Koninklijke Hoogheid, het is een bijzonder voorrecht voor mij dat mijn laatste ambtsdaad hier in deze gemeente mag zijn, om u een beeld te……

Koninklijke Hoogheid, het is een bijzonder voorrecht voor mij dat mijn laatste ambtsdaad hier in deze gemeente mag zijn, om u een beeld te geven van de structuur van de stad, die ik gedurende bijna 17 jaar, met een korte onderbreking heb mogen dienen. Om u dit beeld voor ogen te brengen is het misschien goed. ..

dat ik dat op anekdotische wijze inleid. Omdat de anekdote het scherpe beeld van het karakter van de stad geeft. En wanneer ik dan spreek v……

dat ik dat op anekdotische wijze inleid. Omdat de anekdote het scherpe beeld van het karakter van de stad geeft. En wanneer ik dan spreek van dé stad dan is dat inderdaad het begrip van de Groninger. Die, we hebben dat in onze geschiedenis geleerd dat de Romeinen spraken van de Urps. Maar de Groninger spreekt evenals de Romein van dé stad. Het merkwaardige voorval waarop ik wil duiden was, dat ik als student, de tegenwoordige Gouverneur-Generaal, de heer van Starkenborgh, die toen een attaché in Parijs was, tegenkwam in het midden van Parijs.

Daar waar je altijd vreemdelingen tegenkwam bij het Café de la Paix. En dat ik hem zei, Lee, waar ga je met je vakantie heen? Toen zei hij……

Daar waar je altijd vreemdelingen tegenkwam bij het Café de la Paix. En dat ik hem zei, Lee, waar ga je met je vakantie heen? Toen zei hij, oh ik ga naar stad, ik ga naar mijn ouders toe.

Dat geeft het beeld dat de Groninger heeft van de stad. En dat beeld van de stad is geworteld in de geschiedenis, de trotse geschiedenis va……

Dat geeft het beeld dat de Groninger heeft van de stad. En dat beeld van de stad is geworteld in de geschiedenis, de trotse geschiedenis van de stad en in hetgeen het heden nog van de stad geeft.

Ik zou ook hier nog eens een beeld uit de geschiedenis willen ophalen. Omdat dat ook weer het karakter van de bevolking van deze stad weergeeft.…

Ik zou ook hier nog eens een beeld uit de geschiedenis willen ophalen. Omdat dat ook weer het karakter van de bevolking van deze stad weergeeft.

Ik ben er altijd trots op geweest dat in Groningen nooit de inquisitie voet heeft kunnen krijgen.

Ik ben er altijd trots op geweest dat in Groningen nooit de inquisitie voet heeft kunnen krijgen.

De Korenbeurs die hier al heel oud is, heeft het voordeel dat men hier een volledige uitwisseling van de vraag en het aanbod heeft. Hoewel ……

De Korenbeurs die hier al heel oud is, heeft het voordeel dat men hier een volledige uitwisseling van de vraag en het aanbod heeft. Hoewel het niet eenvoudig is een enigszins nauwkeurige berekening te maken, schrijft hier een deskundig lezer, een schrijver, meen ik wel te mogen aannemen, dat van het oogstjaar 1948 zeker 35 ŕ 40 miljoen aan boerenpartijen hier zijn verhandeld.

En een eindje verder wordt duidelijk aangegeven, behalve door de noordelijke graanhandelaren wordt de korenbeurs ook door veel kooplieden ……

En een eindje verder wordt duidelijk aangegeven, behalve door de noordelijke graanhandelaren wordt de korenbeurs ook door veel kooplieden uit Holland en andere gebieden bezocht. Er zijn dagen met meer dan duizend bezoekers. Door het grote aantal handelaren zijn prijsafspraken tussen de handel niet mogelijk en de noteringen zijn dan ook waarde bepalend voor het gehele land, waar men nergens een beurs in deze vorm en met zo grote omzetten aantreft.

