Deze film is nog niet online beschikbaar.

Aflevering 5. De Verlichting. Geleerdheid en optimisme.
De stad Groningen groeit na 1600 uit tot het belangrijkste politiek-cultureel centrum in het noorden. De universiteit die in 1614 gesticht wordt, speelt daarin een belangrijke rol. De geleerden bevorderen ook buiten de muren van de universiteit het wetenschappelijke denken. Geert Reinders, een auto-didact is daarvan een voorbeeld. Hij is de representant van een groep verlichte Groningse boeren en jonkers die allerlei innovaties in de landbouw doorvoeren. Ook in politiek opzicht zijn zij vooruitstrevend en steunen zij de patriotten in hun opstand tegen de regentenkliek. Tijdens de Bataafse Republiek vinden zij hun politiek hoogtepunt.
Maar het verlichte denken roept ook reacties op. Vooral op geloofsterrein ontstaat een beweging die de vrijzinnige geloofsbelijdenis weer wil terugvoeren naar een streng Calvinisme. Deze ‘Afscheiding’ vindt haar oorsprong in Ulrum en heeft niet alleen religieuze oorzaken, maar vloeit ook voort uit nieuwe sociale tegenstellingen.