Dat is verdomd interessant zeg!

Dat is verdomd interessant zeg!

Mijn boerderij is ongeveer 41 hectare. Normaal gesproken heb ik 1/4e van mijn areaal aardappels, 1/4e areaal suikerbieten en de rest wintertarwe.…

Mijn boerderij is ongeveer 41 hectare. Normaal gesproken heb ik 1/4e van mijn areaal aardappels, 1/4e areaal suikerbieten en de rest wintertarwe.

Dat is normaal voor een bedrijf hier op het Hogeland?

Dat is normaal voor een bedrijf hier op het Hogeland?

Je hebt meestal een vast omleidend programma.

Je hebt meestal een vast omleidend programma.

Men gaat er nu ook wel over op grondwet bedden dat men 1 op 3 aardappel teelt kan toepassen. Dat is toch een vrij kostbare zaak. Dus ik heb gewoon 10 hectare aardappels, consumpti…

Men gaat er nu ook wel over op grondwet bedden dat men 1 op 3 aardappel teelt kan toepassen. Dat is toch een vrij kostbare zaak. Dus ik heb gewoon 10 hectare aardappels, consumptie aardappels, 10 hectare suikerbieden en meestal 20 hectare wintertarwe. Alleen als de herfst vrij nat is, dan moet ik voor zomergerst zijn. Maar ik probeer toch 20 hectare tarwe te zijn.

Maar die grote, u heeft nu 41 hectare, is dat dan een doorsnee van het gemiddelde bedrijf wat je hier op het Hogeland vindt?

Maar die grote, u heeft nu 41 hectare, is dat dan een doorsnee van het gemiddelde bedrijf wat je hier op het Hogeland vindt?

Nee, 41 hectare is wel een middelmatig bedrijf. Maar de meeste bedrijven zijn toch gemiddeld hier om en nabij 54, 55. En voor mij persoonlijk zie ik ook wel in dat mijn bedrijf ov…

Nee, 41 hectare is wel een middelmatig bedrijf. Maar de meeste bedrijven zijn toch gemiddeld hier om en nabij 54, 55. En voor mij persoonlijk zie ik ook wel in dat mijn bedrijf over het extra aantal jaren te klein is. Volgens mij is het ideaal, bedrijfsgrootte is 60 tot 70 hectare. Dat is een eenmansbedrijf. Maar 40 hectare, de onkosten die stijgen steeds. Je bruto-omzet is op het moment ook aan het plafond gekomen. En je kunt niks doorberekenen in mijn bedrijf.

Wie is op dit moment nou nog boer? In die zin, zijn het veel jonge collega's van u die hier in de omgeving zitten? Of zijn het toch ook wel vaak ouderen die opboeren? Of mensen di…

Wie is op dit moment nou nog boer? In die zin, zijn het veel jonge collega's van u die hier in de omgeving zitten? Of zijn het toch ook wel vaak ouderen die opboeren? Of mensen die in de boerderij blijven zitten? Hoe is ongeveer die verhouding?

Nou, in onze omgeving zijn volgens mij wel de helft jonge boeren. Dus ongeveer tussen 30 en 35 jaar. Hier zijn niet zo veel oude boeren meer.…

Nou, in onze omgeving zijn volgens mij wel de helft jonge boeren. Dus ongeveer tussen 30 en 35 jaar. Hier zijn niet zo veel oude boeren meer.

Veel import ook? Boeren die hier, zeg maar uit het westen hier naartoe komen?

Veel import ook? Boeren die hier, zeg maar uit het westen hier naartoe komen?

Nou, ik woon hier aan de Hefswalsterweg (Uithuizermeeden) Hier staan volgens mij acht boerderijen, waarvan ik geloof vijf of zes boeren uit het zuiden of het westen gekomen zijn.…

Nou, ik woon hier aan de Hefswalsterweg (Uithuizermeeden) Hier staan volgens mij acht boerderijen, waarvan ik geloof vijf of zes boeren uit het zuiden of het westen gekomen zijn.

Ze zijn meestal uitgekocht door de gemeente of provincie of door een industrie. En de meeste zitten hier alweer tien jaar. Ongeveer in 1968 is er ook zo'n verkoopgolf geweest in d…

Ze zijn meestal uitgekocht door de gemeente of provincie of door een industrie. En de meeste zitten hier alweer tien jaar. Ongeveer in 1968 is er ook zo'n verkoopgolf geweest in de hoge noorden. En toen zijn de meeste mensen hier uit Brabant en het westen gekomen.

Het zijn hoofdzakelijk dan jonge boeren die in deze omgeving zitten.

Het zijn hoofdzakelijk dan jonge boeren die in deze omgeving zitten.