En ik zou in dit verband ook nog willen wijzen op de veemarkt. Die ook zeer belangrijk is. Het is niet de grootste veemarkt van ons land. I……

En ik zou in dit verband ook nog willen wijzen op de veemarkt. Die ook zeer belangrijk is. Het is niet de grootste veemarkt van ons land. In tegendeel, wij hebben soms? op nummer drie of vier, zo ongeveer, had ik hem. Maar hij heeft geen specialisatie. Het is een algemene veemarkt.

Ik mag ten slotte u Excellentie en Koninklijke Hoogheid

Ik mag ten slotte u Excellentie en Koninklijke Hoogheid

dat wij niet alleen de nadruk leggen op de stad als Koopmansstad,

dat wij niet alleen de nadruk leggen op de stad als Koopmansstad,

maar dat wij sterk ook de nadruk leggen op de stad als cultureel centrum.

maar dat wij sterk ook de nadruk leggen op de stad als cultureel centrum.

Wanneer u in aanmerking neemt dat de stad nu bijna 137. 500 inwoners heeft en dat de Groningse schooljeugd in totaal omvat 33. 560 leerling……

Wanneer u in aanmerking neemt dat de stad nu bijna 137. 500 inwoners heeft en dat de Groningse schooljeugd in totaal omvat 33. 560 leerlingen, dan komt uit dit cijfer al dadelijk tot uiting,

dat de stad ook hier een zeer belangrijke centrumpositie inneemt. Ik zal alle bijzonderheden over het onderwijs niet verder hier naar voren brengen,…

dat de stad ook hier een zeer belangrijke centrumpositie inneemt. Ik zal alle bijzonderheden over het onderwijs niet verder hier naar voren brengen,

maar ik zou toch nog wel de percentages geven van de leerlingen die van buiten komen.

maar ik zou toch nog wel de percentages geven van de leerlingen die van buiten komen.

Wanneer?

Wanneer?

U neemt het voorbereidend hoger en middelbaar onderwijs,

U neemt het voorbereidend hoger en middelbaar onderwijs,

dan blijkt dat 30% van de leerlingen niet in Groningen woont.

dan blijkt dat 30% van de leerlingen niet in Groningen woont.

Van de 11-dag Nijverheidscholen wonen er ruim 62% elders. Van de 3-avond Nijverheidscholen wonen bijna 60% elders.

Van de 11-dag Nijverheidscholen wonen er ruim 62% elders. Van de 3-avond Nijverheidscholen wonen bijna 60% elders.

En van de beide landbouwscholen met 245 leerlingen, de middelbare en de landbouwwinterschool,

En van de beide landbouwscholen met 245 leerlingen, de middelbare en de landbouwwinterschool,

wonen er slechts 17 hier, terwijl het totaal 245 leerlingen telt.

wonen er slechts 17 hier, terwijl het totaal 245 leerlingen telt.

U ziet hieruit, koninklijke hoogheid, dat op dit gebied de stad zijn centrumpositie is.

U ziet hieruit, koninklijke hoogheid, dat op dit gebied de stad zijn centrumpositie is.

. .. tracht te behouden, tracht te behouden door ook hier weer het grote principe voorop te stellen. Dat men alleen dan leiding kan geven w……

. .. tracht te behouden, tracht te behouden door ook hier weer het grote principe voorop te stellen. Dat men alleen dan leiding kan geven wanneer men ook een dienende functie weet te vervullen.

Ik geloof dat ik in deze forse trekken u een beeld heb gegeven.

Ik geloof dat ik in deze forse trekken u een beeld heb gegeven.

Het is verder de Groninger Universiteit geweest, die het eerst gevolg heeft gegeven aan de mogelijkheid dat universitaire studie in de moderne talen,…

Het is verder de Groninger Universiteit geweest, die het eerst gevolg heeft gegeven aan de mogelijkheid dat universitaire studie in de moderne talen,

waartoe de Hoge Onderwijswet van 1876 de gelegenheid opende.

waartoe de Hoge Onderwijswet van 1876 de gelegenheid opende.

Dat deze mogelijkheid tot werkelijkheid kwam,

Dat deze mogelijkheid tot werkelijkheid kwam,

kwam door een grote jaarlijkse bijdrage van de gemeente Groningen, die de universiteit in staat stelde, al direct in 1877,

kwam door een grote jaarlijkse bijdrage van de gemeente Groningen, die de universiteit in staat stelde, al direct in 1877,

tot de aanstelling van docenten in de moderne talen over te gaan.

tot de aanstelling van docenten in de moderne talen over te gaan.

