En dan moet je op een gegeven moment één richting kiezen. En dan heb ik voor het groenbedrijf gekozen, omdat ik nogal een liefhebber van vee ben, van koeien.

En niet zo'n groot liefhebber van de bouw was. Hoe komt dat? Ja, dat weet ik ook niet.

En niet zo'n groot liefhebber van de bouw was. Hoe komt dat? Ja, dat weet ik ook niet.

Ik haal nou eenmaal veel van koeien. Ja, dat is mijn liefhebberij ook. Dat is misschien ook wel de reden dat ik boer geworden ben.

Ik haal nou eenmaal veel van koeien. Ja, dat is mijn liefhebberij ook. Dat is misschien ook wel de reden dat ik boer geworden ben.

Want als je niet van vee houdt, dan moet je ook geen boer worden.

Want als je niet van vee houdt, dan moet je ook geen boer worden.

Waarom bent u ook boer geworden? Het hoefde niet, he?

Waarom bent u ook boer geworden? Het hoefde niet, he?

Het hoefde niet, maar het trok mij aan. Echt, om buiten te leven. En...

Het hoefde niet, maar het trok mij aan. Echt, om buiten te leven. En...

Ja... Met levende dieren te werken. Nou ja, goed, je hebt een bepaalde koe. Dan heb je een bepaalde eigenschap. Maar je denkt ervan, nou, er komt weer eens een kalfje van. Wat zou…

Ja... Met levende dieren te werken. Nou ja, goed, je hebt een bepaalde koe. Dan heb je een bepaalde eigenschap. Maar je denkt ervan, nou, er komt weer eens een kalfje van. Wat zou die brengen? En al die dingen die hebben mij eigenlijk tot gebracht dat ik boer ben geworden.

En het werken in de natuur.

En het werken in de natuur.

En het vrij zijn.

En het vrij zijn.

Ja, dat zijn toch wel de punten die mij eigenlijk gebracht hebben om hier boer te worden.

Ja, dat zijn toch wel de punten die mij eigenlijk gebracht hebben om hier boer te worden.

Hoe ziet nou een dag in de indeling van u eruit?

Hoe ziet nou een dag in de indeling van u eruit?

Nou, ik begin morgens om half zes, sta ik op. En dan begin ik in de stal te werken.

Nou, ik begin morgens om half zes, sta ik op. En dan begin ik in de stal te werken.

Wanneer de koeien wat hooi geven en wat kuilen. En dan begin ik te melken.

Wanneer de koeien wat hooi geven en wat kuilen. En dan begin ik te melken.

En dan later komt mijn vrouw, die geeft de kalveren allemaal wat.

En dan later komt mijn vrouw, die geeft de kalveren allemaal wat.

Zo hebben we ongeveer werk tot een uur of negen. Dan is het in de stal gebeurd. En dan overdag, dan moet je wel wat kuilen halen.

Zo hebben we ongeveer werk tot een uur of negen. Dan is het in de stal gebeurd. En dan overdag, dan moet je wel wat kuilen halen.

Ja, drie kelders als het mogelijk is, weer wat leegmaken. Dat doe ik allemaal zelf.

Ja, drie kelders als het mogelijk is, weer wat leegmaken. Dat doe ik allemaal zelf.

En dan is het, nou, weer wat voer klaarmaken voor de avond, in de morgen. En dan is het alweer gauw middag. In de namiddag dan soms nog uit. Morgen weer ga je het land eens wat i…

En dan is het, nou, weer wat voer klaarmaken voor de avond, in de morgen. En dan is het alweer gauw middag. In de namiddag dan soms nog uit. Morgen weer ga je het land eens wat in. Anders dan doe je wat in de stal. Ik heb ook nog wel hobby's, dan een beetje knutselen.

En als het dan weer vier uur is, dan gaan we weer in de stal wat voeren en melken.

En als het dan weer vier uur is, dan gaan we weer in de stal wat voeren en melken.

Tot zaterdag minstens half zeven, kwart voor zeven, dat we dan het werk weer gedaan hebben. Dat zijn al behoorlijk lange dagen.

Tot zaterdag minstens half zeven, kwart voor zeven, dat we dan het werk weer gedaan hebben. Dat zijn al behoorlijk lange dagen.

En wat je inkomen dan betreft, verdient eigenlijk een boer per uur veel te weinig. Want je maakt z'n winter gemiddeld wel zestig uur per dag. En zomers dan loopt het wel op de zev…

En wat je inkomen dan betreft, verdient eigenlijk een boer per uur veel te weinig. Want je maakt z'n winter gemiddeld wel zestig uur per dag. En zomers dan loopt het wel op de zeventig, tachtig. Nou, per week bedoel ik. We werken zo'n zestig, zeventig uur per week. En als je dan de andere bedrijfstakken ziet.

Nou, dan verdienen we eigenlijk niet veel per uur. En als je dan weer ouder wordt, dan ben je s 'avonds wel eens een keer moe.

Nou, dan verdienen we eigenlijk niet veel per uur. En als je dan weer ouder wordt, dan ben je s 'avonds wel eens een keer moe.

Is het allemaal wel moeilijk, maar ja goed. We zullen maar zo door moeten.

Is het allemaal wel moeilijk, maar ja goed. We zullen maar zo door moeten.

Om hulp aan te trekken, dat wordt veel te duur. Dat kan niet.

Om hulp aan te trekken, dat wordt veel te duur. Dat kan niet.

MUZIEK

MUZIEK

Ja, een goede boer is eigenlijk iemand die zoveel mogelijk inkomt uit z'n bedrijf. De een lukt het beter dan de ander. De een is toch gelukkig met z'n beesten. We werken natuurlij…

Ja, een goede boer is eigenlijk iemand die zoveel mogelijk inkomt uit z'n bedrijf. De een lukt het beter dan de ander. De een is toch gelukkig met z'n beesten. We werken natuurlijk niet met machines. We werken met levende wezens. Het ene jaar ben je gelukkiger dan het andere jaar.