Ik kan me voorstellen dat u van vroeger, omdat uw opa geloof ik, of uw grootvader moet ik zeggen, uw grootvader hier ook op het bedrijf zat. Dat u wel een bepaald beeld al had, he…

Ik kan me voorstellen dat u van vroeger, omdat uw opa geloof ik, of uw grootvader moet ik zeggen, uw grootvader hier ook op het bedrijf zat. Dat u wel een bepaald beeld al had, he? Ja. Van hoe het hier ging. Ja. Er is natuurlijk ontzettend veel veranderd. Maar kunt u toch eens een keer zeggen wat uw indrukken toen waren?

Vroeger heb ik in Beetsterzwaags gewoond. Ik was een jaar of twaalf, dertien. En mijn moeder is hier geboren en getogen. Dus iedere zomervakantie, met de hele familie, gingen we n…

Vroeger heb ik in Beetsterzwaags gewoond. Ik was een jaar of twaalf, dertien. En mijn moeder is hier geboren en getogen. Dus iedere zomervakantie, met de hele familie, gingen we naar Uithuizermeeden? toe. Daar gingen we zes weken vakantie houden op de boerderij. En toen heb ik vrij veel meegeholpen. We gingen met elkaar de koren binden, hokken opzetten. En huishouden. Toen was vroeger alles wel gemoedelijk. Het ging rustiger toe. Tegenwoordig is het haasten, haasten, haasten. Maar vroeger was er een gemoedelijke sfeer op de boerderij. Ik heb ontzettend veel plezier aan overgehouden. Toen had ik wel een beeld van de boerderij. Ja, wat zal ik zeggen?

Er zat meer romantiek aan vast.

Er zat meer romantiek aan vast.

Tegenwoordig moet alles in een klein tijdsbestek gebeuren. Je bent ook ontzettend afhankelijk van het weer. Dus je moet snel op het ogenblik. En alle jaren ging ik hier graag heen…

Tegenwoordig moet alles in een klein tijdsbestek gebeuren. Je bent ook ontzettend afhankelijk van het weer. Dus je moet snel op het ogenblik. En alle jaren ging ik hier graag heen. Want ik ben helemaal geen boerenzoon.

Maar hoe dan toch die belangstelling ervoor?

Maar hoe dan toch die belangstelling ervoor?

Toen ik 12 jaar was, had ik al een idee. Ik wil graag boer worden.

Toen ik 12 jaar was, had ik al een idee. Ik wil graag boer worden.

En door dat we alle zomervakanties hierheen gingen, is dat opnieuw ook geactiveerd. Ik heb eerst de Ulo gevolgd. Toen ben ik naar de Landbouwschool gegaan. In Groningen, de midde…

En door dat we alle zomervakanties hierheen gingen, is dat opnieuw ook geactiveerd. Ik heb eerst de Ulo gevolgd. Toen ben ik naar de Landbouwschool gegaan. In Groningen, de middelbare Landbouwschool. Toen ben ik een half jaar in een partij geweest in de Flevopolder. En toen had ik alvast ervaring opgedaan. En toen heb ik gepland dat ik graag boer wilde worden op deze boerderij hier. Vroeger zat mijn broer eerst op deze boerderij. Maar die wilde graag veeboer worden. Toen is mijn broer naar het Tjamsweer verhuisd. Toen hebben we daar een veeboerderij bij gekregen. En ik zit nu alweer 12 jaar.

Heb je er spijt van? Beslist niet. Ik vind het een ontzettend mooi beroep. Je bent een vrije man.

Heb je er spijt van? Beslist niet. Ik vind het een ontzettend mooi beroep. Je bent een vrije man.

Het is een prachtig beroep. Er zitten natuurlijk ook wel nevenkanten aan.

Het is een prachtig beroep. Er zitten natuurlijk ook wel nevenkanten aan.

Maar ik ben zeer tevreden. U blijft een kleine zelfstandige, he? Ik blijf een kleine zelfstandige. Beslist waar.

Maar ik ben zeer tevreden. U blijft een kleine zelfstandige, he? Ik blijf een kleine zelfstandige. Beslist waar.

Juist daar vindt op dit moment een enorme sanering plaats. Ook met name binnen de landbouw.

Juist daar vindt op dit moment een enorme sanering plaats. Ook met name binnen de landbouw.

Nou, de laatste twee jaar komt er een sanering op gang. Vooral de boerderij van 30, 40 hectare. Die echt te klein zijn geworden.

Nou, de laatste twee jaar komt er een sanering op gang. Vooral de boerderij van 30, 40 hectare. Die echt te klein zijn geworden.

Er zijn ook een paar mensen geëmigreerd. Er zijn twee naar Engeland verhuisd. Eentje is naar Canada verhuisd.

Er zijn ook een paar mensen geëmigreerd. Er zijn twee naar Engeland verhuisd. Eentje is naar Canada verhuisd.

Waarom geëmigreerd?

Waarom geëmigreerd?

