Ja, mijn bedrijf is 53 hectare en het is een zuiver veenkoloniaal akkerbouwbedrijf.

Ja, mijn bedrijf is 53 hectare en het is een zuiver veenkoloniaal akkerbouwbedrijf.

Is het dan groot voor deze omgeving? Je woont in Odoornerveen

Is het dan groot voor deze omgeving? Je woont in Odoornerveen

Ja, het is voor deze omgeving wel groot, 53 hectare. Zelf vind ik het een typisch middenbedrijf, maar in deze omgeving zijn er een heleboel bedrijven van 30, 35 hectare.…

Ja, het is voor deze omgeving wel groot, 53 hectare. Zelf vind ik het een typisch middenbedrijf, maar in deze omgeving zijn er een heleboel bedrijven van 30, 35 hectare.

Je woont eigenlijk aan het kanaal hier, het Oranjekanaal geloof ik.

Je woont eigenlijk aan het kanaal hier, het Oranjekanaal geloof ik.

Wonen hier nou erg veel boeren nog die nog steeds boer zijn? Of zijn er ook veel boerderijen bewoond door mensen die helemaal niet meer met het boerenbedrijf te maken hebben?…

Wonen hier nou erg veel boeren nog die nog steeds boer zijn? Of zijn er ook veel boerderijen bewoond door mensen die helemaal niet meer met het boerenbedrijf te maken hebben?

Nou, hier in Odoornerveen wonen nog vrij veel boeren. De bevolking hier is ook hoofdzakelijk een agrarische bevolking. Ja, net als overal zijn er hier toch ook wel een paar boerd…

Nou, hier in Odoornerveen wonen nog vrij veel boeren. De bevolking hier is ook hoofdzakelijk een agrarische bevolking. Ja, net als overal zijn er hier toch ook wel een paar boerderijen leeg komen te staan. En daar wonen dan wat andere mensen, wat wij dan noemen van mensen van buiten die zo'n boerderij dan kopen. Wat kost hier nou de grond?

De grond die kost hier op dit moment zo'n 1000 of 14, 15 per hectare denk ik. Is dat goedkoop?

De grond die kost hier op dit moment zo'n 1000 of 14, 15 per hectare denk ik. Is dat goedkoop?

Nou, goedkoop is grond nog nooit geweest. En 15.000 gulden per hectare is ook niet goedkoop. Wij hebben met een aantal mensen wel eens uitgerekend... Nou, wat mag grond nou kosten…

Nou, goedkoop is grond nog nooit geweest. En 15.000 gulden per hectare is ook niet goedkoop. Wij hebben met een aantal mensen wel eens uitgerekend... Nou, wat mag grond nou kosten van, wil je boterham er ook nog op kunnen verdienen? Je kan eigenlijk zeggen van, wat is de prijs als je het rendabel wil maken? Nou, dat mag dan de 10.000 gulden niet te boven komen. Maar we hebben hier twee, drie jaar terug grondprijzen gehad. Dat is geholpen voor dezelfde grond. Die grond die nu 15.000 gulden per hectare kost, die kostte toen 30.000 of 35.000 gulden per hectare. Wie betaalde dat dan? Dat waren boeren die dat betaalden.

Toch ook wel zo'n rekeningetje gemaakt, dat het helemaal niet uit kan?

Toch ook wel zo'n rekeningetje gemaakt, dat het helemaal niet uit kan?

Ja, ik heb dat zelf ook nog nooit kunnen bekijken van hoe andere boeren dat konden doen. Het was nou wel eens een kwestie van noodzaak ook. Van, nou, een bedrijf die was te klein.…