Ja, wat zal ik er verder van zeggen.

Ja, wat zal ik er verder van zeggen.

Ieder vindt zichzelf natuurlijk goed.

Ieder vindt zichzelf natuurlijk goed.

Maar die kant moeten we niet op. Wij moeten in één groep samenwerken.

Maar die kant moeten we niet op. Wij moeten in één groep samenwerken.

Dat wij ons zo lang mogelijk stand kunnen houden, vind ik.

Dat wij ons zo lang mogelijk stand kunnen houden, vind ik.

Ja.

Ja.

Ja. Eén vindt een goede boer. Eén die 100 koeien melkt. Een ander die zegt die 25 koeien melkt, is een goede boer. Ik weet het niet. Misschien dat de belasting het wel weet bij …

Ja. Eén vindt een goede boer. Eén die 100 koeien melkt. Een ander die zegt die 25 koeien melkt, is een goede boer. Ik weet het niet. Misschien dat de belasting het wel weet bij de beste, dat weet ik niet. Die heeft er misschien inzicht in de inkomsten. Dat heb ik niet.

MUZIEK

MUZIEK

Ik heb gemiddeld opbrengstens van ongeveer 4800 liter per koe. Dat is niet zo hoog. Maar goed, ik voer, zomers lopen die koeien continu buiten. Dus ze komen niet meer op de stal.…

Ik heb gemiddeld opbrengstens van ongeveer 4800 liter per koe. Dat is niet zo hoog. Maar goed, ik voer, zomers lopen die koeien continu buiten. Dus ze komen niet meer op de stal. Ze krijgen zomers ook geen krachtvoer.

Wanneer ik zomers bijvoorbeeld nog wat krachtvoer bij zal voeren, dan krijg ik ook een hogere melkopbrengst. Maar dat is ten ene maal altijd nog niet zo rendabel, vind ik. Ten twe…

Wanneer ik zomers bijvoorbeeld nog wat krachtvoer bij zal voeren, dan krijg ik ook een hogere melkopbrengst. Maar dat is ten ene maal altijd nog niet zo rendabel, vind ik. Ten tweede heb ik mijn bedrijfsgebouwen nog niet zo geschikt voor. Het land ligt niet zo gunstig ten opzichte van de boerderij een groot gedeelte. Dus ik ga me gewoon een beetje extensief door.

En dus is de melkopbrengst wat lager. Maar de kosten zijn ook lager. En ik heb behoorlijk 4, 12 gemiddeld vet afgelopen jaar met 343 eiwit. Dat ik kreeg ongeveer 2 cent per liter …

En dus is de melkopbrengst wat lager. Maar de kosten zijn ook lager. En ik heb behoorlijk 4, 12 gemiddeld vet afgelopen jaar met 343 eiwit. Dat ik kreeg ongeveer 2 cent per liter boven het gemiddelde van de fabriek uitbetaald. En dat vind ik nog niet zo slecht.

Maar het beestt staat centaal bij u, he?

Maar het beestt staat centaal bij u, he?

Ja, de koeien staan centraal. Ik hou veel van mijn vee.

Ja, de koeien staan centraal. Ik hou veel van mijn vee.

En ik verzorg ze daarna mijn oordeel ook vrij goed.

En ik verzorg ze daarna mijn oordeel ook vrij goed.

En ik hoop dat ze mij daar ook dankbaar voor zijn. Of tonen ze dat dan niet zo vaak? Nee.

En ik hoop dat ze mij daar ook dankbaar voor zijn. Of tonen ze dat dan niet zo vaak? Nee.

Nou ja, ze kunnen dat niet in woorden uitdrukken tenminste. Laten we het zo zeggen.

Nou ja, ze kunnen dat niet in woorden uitdrukken tenminste. Laten we het zo zeggen.

Nee.

Nee.

Maar misschien zijn ze me wel dankbaar. Dat kan ik natuurlijk niet zien.

Maar misschien zijn ze me wel dankbaar. Dat kan ik natuurlijk niet zien.

Dan lees je een krantenbericht. Dat er met name erg veel met hormonen wordt gewerkt, he? Wat gaat er aan u nu om?

Dan lees je een krantenbericht. Dat er met name erg veel met hormonen wordt gewerkt, he? Wat gaat er aan u nu om?

Nou, ik vind dat zeer slecht.

Nou, ik vind dat zeer slecht.

Want dat moet je niet doen.

Want dat moet je niet doen.

Want dan zet je iets op spel wat we eigenlijk niet willen in de landbouw. Ik wou maar zeggen, we willen het liefst zo eerlijk mogelijk de weg langs. En dat de consument ook een ee…

Want dan zet je iets op spel wat we eigenlijk niet willen in de landbouw. Ik wou maar zeggen, we willen het liefst zo eerlijk mogelijk de weg langs. En dat de consument ook een eerlijk product krijgt. Op mijn bedrijf ook met de melk. En we zorgen steeds zoveel mogelijk. Ook al lukt het niet altijd dat we in de eerste klas melk afleveren. Ten eerste vanzelf, wat er gebeurt, dan zijn het meer voor de lieder. Maar ook voor de consument hebben wij ook wel belang bij dat we goed product leveren. En de mensen die dan ook met hormonen werken, daar heb ik geen goed woord van over.

Dat vind ik beslist fout. Want iemand die dit niet doet, die wordt er ook mede de dupe van.

Dat vind ik beslist fout. Want iemand die dit niet doet, die wordt er ook mede de dupe van.

Maar dat is dan eigenlijk het bedrijfseconomische verhaal, he? Maar ten opzichte van het beest?

Maar dat is dan eigenlijk het bedrijfseconomische verhaal, he? Maar ten opzichte van het beest?