Dit vergrootte weer voor het gewest de studiemogelijkheid om zich te bekwamen voor het leer-verstand(?) in het toen sterk zich uitbreiden……

Dit vergrootte weer voor het gewest de studiemogelijkheid om zich te bekwamen voor het leer-verstand(?) in het toen sterk zich uitbreidende, middelbaar en voorbereidend hoger onderwijs.

Er zijn meer uitingen van wetenschappelijke belangstelling geweest,

Er zijn meer uitingen van wetenschappelijke belangstelling geweest,

die de maatschappelijke functie van onze universiteit hebben onderstreept.

die de maatschappelijke functie van onze universiteit hebben onderstreept.

De hoogleraar Heijmans, de beroemde filosoof-psycholoog, was de eerste in de landen,

De hoogleraar Heijmans, de beroemde filosoof-psycholoog, was de eerste in de landen,

en in 1892 begon met modern, empirisch gefundeerd, psychologisch onderwijs. En daaruit is gegroeid het eerste psychotechnisch instituut in ……

en in 1892 begon met modern, empirisch gefundeerd, psychologisch onderwijs. En daaruit is gegroeid het eerste psychotechnisch instituut in ons vaderland.

Parallel hiermee ging de belangstelling voor wetenschappelijke pedagogiek.

Parallel hiermee ging de belangstelling voor wetenschappelijke pedagogiek.

Hier was het weer de belangstelling, ook van buiten de universiteit, een vereniging tot bevordering van de pedagogiek.

Hier was het weer de belangstelling, ook van buiten de universiteit, een vereniging tot bevordering van de pedagogiek.

Op diezelfde wijze werd door samenwerken van belangstellenden, belangstellende binnen en buiten de universiteit, de grondslag gelegd voor a……

Op diezelfde wijze werd door samenwerken van belangstellenden, belangstellende binnen en buiten de universiteit, de grondslag gelegd voor academisch onderwijs in de oogheelkunde.

Onderwijs dat thans door een hoogleraar van Staatswegen, aan een voortreffelijk ingerichte, kliniek kan worden gegeven. Op analoge wijze kw……

Onderwijs dat thans door een hoogleraar van Staatswegen, aan een voortreffelijk ingerichte, kliniek kan worden gegeven. Op analoge wijze kwam ook tot stand het onderwijs in de kindergeneeskunde en dat in de sociologie. Steeds hadden het initiatief en de financiële steun van kringen uit Stad en Ommeland hierin een groot aandeel. De universiteitsbibliotheek heeft al sedert tientallen jaren haar deuren geopend voor wetenschappelijk belangstellenden, ook niet studenten. En laat mij er ook aan herinneren dat het Gronings Studentenkoor. een oude democratische traditie voortzet waardoor voor aanstaande leden van dat koor geen belemmeringen in hun weg worden gelegd van financiëlen aard, van stand of afkomst.

Belangrijk voor het contact tussen universiteit en gewest zijn ook de vervolgcolleges in de theologische en de medische en de literaire fac……

Belangrijk voor het contact tussen universiteit en gewest zijn ook de vervolgcolleges in de theologische en de medische en de literaire faculteiten, waar predikanten, artsen en leraren uit stad en landen de band met de wetenschap kunnen aanhouden. Daarnaast kwamen in 1935 tot stand de interfacultaire leergangen, cursussen om de twee jaren gehouden waar academische docenten een belangrijk of een actueel probleem behandelen en van allerlei zijden belichten. Op deze interfacultaire leergangen die zich in grote belangstelling verheugen, komen niet alleen studenten, maar ook belangstellenden uit het gehele gewest.

En eindelijk noem ik nog het universiteitsfonds,

En eindelijk noem ik nog het universiteitsfonds,

dat beoogt financiële steun te verlenen aan alles wat aan de studie aan onze universiteit kan ten goede komen en de betekenis van de unive……

dat beoogt financiële steun te verlenen aan alles wat aan de studie aan onze universiteit kan ten goede komen en de betekenis van de universiteit in binnen- en buitenland kan verhogen.