Ja, ik heb dat zelf ook nog nooit kunnen bekijken van hoe andere boeren dat konden doen. Het was nou wel eens een kwestie van noodzaak ook. Van, nou, een bedrijf die was te klein. Grond die is door de loop van de jaren altijd al wat duurder geworden. En doordat zo'n bedrijf dan te klein werd, dachten boeren van... Ja, ik wil toch boer blijven? Of ik heb een opvolger. En dat is niet mogelijk op een bedrijf van 25 hectare. Dus je kan eigenlijk zeggen dat dit een gevolg geweest is van de landbouwpolitiek die er gevoerd is. Van, je moet bedrijven krijgen die 40 of 50 hectare zijn. En alles wat daar dan beneden zit, dat vloeit af. Dus wat doet zo'n boer? Die koopt grond bij. Zonder dat hij dan ook nog kan berekenen of dat uit kan of niet. Zonder dat hij kan bekijken of die schulden, die leningen die er dan aan vastzitten, of die er ooit weer afkomt. Nou moet er even bij verteld worden, denk ik, dat het soms ook om bedrijven ging die voor een groot deel vrij van schuld waren. En door middel van onderpand van dat totale bedrijf dan kon de grond bijgekocht worden. Dus het kon wel gefinancierd worden door de Rabobank. Die deed dat, want die had voldoende... Maar wat we nou de laatste paar jaar gehad hebben, dat is een andere situatie geweest. Nou is die grondprijs gezakt en die daalde van, laten we zeggen, van 30.000 of 35.000 naar 15.000 gulden per hectare. Terwijl die bank daar veel hoger op gefinancierd had. En dat was één probleem voor de bank dan, die zijn zekerheid, zijn borg eigenlijk voor die lening zag verdwijnen.

En daardoor ook nog wel eens boeren heeft aangeschreven van nou jullie moeten contant zoveel geld aflossen. En anders dan wordt het bedrijf verkocht. Dat was één probleem. Een a…

En daardoor ook nog wel eens boeren heeft aangeschreven van nou jullie moeten contant zoveel geld aflossen. En anders dan wordt het bedrijf verkocht. Dat was één probleem. Een ander probleem, dat was ook van door geld schaarste, zoals de bank dat dan zelf noemt, steeg die rente flink. En de financiering die was door middel van zo'n hoge grondprijs, die was al hoog op zo'n bedrijf, plus een hogere rente. Nou een aantal boeren die konden dat niet meer afbrengen. En wat er nog nooit, of bijna nooit gebeurde in landbouw, dat de domweg bedrijven failliet gingen. Er waren altijd wel boeren die op genoemd van hun inkomen ermee stopten. Maar als het bedrijf dan verkocht werd, dan zat die waarde er wel in. En dan kon de schuld wel afgelost worden. Maar er zijn ons nu een aantal gevallen bekend dat boeren gewoon failliet gaan.

En veelal omdat ze de laatste jaren uitgebreid hebben, met dure grond, hoge financiering. Nou, een hoge rente last en dat kunnen ze niet meer opbrengen.…

En veelal omdat ze de laatste jaren uitgebreid hebben, met dure grond, hoge financiering. Nou, een hoge rente last en dat kunnen ze niet meer opbrengen.

Muziek

Muziek

Nee, er wordt wel gezegd van nou een goede boer, hij moet een goed ondernemer zijn. Hij moet een goed vakman zijn. Hij moet een vooruitziende blik hebben en dat soort dingen. Ik d…

Nee, er wordt wel gezegd van nou een goede boer, hij moet een goed ondernemer zijn. Hij moet een goed vakman zijn. Hij moet een vooruitziende blik hebben en dat soort dingen. Ik denk dat dat vandaag aan de dag ook allemaal eigenschappen zijn die een goede boer moet hebben. Plus dat hij ook nog eens een keer een redelijk incasseringsvermogen moet hebben. En ik vind dat een goede boer, en dat komt vandaag aan de dag steeds meer om de hoek kijken, dat hij inzicht moet hebben ook in landbouwpolitiek, in landbouwbeleid.

Muziek

Muziek

Ik verbouw de helft van het bedrijf, dat is 50%, dat zijn fabrieksaardappelen. Daar zit dan ook eigen pootgoed in.

Ik verbouw de helft van het bedrijf, dat is 50%, dat zijn fabrieksaardappelen. Daar zit dan ook eigen pootgoed in.

En op die andere helft daar verbouw ik 6 hectare suikerbieten en zo'n 20 hectare graan.

En op die andere helft daar verbouw ik 6 hectare suikerbieten en zo'n 20 hectare graan.

Als je 50% aardappelen zegt, dan zit ik gelijk aan de AVEBE te denken. Die gaan er allemaal heen?