Vind ik het ook niet leuk. Het zijn natuurmensen of natuurlijke dieren. Ik wou maar zeggen, dan moet je niet te veel met chemische preparaten werken.…

Vind ik het ook niet leuk. Het zijn natuurmensen of natuurlijke dieren. Ik wou maar zeggen, dan moet je niet te veel met chemische preparaten werken.

Enkele keer, misschien gebeurt het nog wel eens een keer, wanneer een koe niet tochtig wordt. Dat we dan nog een keer spuiten met hormonen om de dieren tochtig te krijgen. Dat het…

Enkele keer, misschien gebeurt het nog wel eens een keer, wanneer een koe niet tochtig wordt. Dat we dan nog een keer spuiten met hormonen om de dieren tochtig te krijgen. Dat het een goede productiekoe is.

Maar anders nee. Om te groeien en dergelijke zullen we ze liever niet moeten gebruiken.

Maar anders nee. Om te groeien en dergelijke zullen we ze liever niet moeten gebruiken.

Vindt u dat op dit moment dat er te veel met allerlei middelen wordt gewerkt om de koe, het varken of het kalf maar in topconditie te krijgen?…

Vindt u dat op dit moment dat er te veel met allerlei middelen wordt gewerkt om de koe, het varken of het kalf maar in topconditie te krijgen?

Ach, dat weet ik niet. Ik geloof niet dat er hier in de omgeving, in heel Nederland, zoveel gebeurt. Ik hoor die wel geruchten vanuit België. Maar hier in Nederland, ik geloof ni…

Ach, dat weet ik niet. Ik geloof niet dat er hier in de omgeving, in heel Nederland, zoveel gebeurt. Ik hoor die wel geruchten vanuit België. Maar hier in Nederland, ik geloof niet dat er veel met die preparaten gewerkt wordt. Er is ook nog vrij strenge controle op. En dat vind ik ook een goede zaak.

Want nou ja, een mens mag graag knoeien.

Want nou ja, een mens mag graag knoeien.

En misschien dat een boer ook wel eens een keer wat onduidelijk is. Maar er is behoorlijk toezicht op. En ik vind het een goede zaak dat er toezicht op is.…

En misschien dat een boer ook wel eens een keer wat onduidelijk is. Maar er is behoorlijk toezicht op. En ik vind het een goede zaak dat er toezicht op is.

Volgens mij moeten we die kant niet op. We moeten op elke manier proberen om zo goed mogelijk het product te leveren. U zegt de boer knoeien.…

Volgens mij moeten we die kant niet op. We moeten op elke manier proberen om zo goed mogelijk het product te leveren. U zegt de boer knoeien.

Dat wil u wel eens graag?

Dat wil u wel eens graag?

Nou ja, ik wil maar zeggen, het inkomen is niet zo hoog bij een boer. Dus je wilt ook wel eens een beetje mee doen in de wereld. En dan, nou ja, ik wil niet zeggen dat we allemaa…

Nou ja, ik wil maar zeggen, het inkomen is niet zo hoog bij een boer. Dus je wilt ook wel eens een beetje mee doen in de wereld. En dan, nou ja, ik wil niet zeggen dat we allemaal zo zijn. Maar er zit altijd nog wel eens een tussen die probeert op een of andere manier

misschien een beetje te knoeien om zijn inkomen te verhogen.

misschien een beetje te knoeien om zijn inkomen te verhogen.

Maar...

Maar...

Waarmee kan die dat dan?

Waarmee kan die dat dan?

Nou, in de veehouderij is dat niet zo mogelijk misschien. Maar misschien in de mestsector. In de sector dacht ik aan varkens en kalvermessen. Dat er misschien door middel van horm…

Nou, in de veehouderij is dat niet zo mogelijk misschien. Maar misschien in de mestsector. In de sector dacht ik aan varkens en kalvermessen. Dat er misschien door middel van hormonen dat wel het inkomen wat verbeterd worden kan. Maar zoals ik al zei, in Nederland is er zo strenge controle op dat het vrijwel uitgesloten is. En gelukkig maar.

Muziek.

Muziek.

Maar nou, hier mis ik een koe.

Maar nou, hier mis ik een koe.

Ja, dat klopt. Die is vannacht weggegaan. Vannacht? Ja, vannacht. Die is naar de markt in Groningen vandaag. Dat was niet zo'n beste productie koe. En die was niet bedrachtig. En …

Ja, dat klopt. Die is vannacht weggegaan. Vannacht? Ja, vannacht. Die is naar de markt in Groningen vandaag. Dat was niet zo'n beste productie koe. En die was niet bedrachtig. En die had behoorlijk vlees. Dat zal wel een voor de slager worden. Hoe was de koe? Nou, het was nog een vrij zware koe. En daar is tegenwoordig nog een beetje uitvoer van naar de buitenland. Van die zware koeien. Ik denk dat de mensen hier in Nederland er niet veel van proeven. Die zouden wel naar het buitenland gaan.

De tweede en dan werkende kwaliteit 1400 tot 2000 gulden. Kalfvaarzen 1400 tot 2200. Nieuwemelkte vaarzen 1400 tot 2100.

De tweede en dan werkende kwaliteit 1400 tot 2000 gulden. Kalfvaarzen 1400 tot 2200. Nieuwemelkte vaarzen 1400 tot 2100.

Slachtvee eerste kwaliteit 6 gulden 30 tot 6 gulden 80. Tweede kwaliteit 5, 70 tot 6, 30. En derde kwaliteit 5,30  tot 5,70.

Slachtvee eerste kwaliteit 6 gulden 30 tot 6 gulden 80. Tweede kwaliteit 5, 70 tot 6, 30. En derde kwaliteit 5,30  tot 5,70.

Muziek.

Muziek.

De melk die gaat nog in de bussen. Het is misschien wel de langste tijd geduurd. Ze zijn ook al vorig jaar bij mij geweest om weer in de tank te krijgen.…

De melk die gaat nog in de bussen. Het is misschien wel de langste tijd geduurd. Ze zijn ook al vorig jaar bij mij geweest om weer in de tank te krijgen.