Die zagen hier dus geen toekomstmogelijkheden meer. Een vriend van mij was de recht van Uithuizen aan een boerderij van 30 hectare. Die vond, die vindt dat het bedrijf te klein …

Die zagen hier dus geen toekomstmogelijkheden meer. Een vriend van mij was de recht van Uithuizen aan een boerderij van 30 hectare. Die vond, die vindt dat het bedrijf te klein is. Hij kon een boerderij kopen in Canada. Hij is verleden jaar geëmigreerd. En de eerste verhalen zijn zeer positief. Men heeft meer mogelijkheden.

Maar hij zag het niet meer zitten. Wat zag hij niet exact zitten?

Maar hij zag het niet meer zitten. Wat zag hij niet exact zitten?

Bedrijfsvergroting. Hij had een boerderij van 30 hectare. Hij had een prachtbedrijf. Maar hij zag geen mogelijkheden om zijn boerderij uit te breiden. En Canada had die mogelijkhe…

Bedrijfsvergroting. Hij had een boerderij van 30 hectare. Hij had een prachtbedrijf. Maar hij zag geen mogelijkheden om zijn boerderij uit te breiden. En Canada had die mogelijkheden om een boerderij te kopen.

Maar met dat probleem krijgt u misschien over 10 jaar te maken. U heeft net zelf ook al gezegd dat 40 hectare is nu nog wel aardig. Maar in de toekomst ziet u zelf ook dat u wel n…

Maar met dat probleem krijgt u misschien over 10 jaar te maken. U heeft net zelf ook al gezegd dat 40 hectare is nu nog wel aardig. Maar in de toekomst ziet u zelf ook dat u wel naar 70 hectare moet. Moet u dus nog emigreren over 10 jaar?

Nou, ik ben een persoon

Nou, ik ben een persoon

die wel verhuizen wil. Maar niet in de vreemde landen.

die wel verhuizen wil. Maar niet in de vreemde landen.

Ik hoop dat ik mijn bedrijf in de loop der jaren kan uitbreiden met 20, 30 hectare. Maar dan moet de grondprijs wel aanvaardbaar zijn. Ik vind persoonlijk 30.000 tot 40.000 gulden…

Ik hoop dat ik mijn bedrijf in de loop der jaren kan uitbreiden met 20, 30 hectare. Maar dan moet de grondprijs wel aanvaardbaar zijn. Ik vind persoonlijk 30.000 tot 40.000 gulden per hectare kan ik geen berekening opmaken. Als de grondprijs daalt naar 15.000, 16.000, 17.000 gulden, dan wil ik graag wel land in deze omgeving erbij kopen.

Wat kost nou hectare op dit moment?

Wat kost nou hectare op dit moment?

Op het moment kost een hectare plusminus tussen de 25.000 en 30.000 gulden. Is dat redelijk?

Op het moment kost een hectare plusminus tussen de 25.000 en 30.000 gulden. Is dat redelijk?

Om daar een berekening op te zetten is het nog te duur.

Om daar een berekening op te zetten is het nog te duur.

Dat betekent eigenlijk dat

Dat betekent eigenlijk dat

met name nog veel speculatie plaatsvindt in landbouwgronden. Maar waarom is die drang zo groot om te speculeren in landbouwgronden eigenlijk?…

met name nog veel speculatie plaatsvindt in landbouwgronden. Maar waarom is die drang zo groot om te speculeren in landbouwgronden eigenlijk?

Nou, speculeren wil ik dat niet noemen. We hebben een paar jaar geleden ontzettend een goed jaar gehad. Vooral het jaar 1976 hebben we een bijzonder goed jaar gehad. De boeren heb…

Nou, speculeren wil ik dat niet noemen. We hebben een paar jaar geleden ontzettend een goed jaar gehad. Vooral het jaar 1976 hebben we een bijzonder goed jaar gehad. De boeren hebben toen een bijzonder goed aardappeljaar gehad. En toen heeft men vrij veel

land bijgekocht. Plusminus tussen 40.000 en 50.000 gulden per hectare. We hebben twee, drie goede jaren gehad, maar nu de jaren minder worden, dan heeft men moeite om de rente op …

land bijgekocht. Plusminus tussen 40.000 en 50.000 gulden per hectare. We hebben twee, drie goede jaren gehad, maar nu de jaren minder worden, dan heeft men moeite om de rente op te kunnen brengen. Bij speculeren wil ik het beslist niet noemen.

MUZIEK

MUZIEK

Hier hangen dus vier portretten.

Hier hangen dus vier portretten.