Als je 50% aardappelen zegt, dan zit ik gelijk aan de AVEBE te denken. Die gaan er allemaal heen?

Nou, wanneer er hier over fabrieksaardappelen gepraat wordt. Dan hebben we geen mogelijkheden meer, dan hebben we maar één mogelijkheid. En dat is die fabrieksaardappelen afleve…

Nou, wanneer er hier over fabrieksaardappelen gepraat wordt. Dan hebben we geen mogelijkheden meer, dan hebben we maar één mogelijkheid. En dat is die fabrieksaardappelen afleveren aan de AVEBE. Dat kan niet zomaar, dat moet gebeuren door middel van aandelen. Je kan eigenlijk wel stellen dat het een soort contract is. En daar zit een leveringsrecht op, maar er zit ook een leveringsplicht op.

Hoeveel aandelen heb je nou?

Hoeveel aandelen heb je nou?

Ik heb zelf 35 aandelen.

Ik heb zelf 35 aandelen.

Wat betekent dat precies, 35 hectare aardappels?

Wat betekent dat precies, 35 hectare aardappels?

Nee, je bent...per hectare aardappelen bij ongeveer anderhalve aandeel nodig.

Nee, je bent...per hectare aardappelen bij ongeveer anderhalve aandeel nodig.

Maar wat betekent dat? Je hebt de plicht inderdaad, wat je zegt, van te leveren. Maar het gaat nu erg slecht met de AVEBE. Moet je er ook voor opdraaien?…

Maar wat betekent dat? Je hebt de plicht inderdaad, wat je zegt, van te leveren. Maar het gaat nu erg slecht met de AVEBE. Moet je er ook voor opdraaien?

Het is bij de AVEBE zo geweest dat die in financiële moeilijkheden kwam. Nou, de AVEBE is een coöperatie. Dus in principe ben je als boer aansprakelijk. Nou, wanneer dat zo gebe…

Het is bij de AVEBE zo geweest dat die in financiële moeilijkheden kwam. Nou, de AVEBE is een coöperatie. Dus in principe ben je als boer aansprakelijk. Nou, wanneer dat zo gebeurd was, wanneer de overheid niet bijgesprongen was, dan was het eigenlijk zo geweest dat het gros van de veenkoloniale boeren, die was failliet gegaan aan de AVEBE. En niet alleen boeren, maar eigenlijk het hele gebied dat was meegegaan in het faillissement. Nou, dat toont ook een klein beetje de afhankelijkheid van één zo'n bedrijf aan als boer. En dat toont ook meteen de grote risico's aan die zo'n bedrijf met zich meebrengt.

Maar andere producten, denk eens aan spruiten, denk eens aan andere producten, misschien wat intensievere landbouw. Is dat mogelijk hier?

Maar andere producten, denk eens aan spruiten, denk eens aan andere producten, misschien wat intensievere landbouw. Is dat mogelijk hier?

Ik denk dat hier een heleboel mogelijk is in de veenkoloniën. We hebben hier goede grond en het wordt goed geproduceerd ook op deze grond. Alleen... Alleen de fabrieksaardappelen…

Ik denk dat hier een heleboel mogelijk is in de veenkoloniën. We hebben hier goede grond en het wordt goed geproduceerd ook op deze grond. Alleen... Alleen de fabrieksaardappelen, en dat was dan de helft van de hele oppervlakte. Maar die fabrieksaardappelen, dat was altijd een redelijk goed gewas. En 60, 70 procent van ons inkomen, dat kwam ook uit die fabrieksaardappelen. Dus de noodzaak om andere teelten te ontwikkelen, was hier nooit aanwezig. En is dus ook niet gebeurd. Wat er nou wel gebeurt, en daar doen we er zelf ook aan mee, dat is om er zo over te praten. En ook te bekijken van, ja, wat voor andere mogelijkheden zijn er nou? En ik denk eigenlijk dat dit een gunstige kant of een goede kant is van alle moeilijkheden die we rond die fabrieksaardappelen en rond de AVEBE hebben. Dat we nou gaan zoeken en ook eens onderzoeken van wat voor mogelijkheden liggen hier nog meer. En wat vind je dan?