Ik heb er ook voor subsidie voor aangevraagd. Maar ja.

Ik heb er ook voor subsidie voor aangevraagd. Maar ja.

En hier meerdere collega's van mij. Maar ja.

En hier meerdere collega's van mij. Maar ja.

Nu de economie een beetje dalende is.

Nu de economie een beetje dalende is.

Ja, nu beginnen wij ook al een beetje onze plannen te wijzigen.

Ja, nu beginnen wij ook al een beetje onze plannen te wijzigen.

U wilde een tank kopen? Ik wil zelf geen kopen. Geen kopen? Geen kopen. Dat is veel te duur voor dit kleine bedrijf. We gaan in huren. Van de fabriek is dat mogelijk. Maar ja, die…

U wilde een tank kopen? Ik wil zelf geen kopen. Geen kopen? Geen kopen. Dat is veel te duur voor dit kleine bedrijf. We gaan in huren. Van de fabriek is dat mogelijk. Maar ja, die huur is ook nogal vrij hoog.

Waar betaalt u dan voor, voor zo'n huur?

Waar betaalt u dan voor, voor zo'n huur?

Nou, voor dit bedrijf. Komt het op ongeveer 2000 gulden per jaar.

Nou, voor dit bedrijf. Komt het op ongeveer 2000 gulden per jaar.

We krijgen dan ook een tankmelkvergoeding van 2 cent per liter. Ruim 2 cent, geloof ik. Nou ja, de kosten van huur zullen dan wel weer gecompenseerd worden door de meeropbrengst v…

We krijgen dan ook een tankmelkvergoeding van 2 cent per liter. Ruim 2 cent, geloof ik. Nou ja, de kosten van huur zullen dan wel weer gecompenseerd worden door de meeropbrengst van de melk. Maar ja, dan komen we nog te zitten met de energiekosten en het waterkosten. Dat zullen wij dan wel weer moeten betalen. En ja.

Ja, dat is nogal wat. Ik weet niet hoe die kosten precies zijn. Maar ja, volgens collega's bedraagt dat nogal wat. Dat zal wel weer een daling van je inkomen betekenen.…

Ja, dat is nogal wat. Ik weet niet hoe die kosten precies zijn. Maar ja, volgens collega's bedraagt dat nogal wat. Dat zal wel weer een daling van je inkomen betekenen.

Ja, daling inkomen betekent automatisch op dat moment minder boeren.

Ja, daling inkomen betekent automatisch op dat moment minder boeren.

Minder boeren, ja. Dat kost weer meer.

Minder boeren, ja. Dat kost weer meer.

Kent u nou mensen die zeggen van op mijn bedrijf geen koeltank, wat er ook gebeurt. Of zowel als de fabriek zegt van ja, we gaan nu alleen maar op koeltank over en geen bussemelk.…

Kent u nou mensen die zeggen van op mijn bedrijf geen koeltank, wat er ook gebeurt. Of zowel als de fabriek zegt van ja, we gaan nu alleen maar op koeltank over en geen bussemelk. Dat de mensen ermee ophouden.

Nou ja, voor een paar jaar terug is hier, laten we daarmee beginnen. Is hier nogal, nogal vanaf, vanuit het Domogebied, het is hier allemaal Domogebied. Hebben we hier bericht gek…

Nou ja, voor een paar jaar terug is hier, laten we daarmee beginnen. Is hier nogal, nogal vanaf, vanuit het Domogebied, het is hier allemaal Domogebied. Hebben we hier bericht gekregen dat we verplicht moesten tankmelden. Daar is nogal veel actie tegen gevoerd.

En het eindelijke resultaat is dat veel van mijn collega's naar een andere fabriek gaan zijn. Ik zelf niet. Omdat ik lid ben van het Domo, dus ik kon niet verdwijnen. Maar veel va…

En het eindelijke resultaat is dat veel van mijn collega's naar een andere fabriek gaan zijn. Ik zelf niet. Omdat ik lid ben van het Domo, dus ik kon niet verdwijnen. Maar veel van mijn collega's in deze omgeving zijn naar een andere fabriek gegaan.

En daar is het Domo ook overstag gegaan toen. Men zei nou dan heffen we dat verbod op.

En daar is het Domo ook overstag gegaan toen. Men zei nou dan heffen we dat verbod op.

En dan is er een bepaling komen geloof ik dat wij nooit meer verplicht hier hoeven tankmelden.

En dan is er een bepaling komen geloof ik dat wij nooit meer verplicht hier hoeven tankmelden.

Maar ja, de drang van het Domo is nog wel vrij groot.

Maar ja, de drang van het Domo is nog wel vrij groot.

Of ontkennen ze dat zelf dan wel een beetje, maar. U lacht er nou bij. Ja, ik lacht erbij. Ik kan er ook niet best om treuren.

Of ontkennen ze dat zelf dan wel een beetje, maar. U lacht er nou bij. Ja, ik lacht erbij. Ik kan er ook niet best om treuren.

Maar goed, uiteindelijk zal het wel een keer in de tank komen. Er komen steeds meer die er aan beginnen. En wij zullen er ook wel toe over moeten.…

Maar goed, uiteindelijk zal het wel een keer in de tank komen. Er komen steeds meer die er aan beginnen. En wij zullen er ook wel toe over moeten.

U krijgt gewoon meer geld ervoor voor de melk.

U krijgt gewoon meer geld ervoor voor de melk.

Jawel, maar ik moet ook tankhuur betalen en energiekosten.

Jawel, maar ik moet ook tankhuur betalen en energiekosten.

Gas is veel duurder geworden. Ik geloof in 10 jaar 700 procent. En de elektriciteit is duurder geworden. Dus nee, het kost maar geld. Het is onherroepelijk. Het kost maar geld. He…

Gas is veel duurder geworden. Ik geloof in 10 jaar 700 procent. En de elektriciteit is duurder geworden. Dus nee, het kost maar geld. Het is onherroepelijk. Het kost maar geld. Het gaat niet uit.