Links hangen mijn opa en oma. Dat zijn de ouders van mijn vaders kant. En hier zijn mijn overgroot ouders. Dit zijn de ouders van mijn moeders kant. Het boer zit in de familie. Mi…

Links hangen mijn opa en oma. Dat zijn de ouders van mijn vaders kant. En hier zijn mijn overgroot ouders. Dit zijn de ouders van mijn moeders kant. Het boer zit in de familie. Mijn opa en oma van mijn vaders kant waren boeren. De ouders van mijn moeders kant waren boeren. En ik ben ook weer boer geworden. Dus het zit echt in de familie.

Je bent geen boer geworden. Al mijn ooms en tantes zitten ook op een boerderij.

Je bent geen boer geworden. Al mijn ooms en tantes zitten ook op een boerderij.

Mijn familie interesseert zich ontzettend veel voor de boerderij. Zoals ik al gezegd heb, mijn ene broer is vroeger ook boer geweest. Hij is nu verhuisd en woont nu in Utrecht. Ma…

Mijn familie interesseert zich ontzettend veel voor de boerderij. Zoals ik al gezegd heb, mijn ene broer is vroeger ook boer geweest. Hij is nu verhuisd en woont nu in Utrecht. Maar we hebben vaak over de boerderij als we bij elkaar zijn. De familie komt ongeveer acht, negen keer per jaar bij elkaar. Er is vaak een boerenpraatje. Ook alle praatjes gelukkig. Maar ik heb drie broers en twee zusters. Dus we hebben een boerenpraatje en we hebben een, hoe zou ik het noemen? We praten overal over.

MUZIEK

MUZIEK

Heeft u het gevoel dat met name voor jonge boeren, dus die nu van de tuinbouwschool of van de landbouwschool afkomen,

Heeft u het gevoel dat met name voor jonge boeren, dus die nu van de tuinbouwschool of van de landbouwschool afkomen,

of dat aantal, maar ook het enthousiasme bij die jongens nog groot is om boer te worden? Ik bedoel, je ziet toch eigenlijk een enorme sanering plaatsvinden. Het enthousiasme is er…

of dat aantal, maar ook het enthousiasme bij die jongens nog groot is om boer te worden? Ik bedoel, je ziet toch eigenlijk een enorme sanering plaatsvinden. Het enthousiasme is er wel.

Maar het probleem is de overname van een bedrijf op een later tijdstip. Als een jonge boer het bedrijf van zijn ouders wil overnemen, dan komt hij voor zo'n onmogelijke last te st…

Maar het probleem is de overname van een bedrijf op een later tijdstip. Als een jonge boer het bedrijf van zijn ouders wil overnemen, dan komt hij voor zo'n onmogelijke last te staan. Het is bijna ondoenlijk om een bedrijf van je ouders over te nemen. Het mooiste is natuurlijk dat je eerst het bedrijf pakt van je ouders en dat je het later kunt overnemen voor een redelijke prijs. Maar als je meer broers en zusters hebt, dan kunnen er vaak grote problemen voorkomen.

Maar dat probleem, dat bestaat al jaren. Of eeuwen, geloof ik wel.

Maar dat probleem, dat bestaat al jaren. Of eeuwen, geloof ik wel.

Jawel, maar nu door die hoge grondprijzen die we nog hebben, is dat natuurlijk steeds moeilijker geworden. Toen die grondprijs nog maar 7-8.000 gulden per hectare was, is dat prob…

Jawel, maar nu door die hoge grondprijzen die we nog hebben, is dat natuurlijk steeds moeilijker geworden. Toen die grondprijs nog maar 7-8.000 gulden per hectare was, is dat probleem niet zo groot. Maar nu met 30.000 gulden per hectare is dat probleem ontzettend groot. Want hoe moet een jonge boer 20.000 gulden per hectare betalen voor een boerderij? Hij moet alles laten financieren. Daar kan een jongeman geen boer worden. Dus hij moet door zijn ouders geholpen worden door de landerijen voor een redelijke prijs te kunnen overnemen. En dat moeten broers en zusters ook goed vinden dan.

Die grondprijs is een reden. Een andere reden kan natuurlijk zijn dat op dit moment, omdat die kosten zo enorm oplopen, dat je gewoon een heel groot bedrijf moet kopen. Anders kom…

Die grondprijs is een reden. Een andere reden kan natuurlijk zijn dat op dit moment, omdat die kosten zo enorm oplopen, dat je gewoon een heel groot bedrijf moet kopen. Anders kom je er helemaal niet aan de bak.

Maar hoe moet je een boerderij kopen voor 80 hectare? Een jongeman heeft vaak nog geen vermogen gevormd. Hij heeft misschien een paar jaar met zijn vader meegewerkt. Hij heeft na…

Maar hoe moet je een boerderij kopen voor 80 hectare? Een jongeman heeft vaak nog geen vermogen gevormd. Hij heeft misschien een paar jaar met zijn vader meegewerkt. Hij heeft natuurlijk loon ontvangen, dat moet ook. Hij heeft misschien een paar keer 10.000 gulden kunnen sparen. Maar hoe moet een jongeman dan een boerderij kopen voor 80 hectare? Dat is onduidelijk.