Ook dit universiteitsfonds kwam in de negentiger jaren tot stand door samenwerking van verschillende, ook buitenuniversitaire, instanties. ……

Ook dit universiteitsfonds kwam in de negentiger jaren tot stand door samenwerking van verschillende, ook buitenuniversitaire, instanties. In de commissie van beheer van het fonds hebben altijd naast drie hoogleraren twee burgemeesters uit de provincie zitten.

Ik meen, Koninklijke Hoogheid hiermee te mogen eindigen. Ik hoop enigszins aanvaardbaar te hebben gemaakt welke een belangrijke plaats de G……

Ik meen, Koninklijke Hoogheid hiermee te mogen eindigen. Ik hoop enigszins aanvaardbaar te hebben gemaakt welke een belangrijke plaats de Groninger Universiteit inneemt in het leven onzer provincie,

afgezien nog van haar wetenschappelijke en vormende arbeid,

afgezien nog van haar wetenschappelijke en vormende arbeid,

die ze natuurlijk met andere universiteiten gemeen heeft. Het is allerminst mijn bedoeling geweest,

die ze natuurlijk met andere universiteiten gemeen heeft. Het is allerminst mijn bedoeling geweest,

een belangrijke plaats in het gewestelijk leven aan andere universiteiten op hun plaats te ontzeggen.

een belangrijke plaats in het gewestelijk leven aan andere universiteiten op hun plaats te ontzeggen.

Maar dat de Groninger Academie een der lichten is,

Maar dat de Groninger Academie een der lichten is,

waarnaar de bewoners van dit gewest graag hun koers bepalen en dat de universiteit en haar ambtsdragers graag ten blik richten op hun regi……

waarnaar de bewoners van dit gewest graag hun koers bepalen en dat de universiteit en haar ambtsdragers graag ten blik richten op hun regionale omgeving, in verleden en in heden,

dat is iets wat altijd wel in bijzondere mate aan den dag is getreden.

dat is iets wat altijd wel in bijzondere mate aan den dag is getreden.

De merkwaardige centrale ligging van Groningen,

De merkwaardige centrale ligging van Groningen,

waar land- en waterwegen, spoorwegen en allerlei verbindingen samenkomen en waar alle aandacht zo sterk op de stad is geconcentreerd,

waar land- en waterwegen, spoorwegen en allerlei verbindingen samenkomen en waar alle aandacht zo sterk op de stad is geconcentreerd,

symboliseert in zekere zin de centrale functie die ook onze universiteit inneemt in het leven van ons gewest.

symboliseert in zekere zin de centrale functie die ook onze universiteit inneemt in het leven van ons gewest.

APPLAUS

APPLAUS

Resumerende is de stand van zaken dus dan zo,

Resumerende is de stand van zaken dus dan zo,

Het Zuidelijk Westerkwartier, de Oldambt en de Kanaalstreek met Westerwolde hebben te kampen met een structurele werkloosheid. In de rest ……

Het Zuidelijk Westerkwartier, de Oldambt en de Kanaalstreek met Westerwolde hebben te kampen met een structurele werkloosheid. In de rest van de provincie komt meer of minder seizoenswerkloosheid voor, terwijl op sommige plaatsen in de topperioden nog arbeiders van elders nodig zijn.

Gerekend moet echter worden met een stijging over de gehele lijn van de seizoenswerkloosheid en waarschijnlijk ook met een vermindering van……

Gerekend moet echter worden met een stijging over de gehele lijn van de seizoenswerkloosheid en waarschijnlijk ook met een vermindering van de behoefte aan vreemde arbeidskrachten gedurende de topperiode door verandering der werkmethoden. Bijvoorbeeld het looftrekken voor meerdere rassen en het dirigeren van overtollige arbeiders binnen een bepaald gebied naar plaatsen die een tijdelijk tekort vertonen.