Muziek.

Muziek.

Je moet rekenen, zeg ik altijd. Ik heb wel eens gezegd tegen mijn vrouw. Toen ik in de eerste klas op de lagere school zat, heb ik al rekenen geleerd. En dat moet je wel als boer …

Je moet rekenen, zeg ik altijd. Ik heb wel eens gezegd tegen mijn vrouw. Toen ik in de eerste klas op de lagere school zat, heb ik al rekenen geleerd. En dat moet je wel als boer goed onthouden. Dat je ook rekenen blijft. Dat je geen onverantwoorde aankopen doet. Maar eerst bekijkt en berekenen wat je doet. Dat vind ik zeer belangrijk voor een boer.

Muziek.

Muziek.

Dat betekent toch dat u zegt nu van kijk, wij zijn allemaal wel zelfstandigen. Klein zelfstandigen zijn al die boeren. Toch betekent dat ze toch een behoorlijke macht hebben. Met …

Dat betekent toch dat u zegt nu van kijk, wij zijn allemaal wel zelfstandigen. Klein zelfstandigen zijn al die boeren. Toch betekent dat ze toch een behoorlijke macht hebben. Met name tegen grote afnemers als de domo, zeg maar.

Ja, wanneer wij de handen maar in aan slaan met elkaar. Dat was toen met het tankmelkprobleem ook zo. We hebben de handen in één geslaan. We hebben bij elkaar geweest in grote z…

Ja, wanneer wij de handen maar in aan slaan met elkaar. Dat was toen met het tankmelkprobleem ook zo. We hebben de handen in één geslaan. We hebben bij elkaar geweest in grote zalen in Niebert bij Alders. En dus geweldig geprotesteerd. En nog hielp dat protesteren nog niet zoveel. Maar vooral doordat de melk toen naar Oosterwolde ging, heeft de DOMO doen besluiten.

Dus door de concurrentie heeft de domo doen besluiten. Het verbod op te heffen. En daar waren we allemaal wel blij mee.

Dus door de concurrentie heeft de domo doen besluiten. Het verbod op te heffen. En daar waren we allemaal wel blij mee.

Ook diegenen die lid waren van de domo, zoals ik. Ik was er ook blij mee, want ik had toen het bedrijf nog niet gekocht. Ik huurde het nog. Dus ik moest toen een investering in di…

Ook diegenen die lid waren van de domo, zoals ik. Ik was er ook blij mee, want ik had toen het bedrijf nog niet gekocht. Ik huurde het nog. Dus ik moest toen een investering in dit bedrijf doen. En dat doe je niet zo gauw als je een pachtbedrijf hebt.

Hoe komt het nou dat boeren zo slecht georganiseerd zijn? Of zo slecht hun macht gebruiken eigenlijk?

Hoe komt het nou dat boeren zo slecht georganiseerd zijn? Of zo slecht hun macht gebruiken eigenlijk?

Ja, dat is natuurlijk een hele moeilijke vraag. En dat wil ik ook niet zoveel. Ik ben zelf wel georganiseerd. Collega's van mij in deze omgeving voelen daar niet voor. Ja, ieder m…

Ja, dat is natuurlijk een hele moeilijke vraag. En dat wil ik ook niet zoveel. Ik ben zelf wel georganiseerd. Collega's van mij in deze omgeving voelen daar niet voor. Ja, ieder mens heeft een mening.

En ik wil daar niet zoveel van zeggen.

En ik wil daar niet zoveel van zeggen.

Je kunt natuurlijk ook niet de mening van anderen delen.

Je kunt natuurlijk ook niet de mening van anderen delen.

Maar hoe kijkt u er zelf tegenaan dan, tegen die macht?

Maar hoe kijkt u er zelf tegenaan dan, tegen die macht?

Nou, ik vind het wel goed dat wij georganiseerd zijn. En eigenlijk moeten we allemaal de handen bij elkaar slagen. En zeggen, nou jongen, wij willen betere arbeidsvoorwaarden. En …

Nou, ik vind het wel goed dat wij georganiseerd zijn. En eigenlijk moeten we allemaal de handen bij elkaar slagen. En zeggen, nou jongen, wij willen betere arbeidsvoorwaarden. En wij willen betere prijzen.

Ja goed, de meningsverschillen onder elkaar zijn nog groot. De ene wil vrije boer blijven, niet georganiseerd. De andere wil wel georganiseerd. Ja, ik wil daar geen mening over ui…

Ja goed, de meningsverschillen onder elkaar zijn nog groot. De ene wil vrije boer blijven, niet georganiseerd. De andere wil wel georganiseerd. Ja, ik wil daar geen mening over uitspreken wat nou het beste is. Dat moet iedere boer maar persoonlijk voor hemzelf uitmaken.

Jawel, maar het betekent toch dat als je een bepaald ogenblik naar buiten treedt met zijn allen. En je zegt van een aantal zeggen van jongens, wij doen niet mee. Dat het schijnbaa…

Jawel, maar het betekent toch dat als je een bepaald ogenblik naar buiten treedt met zijn allen. En je zegt van een aantal zeggen van jongens, wij doen niet mee. Dat het schijnbaar toch helpt.

Ja, dat zal ook wel helpen. Maar goed, de kwestie speelt hier nog wel eens een beetje. De organiseren, daar word ik zelf niet bij geworden. Die hebben meestal nogal grotere bedrij…

Ja, dat zal ook wel helpen. Maar goed, de kwestie speelt hier nog wel eens een beetje. De organiseren, daar word ik zelf niet bij geworden. Die hebben meestal nogal grotere bedrijven. De organiseren zitten meestal op de kleinere bedrijven. En dat wrijft nogal een beetje. Zo ook met die medeverantwoordelijkheidsheffing. Vele kleine boeren zeggen, wij hebben niet de schuld dat wij eigenlijk zorg zijn voor die overproductie. En wij worden toch eigenlijk ook medeverantwoordelijk gesteld voor die overschotten. Terwijl die overschotten eigenlijk bij die grote intensieve bedrijven wegkomen.