Dus toch, de kosten zijn eigenlijk het belangrijkste dat gewoon die sanering in de hand werkt. De kosten lopen zo op dat je gewoon een groot bedrijf moet kopen, anders kom je hele…

Dus toch, de kosten zijn eigenlijk het belangrijkste dat gewoon die sanering in de hand werkt. De kosten lopen zo op dat je gewoon een groot bedrijf moet kopen, anders kom je helemaal niet aan de bak. Dat betekent gewoon dat je een enorme investering moet doen. De jonge boer komt niet meer aan. Dat betekent toch dat je eigenlijk alleen maar de boer die nu boer is, alleen maar groter wordt.

Onze kosten zijn gewoon te hoog. En volgens mij, het is gewoon een politieke zaak, want de landbouwers moeten zo goedkoop mogelijk voedselpakket op tafel gewoon voor het consument…

Onze kosten zijn gewoon te hoog. En volgens mij, het is gewoon een politieke zaak, want de landbouwers moeten zo goedkoop mogelijk voedselpakket op tafel gewoon voor het consument.

Volgens mij moet Brussel onze kosten reëel kunnen doorbreken in de prijzen.

Volgens mij moet Brussel onze kosten reëel kunnen doorbreken in de prijzen.

De afgelopen prijsvoorstellen is weer 8 of 7 procent, dat is veel te weinig. Als ik bekijk, ik zit namelijk in de studiegroep

De afgelopen prijsvoorstellen is weer 8 of 7 procent, dat is veel te weinig. Als ik bekijk, ik zit namelijk in de studiegroep

van een boekenbureau.

van een boekenbureau.

Als ik nou de laatste twee jaar bekijk, onze kosten zijn gemiddeld met 10 tot 15 procent omhoog gegaan. Terwijl onze prijzen gemiddeld met 4 tot 5 procent omhoog gaan. Dus alle ja…

Als ik nou de laatste twee jaar bekijk, onze kosten zijn gemiddeld met 10 tot 15 procent omhoog gegaan. Terwijl onze prijzen gemiddeld met 4 tot 5 procent omhoog gaan. Dus alle jaren moeten we een stuk meer

interen, laat ik het zo zeggen. En daar kunnen we geen jaren volhouden. We kunnen wel een jaar volhouden, maar geen jaren volhouden. En dan ga je op de verkeerde kant van de stree…

interen, laat ik het zo zeggen. En daar kunnen we geen jaren volhouden. We kunnen wel een jaar volhouden, maar geen jaren volhouden. En dan ga je op de verkeerde kant van de streep zitten. En op de andere kant, gebeurt het al zo dat men hier en daar verkeerd zit.

Dus volgens mij moet Brussel gewoon de prijzen fors verhogen, indien ze dat nou al voorgesteld hebben.

Dus volgens mij moet Brussel gewoon de prijzen fors verhogen, indien ze dat nou al voorgesteld hebben.

Waar verdient u nou het meeste aan? Aan suikerbieten, aan aardappels of aan tuinen?

Waar verdient u nou het meeste aan? Aan suikerbieten, aan aardappels of aan tuinen?

Dit jaar is de suikerbieten behoorlijk goed. We hebben dus een gemiddelde goede opbrengst. Ik zit gemiddeld op 48 ton. We krijgen dit jaar ongeveer 112,- gulden per ton uitbetaal…

Dit jaar is de suikerbieten behoorlijk goed. We hebben dus een gemiddelde goede opbrengst. Ik zit gemiddeld op 48 ton. We krijgen dit jaar ongeveer 112,- gulden per ton uitbetaald. Dit jaar zitten de suikerbieten goed. Koren en aardappels zijn ook goed.

Ik heb ze gelukkig op tijd vrij verkocht. Ze zitten gemiddeld op 20 cent. Dus dit jaar zijn de prijzen wel goed. Dat is toch een redelijk jaar. Ik heb een redelijk jaar gehad, dan…

Ik heb ze gelukkig op tijd vrij verkocht. Ze zitten gemiddeld op 20 cent. Dus dit jaar zijn de prijzen wel goed. Dat is toch een redelijk jaar. Ik heb een redelijk jaar gehad, dankzij mijn goede

verkoop van aardappels. Dat betekent toch dat de boer, en wij zitten vaak te denken, er wordt in Brussel erg veel bepaald. Je moet ook koopman zijn. Nou, je moet geluk hebben.…

verkoop van aardappels. Dat betekent toch dat de boer, en wij zitten vaak te denken, er wordt in Brussel erg veel bepaald. Je moet ook koopman zijn. Nou, je moet geluk hebben.