Ja, ik denk niet dat het in dit stadium al mogelijk is om andere mogelijkheden om andere gewassen dan te geven. De moeilijkheid is hier ook bij dat het om zo'n enorm groot gebied …

Ja, ik denk niet dat het in dit stadium al mogelijk is om andere mogelijkheden om andere gewassen dan te geven. De moeilijkheid is hier ook bij dat het om zo'n enorm groot gebied gaat. En er zijn wel mogelijkheden in de richting van glas- en tuinbouw.

Van spruitjes of van witlof.

Van spruitjes of van witlof.

Of ja, er is nog wel meer te bedenken.

Of ja, er is nog wel meer te bedenken.

Maar wanneer zo'n gebied in één keer met 10.000 hectare spruitjes komt, om nou eens een voorbeeld te noemen. Dan overspoel je die hele markt. Dus dat is dan geen mogelijkheid. N…

Maar wanneer zo'n gebied in één keer met 10.000 hectare spruitjes komt, om nou eens een voorbeeld te noemen. Dan overspoel je die hele markt. Dus dat is dan geen mogelijkheid. Nou, in het kader van de moeilijkheden van de AVEBE. Toen zijn we met vier man op het ministerie van Landbouw geweest. En daar hebben we over de moeilijkheden gepraat van die aardappelteelt. En daar hebben we de vraag op gesteld van nou, wat moeten we dan anders? En toen werd er in Den Haag op het ministerie van Landbouw gezegd van nou, beginnen jullie maar met melkvee. En toen zeiden we van ja, maar jullie hebben toch ook wel eens van die melkplas gehoord hier in Nederland? Nou, toen werd er heel eenvoudig gezegd van nou, dat is dan geen Nederlands probleem meer. Maar dat is dan een probleem wat van Brussel is. En dat is dan niet ons probleem. Dus zo simpel zoeken ze daar de oplossing ook nog.

MUZIEK

MUZIEK

Ik heb wel eens over emigreren gedacht. Misschien had ik het ook wel al eens gedaan. Maar mijn vrouw die heeft werk, die heeft een opleiding waar ze eigenlijk buiten Nederland wei…

Ik heb wel eens over emigreren gedacht. Misschien had ik het ook wel al eens gedaan. Maar mijn vrouw die heeft werk, die heeft een opleiding waar ze eigenlijk buiten Nederland weinig mee kan doen. Nou, dat speelt er wel een rol bij. Soms dan ben ik zo flauw van de landbouwpolitiek die hier gevoerd wordt. Soms van de hele politiek wel die hier gevoerd wordt. En dan in combinatie met dit soort weersomstandigheden waar we het al de laatste tijd hebben. Dan zeg ik wel eens van nou, ik vertrek naar het buitenland. En wat dan allemaal wat gemakkelijker is hier.

Maar je bent alweer te laat he, want een paar jaar geleden was je grond 35.000. Nu nog maar 13.000.

Maar je bent alweer te laat he, want een paar jaar geleden was je grond 35.000. Nu nog maar 13.000.

Ja, inderdaad. Het is boeren die werkelijk plannen hadden, die hadden het beter een paar jaar geleden kunnen doen. Toen hadden ze misschien wel 10 hectare in Engeland terug kunne…

Ja, inderdaad. Het is boeren die werkelijk plannen hadden, die hadden het beter een paar jaar geleden kunnen doen. Toen hadden ze misschien wel 10 hectare in Engeland terug kunnen kopen voor 1 hectare hier. Nou, die tijden die hebben we inderdaad gehad. Misschien kan je zeggen dat die een vooruitziende blik gehad hebben.

Hebben boeren die trouwens een vooruitziende blik?

Hebben boeren die trouwens een vooruitziende blik?

Ja, sommigen wel. Ja, ik heb een vriend die zit nu voor het tweede jaar in Canada. Nou, die had inderdaad een zienswijze, althans zijn uitleg toen hij wegging. Dat was toen al van…

Ja, sommigen wel. Ja, ik heb een vriend die zit nu voor het tweede jaar in Canada. Nou, die had inderdaad een zienswijze, althans zijn uitleg toen hij wegging. Dat was toen al van nou, de grondprijs die is hier. Nou hoog. Veel hoger zal die niet meer worden in Nederland, want dat kan domweg niet binnenland waar je kan hoogstens mag zakken. Hij zei dus van nou, ik ga nou weg. Die grondprijs is nou hoog en daar profiteer ik van. En die ging naar Canada waar de grondprijs nog betrekkelijk laag was. En die grondprijs die stijgt daar nou.