Het is duidelijk dat een ideale toestand zou zijn ontstaan wanneer zoveel landarbeiders door nieuw te vestigen industrieën zouden worden w……

Het is duidelijk dat een ideale toestand zou zijn ontstaan wanneer zoveel landarbeiders door nieuw te vestigen industrieën zouden worden weggezogen dat er een voldoende arbeidsreserve aanwezig zou zijn, zonder dat werkloosheid in de topperioden zou optreden. Mits deze reserve in de streek zelf, het liefst in eigen dorp, tewerkgesteld zou kunnen worden gedurende de slappe perioden.

Het is namelijk zo dat bij de invoering van de nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst voor het Oldambt een maatregel van kracht is geworde……

Het is namelijk zo dat bij de invoering van de nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst voor het Oldambt een maatregel van kracht is geworden die de werkloosheid doet toenemen.

De arbeidstijd is daar verlengd van 36 uur voor de winterperiode en 44 uur voor de zomerperiode tot respectievelijk 44 en 52, 5 uur. Dit f……

De arbeidstijd is daar verlengd van 36 uur voor de winterperiode en 44 uur voor de zomerperiode tot respectievelijk 44 en 52, 5 uur. Dit feit spreekt voor zichzelf.

Maatregelen op korte termijn zijn hier dus dubbel geboden mede in verband met de structurele werkloosheid in dat gebied.

Maatregelen op korte termijn zijn hier dus dubbel geboden mede in verband met de structurele werkloosheid in dat gebied.

Alle maatregelen zijn echter niet even goed. Concreter, de maatregelen die genomen worden moeten als resultaat opleveren dat de boeren het ……

Alle maatregelen zijn echter niet even goed. Concreter, de maatregelen die genomen worden moeten als resultaat opleveren dat de boeren het werk in eigen beheer gaan uitvoeren en dat de DUW objecten zoveel mogelijk worden beperkt.

Zonder een oordeel te willen vellen over de DUW qua leiding en personeel of over de uitvoerende lichamen, geloof ik toch dat de verhouding……

Zonder een oordeel te willen vellen over de DUW qua leiding en personeel of over de uitvoerende lichamen, geloof ik toch dat de verhoudingen tussen de boeren en arbeiders, meer gediend zouden zijn wanneer deze werken in eigen beheer van de boer werden uitgevoerd.

De binding met het bedrijf zou erdoor worden bevorderd en het verantwoordelijkheidsgevoel der arbeiders zou dientengevolge toenemen.

De binding met het bedrijf zou erdoor worden bevorderd en het verantwoordelijkheidsgevoel der arbeiders zou dientengevolge toenemen.

Men vergete niet dat de DUW, overigens geheel ten onrechte toch beschouwd wordt als de voortzetting van de vooroorlogse werkverschaffing.

Men vergete niet dat de DUW, overigens geheel ten onrechte toch beschouwd wordt als de voortzetting van de vooroorlogse werkverschaffing.

Groningen heeft een ijverige, rustige bevolking zeer geschikt voor de industrie. Welke bevolking door eigen krachten en eigen middelen een……

Groningen heeft een ijverige, rustige bevolking zeer geschikt voor de industrie. Welke bevolking door eigen krachten en eigen middelen een harmonisch industriecomplex heeft opgebouwd. Men is echter niet bij machte alleen de middelen op te brengen om de provincie door brede wegen dichter bij het centrum te brengen en de bevolkingsrijke gebieden met grote werkloosheid open te leggen voor de penetratie van industrieën van buiten. De bouw van coasters, de rederijen van kustvaartuigen, de export van de producten van de landbouwindustrieën zoals aardappelmeel, glucose, dextrine, karton, bouwplaten, vlas enzovoorts, leveren een bron van deviezen die voor ons land van groot belang is en waardoor Groningen zijn deel aan de welvaart van ons land bijdraagt. Men heeft in Groningen altijd met eigen krachten en eigen middelen gebouwd aan de welvaart van het gewest.