Maar die kleine boeren, die zijn eigenlijk dan geen gesprekspartner als het gaat over overleg met de regering, zeg maar?

Maar die kleine boeren, die zijn eigenlijk dan geen gesprekspartner als het gaat over overleg met de regering, zeg maar?

Nee, dat ben ik ook volkomen met u eens. En daarom ben ik ook lid van de standorganisatie. Ik wil mijn mening daar ook wel eens zeggen. Maar kunt u uw mening daar kwijt?…

Nee, dat ben ik ook volkomen met u eens. En daarom ben ik ook lid van de standorganisatie. Ik wil mijn mening daar ook wel eens zeggen. Maar kunt u uw mening daar kwijt?

Ik zeg mijn mening wel af dat gehoor geeft. Dat weet ik niet. We hebben natuurlijk in zo'n kleine gemeenschap niet zo veel macht. Want wij horen hier bij Groningen. En Groningen i…

Ik zeg mijn mening wel af dat gehoor geeft. Dat weet ik niet. We hebben natuurlijk in zo'n kleine gemeenschap niet zo veel macht. Want wij horen hier bij Groningen. En Groningen is nogal een akkerbouwgebied. En ik heb gehoord dat de akkerbouwers ook over de zuivelproblemen meestemmen. En dan is dat allemaal wel een moeilijke zaak. Eigenlijk past dit gebied beter bij Drenthe, volgens mijn mening. Dat zijn meer groenbedrijven.

Maar ja goed, het is nou eenmaal niet anders.

Maar ja goed, het is nou eenmaal niet anders.

Ik bespeur toch een beetje een onvree bij u, he? Over de gang van zaken binnen de standorganisatie, zeg maar.

Ik bespeur toch een beetje een onvree bij u, he? Over de gang van zaken binnen de standorganisatie, zeg maar.

Ja, ik vind wel dat de standorganisatie iets meer moet doen voor de kleine en middelgrote bedrijven.

Ja, ik vind wel dat de standorganisatie iets meer moet doen voor de kleine en middelgrote bedrijven.

Er wordt teveel naar die grote bedrijven gezien. Dat is ook misschien door de laatste jaren zijn die geweldig opgekomen. En er zijn ook nog wel teleurstellingen. Ook wel die goed …

Er wordt teveel naar die grote bedrijven gezien. Dat is ook misschien door de laatste jaren zijn die geweldig opgekomen. En er zijn ook nog wel teleurstellingen. Ook wel die goed draaien. Het is ongelijk hoe zwaar ze natuurlijk zitten.

Ja, ik vind wel dat we toch nu in deze tijd vooral nog veel werkeloosheid is.

Ja, ik vind wel dat we toch nu in deze tijd vooral nog veel werkeloosheid is.

Toch moeten we zo veel mogelijk boeren nog in bestaan houden. Want anders is er ook geen werk voor hen te vinden.

Toch moeten we zo veel mogelijk boeren nog in bestaan houden. Want anders is er ook geen werk voor hen te vinden.

De industrie die klapt helemaal in elkaar. Dus dat is ook geen werk voor de boeren meer. Dus ik geloof toch dat we toch met elkaar moeten zorgen dat er niet meer boeren uitgaan. D…

De industrie die klapt helemaal in elkaar. Dus dat is ook geen werk voor de boeren meer. Dus ik geloof toch dat we toch met elkaar moeten zorgen dat er niet meer boeren uitgaan. Dat iedereen een beetje werk houdt op zijn bedrijf. En...

Mochten ze tot elkaar komen. Dat door middel van de RZ-regeling die er per gemeente ongeveer regelt geloof ik. Dat die mensen daar ook eens een keer kunnen aankloppen.…

Mochten ze tot elkaar komen. Dat door middel van de RZ-regeling die er per gemeente ongeveer regelt geloof ik. Dat die mensen daar ook eens een keer kunnen aankloppen.

Maar het is een wens van u. Maar u gelooft er eigenlijk niks van. U ziet er gewoon om u heen dat de melkprijs niet veel omhoog gaat. Uw kosten gaan omhoog. En ga zo maar door. Het…

Maar het is een wens van u. Maar u gelooft er eigenlijk niks van. U ziet er gewoon om u heen dat de melkprijs niet veel omhoog gaat. Uw kosten gaan omhoog. En ga zo maar door. Het verschil wat u ophoudt wordt steeds kleiner. Oftewel de kans dat u ermee op moet houden wordt elk jaar steeds groter.

Ja, die wordt steeds groter.

Ja, die wordt steeds groter.

De kosten die stijgen hard.

De kosten die stijgen hard.

En de productie die blijft... Nou ja, ten opzichte van 1978 en 1979 is de melk in 1980 wel iets gestegen. Dus 1980 is eigenlijk nog niet zo'n slecht jaar geweest voor ons.…

En de productie die blijft... Nou ja, ten opzichte van 1978 en 1979 is de melk in 1980 wel iets gestegen. Dus 1980 is eigenlijk nog niet zo'n slecht jaar geweest voor ons.

Maar dit jaar verwachten ze dan weer een gelijkblijvende melkprijs bij de fabriek.

Maar dit jaar verwachten ze dan weer een gelijkblijvende melkprijs bij de fabriek.

Of is de... Zal de richtlijn wel iets verhoogd... De richtprijs zal wel iets verhoogd worden. Maar ja, dat is nog niet zeggen dat het product dan direct meer opbrengt. En de koste…

Of is de... Zal de richtlijn wel iets verhoogd... De richtprijs zal wel iets verhoogd worden. Maar ja, dat is nog niet zeggen dat het product dan direct meer opbrengt. En de kosten die stijgen, geweldig. Dus we krijgen te maken met een dalend inkomen.