Dus die heeft dat goed gezien.

Dus die heeft dat goed gezien.

Ja, en als het goed is komt die ergens terug als daar de grondprijs hoog is en hier laag.

Ja, en als het goed is komt die ergens terug als daar de grondprijs hoog is en hier laag.

Als die nou terug zou komen, dan zou die twee jaar later, dat is nu inmiddels twee jaar later. Dan zou die bedrijf weer terug kunnen kopen, wat drie, vier keer zo hoog is als wat …

Als die nou terug zou komen, dan zou die twee jaar later, dat is nu inmiddels twee jaar later. Dan zou die bedrijf weer terug kunnen kopen, wat drie, vier keer zo hoog is als wat die hier had.

MUZIEK

MUZIEK

Ja die toekomst, we hebben ook gezien dat in de landbouw in tijden, nou dat is nog niet zo lang geleden, toen was er nog andere werkelingen buiten de landbouw. Toen zag je ook van…

Ja die toekomst, we hebben ook gezien dat in de landbouw in tijden, nou dat is nog niet zo lang geleden, toen was er nog andere werkelingen buiten de landbouw. Toen zag je ook van dat die bedrijfsopvolging, dat het gewoon stil lag bijna. Er waren bijna geen jongens meer die nog kans zagen, die bereid waren om boer te worden. Nou dat neemt nou de laatste tijd weer een beetje toe. Niet omdat er meer mogelijkheden in die landbouw zijn gekomen, maar de mogelijkheden om werk buiten de landbouw te vinden. Dat, die is weggenomen. Dus de enige mogelijkheid is er nog van, nou die jongens waarvan hun ouders dan een boerderij hebben, die proberen dat dan nog. Maar als je nou praat over toekomst. Nou ik zie vandaag aan de dag bijna geen mogelijkheden meer. Meer om grote bedrijven, om die over te nemen. En dan over te nemen in die zin van dat het dan een eigendomsbedrijf is. Wat je wel ziet nog, dat is dat er dan gepacht wordt van de familie. Of dat er geprobeerd wordt om het bedrijf te verkopen. En dat die zoon of volgende dan een pachtcontract krijgt. Maar het is eigenlijk wel een laatste stap die genomen kan worden. En dat toont ook al de dalende lijn van toekomst binnen landbouw aan.

Je zegt eigenlijk ook dat de zelfstandigheid van de boer ook hard achteruit loopt.

Je zegt eigenlijk ook dat de zelfstandigheid van de boer ook hard achteruit loopt.

Ja, wanneer het bedrijf groter wordt. En wanneer het bedrijf financieel steeds moeilijker komt te zitten. Dan wordt, dan klem je die boer als het ware steeds vaster op zo'n bedri…

Ja, wanneer het bedrijf groter wordt. En wanneer het bedrijf financieel steeds moeilijker komt te zitten. Dan wordt, dan klem je die boer als het ware steeds vaster op zo'n bedrijf. Hij kan steeds minder, hij moet ook steeds harder werken. Meer produceren om die rente en aflossing op te brengen.

Maar verwacht je dan ook dat er misschien meer coöperaties komen?

Maar verwacht je dan ook dat er misschien meer coöperaties komen?

Samenwerkingsverbanden tussen een aantal boeren. Om met name toch maar het hoofd boven water te houden.

Samenwerkingsverbanden tussen een aantal boeren. Om met name toch maar het hoofd boven water te houden.