Kanalen en wegen werden door de provincie aangelegd en steeds onderhouden. Nu de provincie door de verdeling van de rijksgelden in hun ongu……

Kanalen en wegen werden door de provincie aangelegd en steeds onderhouden. Nu de provincie door de verdeling van de rijksgelden in hun ongunstige posities komen te verkeren en het onderhoud van provinciale wegen en kanalen een zware last is voor het budget, is het noodzakelijk dat het Rijk aandacht en middelen schenkt om dat deel van ons land, met zijn excentrische ligging uit zijn industrieel isolement te verlossen. Mocht dit geschieden, dan kan men verzekerd zijn dat de Groningse bevolking als in het verleden en in het heden, ook in de toekomst haar aandeel zal blijven bijdragen aan de welvaart van ons land. Tenslotte mag ik u, Koninklijke Hoogheid, attent maken op een drietal eenvoudige tekeningen die voor u neergelegd zijn, waar in de eerste plaats de provincie Groningen voorkomt.

Er was nog één punt. Ja, dat was inderdaad het punt wat mij veel plezier heeft gedaan vandaag om te zien de manier hoe ik vandaag hier bi……

Er was nog één punt. Ja, dat was inderdaad het punt wat mij veel plezier heeft gedaan vandaag om te zien de manier hoe ik vandaag hier bij u binnen ben gekomen. Dat was namelijk, het heeft ten eerste getoond dat het wantrouwen wat dan ik weet niet welke autoriteiten in de manier van een escort te hebben gehad toch niet gegrond was, want dit was keurig. En ten tweede was dit een handhaven of een weer, wederopbouwen van een traditie. ..

die ik bijzonder prettig heb gevonden, die me zeer getroffen heeft omdat ik, we moeten een heleboel dingen in de moderne tijd veranderen ……

die ik bijzonder prettig heb gevonden, die me zeer getroffen heeft omdat ik, we moeten een heleboel dingen in de moderne tijd veranderen maar we moeten zeker niet goede tradities overboord gooien. Dat geldt voor uw studenten, dat geldt voor ons leger, dat geldt voor alle mogelijke terreinen. En daarom heeft me dat bijzonder veel plezier gedaan. Hoe prettig ik hier door u vanavond ben binnengebracht. En ik wens u van gansen harte succes in de interacademiale wedstrijden. Ik hoop dat deze beker bij u zal komen, ook zo gauw mogelijk. En nogmaals zowel een hartelijke dank voor uw zo bijzonder prettige en vriendelijke woorden menens de leerlingen, als aan u, meneer de commandant, voor deze oorkonde.

Maar mijn ervaring is dat die Oofkorones(?) steeds minder nodig zijn en nu kan worden voorgestaan met binnen een bepaalde gemeente zelfs of……

Maar mijn ervaring is dat die Oofkorones(?) steeds minder nodig zijn en nu kan worden voorgestaan met binnen een bepaalde gemeente zelfs of binnen het ambtsgebied van een bepaald bijkantoor van de arbeidsbemiddeling de plaatselijk overtollige arbeiders gebracht kunnen worden naar een streek vlakbij waar ze toevallig wel nodig zijn.

In de regel was het zo dat de arbeiders die gingen 's morgens met de bus naar de plaats waar ze werken, werken moesten en gingen 's avond……

In de regel was het zo dat de arbeiders die gingen 's morgens met de bus naar de plaats waar ze werken, werken moesten en gingen 's avonds weer naar huis. Dus ten opzichte van het verblijf buiten het gezin bij nacht was er geen bezwaar.

Ik ben vereerd dat u het met mij eens is over de opleiding van de arbeider dat die meer tactisch gericht moet zijn. Ten aanzien van uw vraa……

Ik ben vereerd dat u het met mij eens is over de opleiding van de arbeider dat die meer tactisch gericht moet zijn. Ten aanzien van uw vraag over het inkomen van de arbeider het weekloon van de vaste arbeider, dat is bruto 46 gulden per week.

Daar gaan natuurlijk nog verschillende sociale lasten af. In de eerste plaats ongeveer 3% voor ziekte- en ziekenfonds 1,25 gulden pensioenp……

Daar gaan natuurlijk nog verschillende sociale lasten af. In de eerste plaats ongeveer 3% voor ziekte- en ziekenfonds 1,25 gulden pensioenpremie en eventuele loonbelasting.

De jongere arbeider die verdient naar verhouding, voor de 20-jarige is het 90%, voor de 18-jarige is het ook, is het 70% en dat gaat zo tel……

De jongere arbeider die verdient naar verhouding, voor de 20-jarige is het 90%, voor de 18-jarige is het ook, is het 70% en dat gaat zo telkens terug.