Mijn aardappels heb ik in drie gedeelten verkocht. Ik heb dus een deel op contract gehad. En de rest heb ik in drie termijnen verkocht. In november, december en januari. Dus ik po…

Mijn aardappels heb ik in drie gedeelten verkocht. Ik heb dus een deel op contract gehad. En de rest heb ik in drie termijnen verkocht. In november, december en januari. Dus ik pool gewoon voor mezelf. Ik heb geluk gehad. Ik heb ze net op tijd verkocht.

Maar het is toch een beetje inzicht toch ook? Nou, ook wel geluk.

Maar het is toch een beetje inzicht toch ook? Nou, ook wel geluk.

Geluk, inzicht.

Geluk, inzicht.

We hadden allemaal gehoopt dat Oostbloklanden nog meer aardappels van ons zouden kopen. We hebben dus een Oost... Europese order, gehad voor 150.000 ton. Toen gingen die prijzen…

We hadden allemaal gehoopt dat Oostbloklanden nog meer aardappels van ons zouden kopen. We hebben dus een Oost... Europese order, gehad voor 150.000 ton. Toen gingen die prijzen omhoog. Toen heb ik een groot deel van mijn areaal verkocht. De laatste areaal, het laatste gedeelte heb ik verkocht. Ongeveer half januari. Al voor twee cent minder. Ik heb ze in drie gedeelten verkocht. Een gedeelte voor

21 cent. Een gedeelte voor 22 cent. Een gedeelte voor 23 cent.

21 cent. Een gedeelte voor 22 cent. Een gedeelte voor 23 cent.

Maar nou, op kostten de prijzen, nou kost een aardappel nog maar 18 cent.

Maar nou, op kostten de prijzen, nou kost een aardappel nog maar 18 cent.

MUZIEK

MUZIEK

Aan de ene kant zegt u van er zullen grotere bedrijven komen. Aan de andere kant is het ook mogelijk. Dat er misschien intensiever een intensievere methode komt voor de landbouw, …

Aan de ene kant zegt u van er zullen grotere bedrijven komen. Aan de andere kant is het ook mogelijk. Dat er misschien intensiever een intensievere methode komt voor de landbouw, ook in dit

gebied. Ja. En dan denkt u misschien aan de tulpenteelt en de rozenteelt. Er wordt hier vrij weinig gedaan. Drie, vier jaar geleden zijn hier een paar landbouwers zijn hiermee beg…

gebied. Ja. En dan denkt u misschien aan de tulpenteelt en de rozenteelt. Er wordt hier vrij weinig gedaan. Drie, vier jaar geleden zijn hier een paar landbouwers zijn hiermee begonnen. Die hebben twee jaar volgehouden, maar ze zijn er toch weer mee opgehouden. Het blijkt toch niet dat het wil hier. Maar er zijn natuurlijk ook

andere gewassen, ik denk aan spruiten enzovoort.

andere gewassen, ik denk aan spruiten enzovoort.

Hier wordt de laatste jaren steeds meer spruiten verbouwd. En dit komt, men kan op het ogenblik de spruiten machinaal oosten. Vroeger moest men zichzelf plukken. Daar geen medewe…

Hier wordt de laatste jaren steeds meer spruiten verbouwd. En dit komt, men kan op het ogenblik de spruiten machinaal oosten. Vroeger moest men zichzelf plukken. Daar geen medewerkers meer zijn.

Is de laatste jaren de spruiten teelt daar nog teruggelopen. Maar de laatste twee, drie jaren neemt de spruitenteelt steeds grotere omvang op. Omdat men dus machinaal kan plukken.…

Is de laatste jaren de spruiten teelt daar nog teruggelopen. Maar de laatste twee, drie jaren neemt de spruitenteelt steeds grotere omvang op. Omdat men dus machinaal kan plukken. En het is een ontzettend goede teelt ook voor de vruchtwisseling.

Je ziet in het zuiden op dit moment ook een duidelijke verschuiving van kleinere bedrijven die intensiever landbouw gaan bedrijven. Zit daar dan toch eventueel mogelijk in dat je …

Je ziet in het zuiden op dit moment ook een duidelijke verschuiving van kleinere bedrijven die intensiever landbouw gaan bedrijven. Zit daar dan toch eventueel mogelijk in dat je langzamerhand hier ook met andere producten in aanraking komt. Omdat je gewoon moet. Omdat anders het gewoon niet meer haalbaar is.