In het kader van die bedrijfsovername, dan zal de financiering van gronden en dergelijke, dan zal combinaties van bedrijven, die zal men nauwelijks zelfs wat opleveren. Wel in die…

In het kader van die bedrijfsovername, dan zal de financiering van gronden en dergelijke, dan zal combinaties van bedrijven, die zal men nauwelijks zelfs wat opleveren. Wel in die zin dat je met twee of drie man wat makkelijker werkt. Zelfs als het bedrijf dan ook drie keer zo groot is. Als dat je dat allemaal alleen doet. En je kan machines, wat ook een boel geld kost, dat kan je wel veel rendabeler maken op een groot bedrijf. Dus het zijn wel dingen die zich een klein beetje ontwikkelen de laatste tijd. Maar die ook beter ontwikkeld moeten worden. En boeren, dat is een slag mensen wat verknocht is aan zijn zelfstandigheid. Maar ik merk wel dat juist die jongere generatie jongens die nu boer worden, dat die toch steeds meer zoeken naar combinaties met andere bedrijven. Ik vind het dan ook onbegrijpelijk dat onze standsorganisaties. Wat onze boeren vakbonden moeten zijn eigenlijk. Dat die nog zo vasthouden aan het vrije ondernemerschap. Aan die ene boer op dat bedrijf. Alsof eigenlijk dat het enige goede bedrijfstype maar is. Ik vind dat een verkeerde voorlichting ook. En ik vind ook dat dit een rem zet op een goede ontwikkeling.

MUZIEK

MUZIEK

Dit is nou Lance Bulldog. Daar heb ik zelf ook plezier aan aan het ding. Dat loopt ook nog. En dan af en toe als ik een keer wat tijd heb. Dan trek ik me dat ding aan. En dat kna…

Dit is nou Lance Bulldog. Daar heb ik zelf ook plezier aan aan het ding. Dat loopt ook nog. En dan af en toe als ik een keer wat tijd heb. Dan trek ik me dat ding aan. En dat knalt dan zo lekker. Dat is echt dat oude spul. Dus daar heb ik aardigheid aan.

Maar je hebt hem de laatste tijd niet zo gepoetst he?

Maar je hebt hem de laatste tijd niet zo gepoetst he?

Nee ik vind ook van.

Nee ik vind ook van.

Ik geloof ook dat ik hem maar eens weer op moet poetsen. En moet eens een beetje in de was en zo. Zodat hij ook weer glimt. Maar dat hoort er natuurlijk allemaal bij.…

Ik geloof ook dat ik hem maar eens weer op moet poetsen. En moet eens een beetje in de was en zo. Zodat hij ook weer glimt. Maar dat hoort er natuurlijk allemaal bij.

Eén cilinder. Een gloeikop. Ja. Dat hoort er allemaal bij he? Ja. Maar hoe lang rijd je er nou mee? Eén keer per jaar? Of twee keer per jaar?…

Eén cilinder. Een gloeikop. Ja. Dat hoort er allemaal bij he? Ja. Maar hoe lang rijd je er nou mee? Eén keer per jaar? Of twee keer per jaar?

Nee, nee. Af en toe dan zijn er ook eens wat vrienden van mij. Een boel van die vrienden die komen ook uit de landbouw natuurlijk. En die hebben er niet zo'n oude trekker meer. Du…

Nee, nee. Af en toe dan zijn er ook eens wat vrienden van mij. Een boel van die vrienden die komen ook uit de landbouw natuurlijk. En die hebben er niet zo'n oude trekker meer. Dus dan moeten we hem eens even een keer weer aan de loop hebben. En dan moet iedereen, die moet er even op rijden he. Dus af en toe dan loopt hij. Dan staat hij hier weer te knallen achter de boerderij. Dollen dus. Ja. Dan schrikken alle buren.

Die denken dat de oorlog uitbreekt. Als het ding gaat lopen dan stort iedereen naar buiten Maar dan is het alleen maar die Lance Bulldog die er dan langskomt. Ja. Als hij start …

Die denken dat de oorlog uitbreekt. Als het ding gaat lopen dan stort iedereen naar buiten Maar dan is het alleen maar die Lance Bulldog die er dan langskomt. Ja. Als hij start dan vliegen de vonken tegen het dak aan. En dan komen er ook van die mooie ronde kringetjes uit. Vooral als hij stationair loopt. En dat hoort allemaal bij zo'n Lance Bulldog he. Zo moet hij lopen. Dat moet allemaal gebeuren. Dan is het niet goed.