En dat kan eigenlijk niet meer. Dan lopen straks bedrijven vast. En ik heb ook weleens gehoord, een boer die klaagt, die heeft nog wel goed. Een boer die pocht, dat ligt niet zo b…

En dat kan eigenlijk niet meer. Dan lopen straks bedrijven vast. En ik heb ook weleens gehoord, een boer die klaagt, die heeft nog wel goed. Een boer die pocht, dat ligt niet zo best. Maar ik geloof wel dat het nu wel tijd is dat ze reden hebben tot klagen. Als je naar andere bedrijfstakken ziet, dan nee.

Dan is het heus niet zo denderend op een bedrijf.

Dan is het heus niet zo denderend op een bedrijf.

MUZIEK

MUZIEK

Is een boer een actievoerder?

Is een boer een actievoerder?

Nou, nee. Een boer is eigenlijk geen actievoerder.

Nou, nee. Een boer is eigenlijk geen actievoerder.

Wij willen dat leven niet. Wij willen liever langzaam. We willen een andere weg komen tot een betere verstandhouding. We gaan niet zo gauw staken als werknemers. Misschien was he…

Wij willen dat leven niet. Wij willen liever langzaam. We willen een andere weg komen tot een betere verstandhouding. We gaan niet zo gauw staken als werknemers. Misschien was het wel goed als we dat deden. Maar het is natuurlijk ook veel moeilijker. We zitten met een product dat niet houdbaar is.

Maar al was het ook zo. Ik geloof niet dat een boer direct tot staken zal overgaan.

Maar al was het ook zo. Ik geloof niet dat een boer direct tot staken zal overgaan.

Als het water tot de lippen komt, dan geloof ik wel dat wij wel in actie komen.

Als het water tot de lippen komt, dan geloof ik wel dat wij wel in actie komen.

En dat ze dan misschien nog wel eens een boer van de andere kant leren kunnen. En daar kunnen ze nog weleens niet mee vallen, denk ik.

En dat ze dan misschien nog wel eens een boer van de andere kant leren kunnen. En daar kunnen ze nog weleens niet mee vallen, denk ik.

Hoe ziet die andere kant er dan uit?

Hoe ziet die andere kant er dan uit?

Nou, die kan weleens behoorlijk grimmig worden. Want het is met een boer zo, die houdt zich lang rustig. Maar als hij kwaad wordt, dan is het volk niet zo gauw weer over. En dan b…

Nou, die kan weleens behoorlijk grimmig worden. Want het is met een boer zo, die houdt zich lang rustig. Maar als hij kwaad wordt, dan is het volk niet zo gauw weer over. En dan blijven we met elkaar toch wel vechten tot het laatste toe.

Muziek.

Muziek.

Nou ja, wij worden van alle kanten bedreigd, ook door het milieu. Je mag dit niet en je mag dat niet. Ik wil maar zeggen, je mag geen boom meer kappen. Je moet eerst aanvragen voo…

Nou ja, wij worden van alle kanten bedreigd, ook door het milieu. Je mag dit niet en je mag dat niet. Ik wil maar zeggen, je mag geen boom meer kappen. Je moet eerst aanvragen voor een vergunning bij de gemeente.

En ja, je hebt niet veel, hoe moet ik dat zeggen, niet veel meer te zeggen op je eigen bedrijf.

En ja, je hebt niet veel, hoe moet ik dat zeggen, niet veel meer te zeggen op je eigen bedrijf.

Je moet altijd hiervoor aanvragen en daarvoor aanvragen. En dan is het milieu nog, als je een boom kapt, ik wil maar zeggen... Die een beetje in de weg staat en moet er ook nog ee…

Je moet altijd hiervoor aanvragen en daarvoor aanvragen. En dan is het milieu nog, als je een boom kapt, ik wil maar zeggen... Die een beetje in de weg staat en moet er ook nog eens een eik wezen. En dat nog misschien wel eens een keer stiekem gebeurt. En er is een, ja, dat zit meestal in de import hier, enkele, niet iedereen hoor. Enkele, die geeft er wel opdracht van aan de gemeente. En dan worden we weer bekeurd.

Ik vind dat wel een beetje te ver gaan. Een boer is heus niet een mens die tegen het milieu is. Iedereen doet zijn best om de dieren en ook het land goed te verzorgen. En ook de b…

Ik vind dat wel een beetje te ver gaan. Een boer is heus niet een mens die tegen het milieu is. Iedereen doet zijn best om de dieren en ook het land goed te verzorgen. En ook de bomen, die worden daar wel goed onderhouden. Maar goed, wij staan een klein beetje anders tegenover dan die mensen. En ik geloof toch niet dat we die kant op moeten, dat die mensen hier de overhand krijgen. En dat die tevoren zeggenschap krijgen in het boerenbedrijf. Dan gaan we wel de verkeerde kant op. En zo is het de meeste ook. Nou, wanneer wij die uitrijden willen, daar zijn wij tenslotte baas van en niet zij. En als die mensen last van ons hebben, zeg ik, dan moeten ze hier niet komen wonen. Maar dan moeten ze weer terug gaan naar de plaats. Waar ze wegkomen. Dan is dat probleem ook oplost.

Muziek.

Muziek.