U bedoelt meer misschien de veredelingssector. Nou hier wordt ook vrij weinig gedaan aan die sector. In de veenkolonieën vrij veel. Dan denk ik vooral aan legkippen, mesterijen. …

U bedoelt meer misschien de veredelingssector. Nou hier wordt ook vrij weinig gedaan aan die sector. In de veenkolonieën vrij veel. Dan denk ik vooral aan legkippen, mesterijen. Maar hier in onze omgeving zeer weinig. Zeer weinig. Hier zijn wel een paar akkerbouwers, die waren een paar jaar geleden een gemengd bedrijf, die zijn overgeschakeld tot puur veehouderij. Maar echt die veredelingssector zie ik hier nog niet zitten. Omdat de prijs ook de laatste jaren vrij, vrij slecht was. Je moet behoorlijk investeren. Ik zie toch alleen maar de mogelijkheid om een goed inkomen te kunnen halen in de toekomstbedrijfsvergroting.

Dan kom je automatisch terecht op het wagenpark. Het wagenpark bedoelt dan mee de machines die u nodig heeft om het gewassen van de velden af te halen. Is het nu zo dat u helemaal…

Dan kom je automatisch terecht op het wagenpark. Het wagenpark bedoelt dan mee de machines die u nodig heeft om het gewassen van de velden af te halen. Is het nu zo dat u helemaal selfsupporting bent om het zo maar te zeggen? U bouwt geen loonbedrijf, heeft allemaal uw eigen machines?

Ik ben niet selfsupporting. Met aardappelen ben ik helemaal selfsupporting. Dankzij die combinatie. Mijn koren laat ik door een loonwerker. Mijn bieten laat ik rooien door een lo…

Ik ben niet selfsupporting. Met aardappelen ben ik helemaal selfsupporting. Dankzij die combinatie. Mijn koren laat ik door een loonwerker. Mijn bieten laat ik rooien door een loonwerker. Alleen het bietentransport doen we weer met ons drieën in deze samenwerking. Bieten laat ik ook zaaien. Verder zijn wij selfsupporting.

Waarom bent u met uw buren, neem ik aan, begonnen met een combinatie ten aanzien van die

Waarom bent u met uw buren, neem ik aan, begonnen met een combinatie ten aanzien van die

aardappelrooimachine? Is die gewoon zo kostbaar? De hele terrein, de aardappeltrein om het zo maar te noemen? Om het alleen te doen?

aardappelrooimachine? Is die gewoon zo kostbaar? De hele terrein, de aardappeltrein om het zo maar te noemen? Om het alleen te doen?

Ten eerste, onze bedrijven zijn te klein om zelf te investeren op deze aardappelteelt. Ten tweede, je kunt ze niet meer bemannen. Ieder bedrijf heeft maar één man, dus de boer. …

Ten eerste, onze bedrijven zijn te klein om zelf te investeren op deze aardappelteelt. Ten tweede, je kunt ze niet meer bemannen. Ieder bedrijf heeft maar één man, dus de boer. Voor een moderne aardappelteelt heb je toch nodig dat je met vier, vijf man bent. En die investering van poten tot en met rooien is ontzettend duur. Je kunt het niet meer alleen aan op een gemiddeld bedrijf van vijftig hectare. Dus vier jaar geleden zijn twee collega's en ik begonnen met een samenwerking. Een jaar later zijn we uitgebreid met nog twee collega's erbij. En dit draait bijzonder voordelig.

En het werken is ook veel plezieriger. Je doet alles met je vijven. Poten doe je met je vijven. Rooien doe je met je vijven. Alles gaat goed rond. Het gaat prima.…

En het werken is ook veel plezieriger. Je doet alles met je vijven. Poten doe je met je vijven. Rooien doe je met je vijven. Alles gaat goed rond. Het gaat prima.

Wat is nou de volgende stap? Een combinatie met andere

Wat is nou de volgende stap? Een combinatie met andere

machines? Nou, de volgende stap is heel misschien in de toekomst dat we met elkaar, heel misschien hoor, een maaidorsers zullen aanschaffen. Maar die ontwikkeling zit erin? Die on…

machines? Nou, de volgende stap is heel misschien in de toekomst dat we met elkaar, heel misschien hoor, een maaidorsers zullen aanschaffen. Maar die ontwikkeling zit erin? Die ontwikkeling zit er wel in.

Beslist waar. Want vijftien jaar geleden was het niet zo. Dan was men veel zelfstandiger als boer. Nu bent je al een soort combinatie aan het aangaan. Ondanks dat het helemaal vri…

Beslist waar. Want vijftien jaar geleden was het niet zo. Dan was men veel zelfstandiger als boer. Nu bent je al een soort combinatie aan het aangaan. Ondanks dat het helemaal vrijwillig is.

Ja, maar je bent natuurlijk wel zelfstandig. Je gaat met je vijven ga je alles beoordelen. Bespreken met elkaar.

Ja, maar je bent natuurlijk wel zelfstandig. Je gaat met je vijven ga je alles beoordelen. Bespreken met elkaar.