De losse arbeider, die verdient, naar mijne mening, wel ongeveer hetzelfde bedrag. Maar dat kan natuurlijk van jaar tot jaar verschillen. ……

De losse arbeider, die verdient, naar mijne mening, wel ongeveer hetzelfde bedrag. Maar dat kan natuurlijk van jaar tot jaar verschillen. En dat ligt ook voor een groot deel aan de flinkheid van de arbeider.

Arbeiders die veelal in de DUW zijn, die zullen naar mijn mening, daar niet helemaal aan toekomen. Arbeiders die veel akkoordwerk hebben, d……

Arbeiders die veelal in de DUW zijn, die zullen naar mijn mening, daar niet helemaal aan toekomen. Arbeiders die veel akkoordwerk hebben, die dus kunnen profiteren van, zoals een van mijn opponenten het heeft uitgedrukt, van de avontuurtjes in de landbouw.

Ik kan dat volkomen onderschrijven.

Ik kan dat volkomen onderschrijven.

Dingen waarvan de landarbeider nooit had gedroomd, die zijn voor hem tot stand gekomen.

Dingen waarvan de landarbeider nooit had gedroomd, die zijn voor hem tot stand gekomen.

Alleen, en hier verrekent zich de ressentimenten.

Alleen, en hier verrekent zich de ressentimenten.

Men vertrouwt het niet.

Men vertrouwt het niet.

En het is jammer dat ik het zeggen moet. En dat is waarschijnlijk wel een fout van de instelling van de gemiddelde landarbeider.

En het is jammer dat ik het zeggen moet. En dat is waarschijnlijk wel een fout van de instelling van de gemiddelde landarbeider.

Ze moeten eerst zien dat het stand houdt.

Ze moeten eerst zien dat het stand houdt.

Ik persoonlijk ben ervan overtuigd dat deze zaak wel stand houdt. Maar ik meen het toch hier naar voren te moeten brengen hoe over het alge……

Ik persoonlijk ben ervan overtuigd dat deze zaak wel stand houdt. Maar ik meen het toch hier naar voren te moeten brengen hoe over het algemeen de landarbeiders te maken tegenover deze zaken staan. En dan heeft er iemand gezegd, de heren zullen het mij ten goede houden dat ik hun namen niet noem, dat ik wonden heb geslagen.

Ja, dat is misschien wel een geval. En hij heeft ook het geneesmiddel gevraagd. Ik zou zeggen, samenwerken. We hebben nu na de bevrijding bijna zes jaar landarbeiders en werkgever…

Ja, dat is misschien wel een geval. En hij heeft ook het geneesmiddel gevraagd. Ik zou zeggen, samenwerken. We hebben nu na de bevrijding bijna zes jaar landarbeiders en werkgevers in de landbouw samengewerkt. En in de lagere regionen heb ik daar ook een deel van de verantwoordelijkheid gedragen. En ik geloof dat dat ook de enigste oplossing is. Het is funest en voor beide bevolkingsgroepen, maar ook voor het geheel, wanneer in dat geheel groepen lijnrecht tegenover elkaar staan.

Bij de samenwerking zoals die in de Stichting voor de Landbouw wordt gevoerd, kunnen alleen beide partijen maar winnen.

Bij de samenwerking zoals die in de Stichting voor de Landbouw wordt gevoerd, kunnen alleen beide partijen maar winnen.

Ten aanzien van de zogenaamde boerenwerken, en dus de DUW, zou ik dit willen zeggen.

Ten aanzien van de zogenaamde boerenwerken, en dus de DUW, zou ik dit willen zeggen.

De landarbeider over het algemeen, die gaat niet graag naar de DUW.

De landarbeider over het algemeen, die gaat niet graag naar de DUW.

Dat is, om het plastisch te zeggen, zijn laatste noodsprong.

Dat is, om het plastisch te zeggen, zijn laatste noodsprong.

Er is heel veel oud zeer blijven zitten ten aanzien van de vooroorlogse werkverschaffing.