Muziek

Muziek

Nou, de standsorganisaties, ja, in principe zijn ze goed en zouden ze goed kunnen werken voor boeren ook. Maar het zit hem vaak vast op wat mensen in standsorganisaties, standsorg…

Nou, de standsorganisaties, ja, in principe zijn ze goed en zouden ze goed kunnen werken voor boeren ook. Maar het zit hem vaak vast op wat mensen in standsorganisaties, standsorganisatietop die nogal wat conservatief is, weinig voor zich uitkijken. En ik denk dat op grond van dit soort dingen, dat de afstand tussen, laat ik zeggen, de gewone boeren en de standsorganisaties, dat die alles maar groter wordt. En ik moet ook zeggen dat ik zelf veel kritiek op beleid van standsorganisaties gehad heb, omdat ik die gewoon slecht vond, omdat ze er niet voor uitkeken. En niet van tevoren alles inschatten van nou... Wat zullen de ontwikkelingen worden? En dan vast maatregelen gaan nemen. Maar de kritiek onder het gros van de boeren neemt toe ten opzichte van deze punten.

Hoe blijkt dat? Dat de boeren daar steeds meer kritiek op hebben op die standsorganisaties?

Hoe blijkt dat? Dat de boeren daar steeds meer kritiek op hebben op die standsorganisaties?

Ja, je merkt dat op boerenvergaderingen. Je merkt ook van waar we nou dan weer in zitten in die prijsvoorstel. Van nou, het voorstel dat is dan 50%.…

Ja, je merkt dat op boerenvergaderingen. Je merkt ook van waar we nou dan weer in zitten in die prijsvoorstel. Van nou, het voorstel dat is dan 50%.

Of heeft het te maken met inkomen van de boeren?

Of heeft het te maken met inkomen van de boeren?

Ja, het heeft ook te maken met inkomen. De toestand wordt slechter in de landbouw. En dat betekent eigenlijk ook dat boeren ook harder worden in hun opstelling. Ze wilden ook de e…

Ja, het heeft ook te maken met inkomen. De toestand wordt slechter in de landbouw. En dat betekent eigenlijk ook dat boeren ook harder worden in hun opstelling. Ze wilden ook de eisen die ze stelden, en die vinden ze dan ook redelijk, maar die wilden ze ook eens een keer verwezenlijk zien. En dat halen de standsorganisaties met elkaar niet meer op de wal. Dus kritiek neemt toe.

Nu ziet het eruit dat na de prijsvoorstellen van Brussel... Dat het inkomen niet verhogen zal worden voor de boeren. Vorig jaar hebben we een aantal boerendemonstraties gehad, in …

Nu ziet het eruit dat na de prijsvoorstellen van Brussel... Dat het inkomen niet verhogen zal worden voor de boeren. Vorig jaar hebben we een aantal boerendemonstraties gehad, in Zwolle onder andere. Wat moet er dit jaar nou gebeuren?

Nou, boerendemonstraties, dat hebben standsorganisaties nog nooit weten te organiseren. Ik denk dat het zo geweest is, en daar heb ik zelf dan bij gezeten, maar dat het kritische …

Nou, boerendemonstraties, dat hebben standsorganisaties nog nooit weten te organiseren. Ik denk dat het zo geweest is, en daar heb ik zelf dan bij gezeten, maar dat het kritische groeperingen binnen de landbouw zijn die met kleine demonstraties, begonnen in 1974, toen hadden we dan een massaal straatblokkade, waar we ook eens een keer een flinke prijsverhoging op leverden, waar we standsorganisaties ook al niet achter stonden. Maar ze hebben er wel van geleerd dat wanneer die druk uit ons soort groepen, wanneer dat weer toeneemt, dat standsorganisaties dan zelf iets gaan organiseren. Maar dat zijn dan ook geen acties, maar dat zijn dan grote vergaderingen met de standsorganisaties, top op het toneel, en die spreken dan duizend boeren toe. En dan gaan we weer naar huis en er gebeurt verder niks. Maar boeren die zijn weer even rustig. En dat is de tactiek die standsorganisaties toepassen. Maar het is natuurlijk ook een schandalige zaak dat zij zich ervoor laten lenen om boeren rustig te houden. Wat dan ook weer ten koste gaat van boereninkomen. Want ja, dat ding... Die bereikt moeten worden voor boeren, die worden op die manier niet bereikt.