Nou, dit is wel een van mijn lievelingskoeien. Dit is Grietje 15. Die is straks 13 jaar oud. En die heeft natuurlijk een goede productie. Die haalt ieder jaar ongeveer 7000 liter …

Nou, dit is wel een van mijn lievelingskoeien. Dit is Grietje 15. Die is straks 13 jaar oud. En die heeft natuurlijk een goede productie. Die haalt ieder jaar ongeveer 7000 liter melk. Met behoorlijk vet en eiwit. Hoe lang heeft u die nou, die Grietje. Die koe is 13 jaar oud. Maar die heeft u altijd gehad? Die heb ik altijd gehad. Ik heb zelf opgefokt en ik heb hem ook altijd gehad. U zag altijd al dat Grietje, dat was hem, hè? Nou, dat zag ik in het begin niet. Maar goed, ik ben dan de melk controller. Dus ik heb gegevens van die koe. En ja, op een gegeven moment, als die koe het ieder jaar goed doet, dan ga je aan zo'n dier hechten. En ik geloof ook niet dat ik direct dat dier ga verkopen. Dan moet die wel versleten zijn.

Maar wat is er mooi aan deze koe, aan Grietje?

Maar wat is er mooi aan deze koe, aan Grietje?

Nou, zijn exterieur is goed. Goeie poten? Goeie poten. Want anders wordt hij geen 13 jaar oud. Hij heeft een prachtig mooi uier.

Nou, zijn exterieur is goed. Goeie poten? Goeie poten. Want anders wordt hij geen 13 jaar oud. Hij heeft een prachtig mooi uier.

Hij heeft een behoorlijke pens ontwikkeling, zodat hij veel ruwvoer kan opnemen.

Hij heeft een behoorlijke pens ontwikkeling, zodat hij veel ruwvoer kan opnemen.

En wat ik ook nog mooi vind, dat is speciaal voor deze stal nog, dat hij zulke mooie horens heeft.

En wat ik ook nog mooi vind, dat is speciaal voor deze stal nog, dat hij zulke mooie horens heeft.

In de ligbox stallen moeten die eraf. Ik vind het persoonlijk niet zo leuk. Maar ja, dat is goed. Dat kan niet anders door. Maar hij heeft een mooie kop, mooie horens.…

In de ligbox stallen moeten die eraf. Ik vind het persoonlijk niet zo leuk. Maar ja, dat is goed. Dat kan niet anders door. Maar hij heeft een mooie kop, mooie horens.

Gelijk als hij dat zegt, gaat hij met zijn kop omhoog.

Gelijk als hij dat zegt, gaat hij met zijn kop omhoog.

Ja, hij hoort me misschien. En dit is wel een van mijn lievelingskoeien. En die kreeg ook nog wel eens een streeltje van me.

Ja, hij hoort me misschien. En dit is wel een van mijn lievelingskoeien. En die kreeg ook nog wel eens een streeltje van me.

Muziek.

Muziek.

Uw zoon, heeft hij zin in het bedrijf?

Uw zoon, heeft hij zin in het bedrijf?

Nou, dat is nog afwachten.

Nou, dat is nog afwachten.

Soms in de zomer, als hij thuis is met vakantie, dan werkt hij wel met. En dan vindt hij het ook wel prachtig. Maar als hij weer in de studie is, hij is nog leerplichtig. Dus hij …

Soms in de zomer, als hij thuis is met vakantie, dan werkt hij wel met. En dan vindt hij het ook wel prachtig. Maar als hij weer in de studie is, hij is nog leerplichtig. Dus hij praat er soms wel over. Ik wil opvolger worden. Maar dat moeten we allemaal afwachten.

En ja, ik geloof ook dat het bedrijf wel een beetje te klein is voor een opvolger. Want ja, ik boer nog een beetje ouderwets. En dat zal hij dan niet willen.…

En ja, ik geloof ook dat het bedrijf wel een beetje te klein is voor een opvolger. Want ja, ik boer nog een beetje ouderwets. En dat zal hij dan niet willen.

Wat is dat, ouderwets boeren?

Wat is dat, ouderwets boeren?

Nou, ik heb bijvoorbeeld geen ligboxstal en geen moderne Hollandse stal. Ik heb nog een ouderwetse stal. Zou dat hier tegenwoordig nog genoemd worden? Ja, die zijn er nog veel in …

Nou, ik heb bijvoorbeeld geen ligboxstal en geen moderne Hollandse stal. Ik heb nog een ouderwetse stal. Zou dat hier tegenwoordig nog genoemd worden? Ja, die zijn er nog veel in deze omgeving hoor.

Maar ik geloof dat wel, als hij boer wilt worden, dat hij dan wel moderniseren wil. En dat misschien nog eens een ligboxstal op  wil bouwen. Ik weet het niet.…

Maar ik geloof dat wel, als hij boer wilt worden, dat hij dan wel moderniseren wil. En dat misschien nog eens een ligboxstal op  wil bouwen. Ik weet het niet.

Hoe de economie zich ontwikkelt vanzelf, dat is allemaal afwachten. En dan zal er ook meer grond aangekocht moeten worden.

Hoe de economie zich ontwikkelt vanzelf, dat is allemaal afwachten. En dan zal er ook meer grond aangekocht moeten worden.

En dat zal ook wel mogelijk worden natuurlijk. Als de grondprijs straks een duizend of tien kost, dan zie ik daar ook wel weer wat in.

En dat zal ook wel mogelijk worden natuurlijk. Als de grondprijs straks een duizend of tien kost, dan zie ik daar ook wel weer wat in.

Maar zolang dat niet het geval is, dan zal het overname wel moeilijk worden. Maar goed, je kan nooit in de toekomst kijken.

Maar zolang dat niet het geval is, dan zal het overname wel moeilijk worden. Maar goed, je kan nooit in de toekomst kijken.

Ik moet eigenlijk zelf nog een jaar of 15 boer blijven. Dus hij heeft eigenlijk nog geen kans.

Ik moet eigenlijk zelf nog een jaar of 15 boer blijven. Dus hij heeft eigenlijk nog geen kans.

Boeren in Nederland is een gezamenlijk project van IKON, Humanistisch Verbond, KRO, NCRV, VARA, Radio Noord en de ROZ.

Boeren in Nederland is een gezamenlijk project van IKON, Humanistisch Verbond, KRO, NCRV, VARA, Radio Noord en de ROZ.