Er is heel veel oud zeer blijven zitten ten aanzien van de vooroorlogse werkverschaffing.

En nu is de DUW helemaal iets anders, maar dat realiseert de landarbeider zich niet.

En nu is de DUW helemaal iets anders, maar dat realiseert de landarbeider zich niet.

Die meent dat de DUW de voortzetting is van de vooroorlogse werkverschaffing.

Die meent dat de DUW de voortzetting is van de vooroorlogse werkverschaffing.

En het goed, de toestand is iets verbeterd, dat herkent hij ook. Maar hij meent toch wel dat het instituut als zodanig nog wel precies hetzelfde is.…

En het goed, de toestand is iets verbeterd, dat herkent hij ook. Maar hij meent toch wel dat het instituut als zodanig nog wel precies hetzelfde is.

Dit openbaart zich wel in de eerste plaats op het terrein van de organisatie. Het zijn de Groninger boeren geweest die als eerste in Nederl……

Dit openbaart zich wel in de eerste plaats op het terrein van de organisatie. Het zijn de Groninger boeren geweest die als eerste in Nederland in 1837 een landbouworganisatie hebben gesticht. En die in de loop van meer dan een eeuw deze organisatie hebben uitgebouwd. En het gehele organisatieapparaat voor onze boerenstand ook hebben vermenigvuldigd en groter gemaakt.

En zoals we zo pas al van de heer Krijgsheld hebben gehoord, onze landarbeiders zijn hen daarin gevolgd.

En zoals we zo pas al van de heer Krijgsheld hebben gehoord, onze landarbeiders zijn hen daarin gevolgd.

En ook zij zijn tot de vorming van landarbeidersbonden overgegaan. En ook zij hebben dat gedaan met grote vastbeslotenheid en degelijkheid.……

En ook zij zijn tot de vorming van landarbeidersbonden overgegaan. En ook zij hebben dat gedaan met grote vastbeslotenheid en degelijkheid. En het gevolg daarvan is geweest, en de heer Krijgsheld heeft er ook al op gewezen, dat deze beide groepen, de boeren en de landarbeiders, hecht georganiseerd tegenover elkander kwamen te staan in een tijd dat overal in het bedrijfsleven grote arbeidsconflicten aan de orde van de dag waren.

Daardoor is de idee ontstaan dat in de provincie Groningen, de verhouding tussen de boeren en de landarbeiders, vooral zo omstreeks 1900, w……

Daardoor is de idee ontstaan dat in de provincie Groningen, de verhouding tussen de boeren en de landarbeiders, vooral zo omstreeks 1900, wel uitzonderlijk slecht is geweest. En dat de loon- en de arbeidsvoorwaarden van de landarbeiders in de provincie Groningen wel zeer ongunstig zouden moeten afsteken bij elders in het land waar men deze conflicten niet heeft gekend.

Nu geloof ik te mogen zeggen dat dit een onjuiste beoordeling van de situatie is. Wanneer ik dat zeg, dan bedoel ik allerminst aan te geven……

Nu geloof ik te mogen zeggen dat dit een onjuiste beoordeling van de situatie is. Wanneer ik dat zeg, dan bedoel ik allerminst aan te geven, dat die verhouding sociale toestanden in onze provincie omstreeks 1900 niets te wensen zouden overlaten. Allerminst. En ik zou ook niet willen zeggen dat er van de zijde van de boeren en deze ook niet van grote tekortkoming moet worden gesproken. Maar wat ik wel bedoel te zeggen is, dat deze toestanden in het algemeen zeker niet slechter waren dan elders in het land, maar dat zij zo in het oog lopen. In de vorm van grote arbeidsconflicten naar buiten zijn getreden doordat en de boer en de arbeider hier tijdig en hecht georganiseerd waren in een tijd toen nu eenmaal de loonstrijd op alle terreinen, ook in industrie, ook in het verkeer, gekenmerkt werd door grote arbeidsconflicten. Dat zij elders in het land toen minder voorkwamen lag er niet aan dat de toestanden daar beter waren, maar was in het algemene gevolg. Waar de organisatie, en met name de organisatie van de landarbeiders, ontbrak.