Maar je zegt het zelf ook al, het wordt wat harder allemaal. Waar moet het dan allemaal aan eindigen?

Maar je zegt het zelf ook al, het wordt wat harder allemaal. Waar moet het dan allemaal aan eindigen?

Ja, ik denk ook dat de tijd ook niet meer zo lang zal duren. Dat er toch weer hardere acties ontstaan onder boeren.

Ja, ik denk ook dat de tijd ook niet meer zo lang zal duren. Dat er toch weer hardere acties ontstaan onder boeren.

Ik denk ook dat standsorganisaties op deze manier... ook geen invloed aan de boeren overhouden.

Ik denk ook dat standsorganisaties op deze manier... ook geen invloed aan de boeren overhouden.

En ik denk ook dat boeren, en met recht ook, dat die hun eisen kracht bij gaan zetten. Maar het wordt gewoon slechter, en het wordt ook hard slechter in de landbouw. Heb je een go…

En ik denk ook dat boeren, en met recht ook, dat die hun eisen kracht bij gaan zetten. Maar het wordt gewoon slechter, en het wordt ook hard slechter in de landbouw. Heb je een goed inkomen?

Nee, op het bedrijf heb ik nog nooit een goed inkomen gehad. Ik heb een goed bedrijf, maar er zit nogal een hoge financieringslast op. En het is bij ons ook zo dat er uit bedrijve…

Nee, op het bedrijf heb ik nog nooit een goed inkomen gehad. Ik heb een goed bedrijf, maar er zit nogal een hoge financieringslast op. En het is bij ons ook zo dat er uit bedrijven zelf nauwelijks inkomen komt. Alles wat eruit komt, wordt er ook weer in geïnvesteerd. Dat is ook nodig. Ik heb het voordeel wel, dat we geen kinderen hebben... dat ik wel een werkende vrouw heb, die ook een redelijk goed salaris heeft. En daarvan kunnen we leven.

MUZIEK

MUZIEK

Waarom ben jij nou boer? Waarom is ik nou boer?

Waarom ben jij nou boer? Waarom is ik nou boer?

Ik vind het... Ik vind het een mooi beroep. Ik vind het prettiger dan het boer wezen van dat ondernemerschap, dat je zelf zo'n bedrijf runt. Dat je zelf ook resultaten van je werk…

Ik vind het... Ik vind het een mooi beroep. Ik vind het prettiger dan het boer wezen van dat ondernemerschap, dat je zelf zo'n bedrijf runt. Dat je zelf ook resultaten van je werk ziet. Het is in het boerenbedrijf ook zo van... als je geen goed vakman bent op een akkerbouwbedrijf als wat ik dan heb... dat zie je dan in de zomer ook. Dan staan de gewassen minder goed en dat soort dingen. En ik vind het plezierig eigenlijk dat we erop werken... en dat we het resultaat van ons werk ook zien. En ik denk dat dat in een boel andere beroepen niet zo is. Ik moet er niet aan denken dat ik bijvoorbeeld in een automobielfabriek zat en dat ik dag in dag uit niks anders zou zien als het ene linkerachter licht bijvoorbeeld, wat ik ernaar moet schroeven. Nou, dat zou ik... Dat vind ik een arbeidssituatie wat ik nooit zou wensen. En ik denk ook dat dat de reden is dat ik boer wil blijven. En ik denk ook dat dat mijn strijdlust zowel op het bedrijf als als boeren op het bedrijf maar ook erbuiten dan als actievoerder dan binnen landbouw om de positie voor boeren te verbeteren. Ik denk dat dit eigenlijk de motivatie erachter is.

MUZIEK 

MUZIEK 

Boeren in Nederland is een gezamenlijk project van IKON, Humanistisch Verbond, KRO, NCRV, VARA, Radio Noord en de ROZ.

Boeren in Nederland is een gezamenlijk project van IKON, Humanistisch Verbond, KRO, NCRV, VARA, Radio Noord en de ROZ.