En zoals ik met die aardappel vertelde, we hebben dus zeventig hectare aardappels. Dan gaan we dus niet bekijken, we moeten vandaag bij Pietje rooien, vandaag bij Jantje rooien. W…

En zoals ik met die aardappel vertelde, we hebben dus zeventig hectare aardappels. Dan gaan we dus niet bekijken, we moeten vandaag bij Pietje rooien, vandaag bij Jantje rooien. We gaan gewoon bekijken de percelen. De kwade percelen moeten er bij ons het eerst uit. Ongeacht bij wie het is. Want die lichte percelen kun je altijd nog rooien. Dus je bent zelfstandig.

Dat heb je wel. Maar je gaat gewoon onderling overleggen. Ga je met elkaar de percelen bekijken. Wie het eerst groot moet worden.

Dat heb je wel. Maar je gaat gewoon onderling overleggen. Ga je met elkaar de percelen bekijken. Wie het eerst groot moet worden.

Wat heeft je nou op dit land hier staan, aan de overkant?

Wat heeft je nou op dit land hier staan, aan de overkant?

In het voorhuis heb ik hier wintertarwe staan. Wat komt er volgend jaar op te staan? Volgend jaar komt er suikerbieten op te staan. Daarna komt er weer wintertarwe op te staan. Da…

In het voorhuis heb ik hier wintertarwe staan. Wat komt er volgend jaar op te staan? Volgend jaar komt er suikerbieten op te staan. Daarna komt er weer wintertarwe op te staan. Daarna komen aardappels op te staan.

Dus 1 perceel komt 2 jaar tarwe op. En 1 keer aardappels en 1 keer suikerbieten. Het is gewoon een vast gegeven feit. Ik hoef dus niet na te denken, wat moet ik daar…

Dus 1 perceel komt 2 jaar tarwe op. En 1 keer aardappels en 1 keer suikerbieten. Het is gewoon een vast gegeven feit. Ik hoef dus niet na te denken, wat moet ik daar

hebben. Ik heb gewoon 1 op 4 getild. En dat hou ik tot nog toe vol.

hebben. Ik heb gewoon 1 op 4 getild. En dat hou ik tot nog toe vol.

MUZIEK

MUZIEK

En hier hebben we dus die karn installatie. Het is wel vol hier.

En hier hebben we dus die karn installatie. Het is wel vol hier.

Maar u ziet wel, hij is nog volledig intact. Hij ziet er nog vrij gaaf uit.

Maar u ziet wel, hij is nog volledig intact. Hij ziet er nog vrij gaaf uit.

Moet je even zeggen wat we allemaal zien? Want ik weet echt niet wat het is. Oei oei, dat weet ik ook niet.

Moet je even zeggen wat we allemaal zien? Want ik weet echt niet wat het is. Oei oei, dat weet ik ook niet.

Dat weet ik ook niet. Nee? Nee.

Dat weet ik ook niet. Nee? Nee.

Nee joh, ik weet niet zo.

Nee joh, ik weet niet zo.

Nee, maar hier is laatst iemand geweest uit Wageningen. Die gaat er een boek over schrijven.

Nee, maar hier is laatst iemand geweest uit Wageningen. Die gaat er een boek over schrijven.

Die gaat een boek over dit apparaat schrijven? Ja.

Die gaat een boek over dit apparaat schrijven? Ja.

Hij is laatst dus een Wageningense student geweest. Die gaat een boek schrijven over de karn installaties in heel Nederland. En in het bijzonder in provincie Groningen. Hij heeft …

Hij is laatst dus een Wageningense student geweest. Die gaat een boek schrijven over de karn installaties in heel Nederland. En in het bijzonder in provincie Groningen. Hij heeft deze laatst helemaal op elkaar gezet, gefotografeerd, uitgemeten. En dan gaat hij

alles beschrijven, hoe zo'n ding vroeger gewerkt heeft. Het lijkt me bijzonder interessant, maar ik weet niet exact hoe de karn installatie werkt. Je zou het…

alles beschrijven, hoe zo'n ding vroeger gewerkt heeft. Het lijkt me bijzonder interessant, maar ik weet niet exact hoe de karn installatie werkt. Je zou het

nog een keer moeten gaan proberen, om ons een keer in werking

nog een keer moeten gaan proberen, om ons een keer in werking

te zetten. Ja, maar dan zou ik eerst een paard moeten kopen. Ik heb geen paard. En ik kan er moeilijk zelf voorlopen.

te zetten. Ja, maar dan zou ik eerst een paard moeten kopen. Ik heb geen paard. En ik kan er moeilijk zelf voorlopen.

Het paard liep hier in? Hier liep een paard in. Dus in dit

Het paard liep hier in? Hier liep een paard in. Dus in dit

kleine raam? Daar ziet u een

kleine raam? Daar ziet u een

kleine kijkgaatje. Als de paard niet lopen wou, dan gaf men hem met een stok op achterwerk om hem te laten lopen. Hier liep paard vroeger in. En dan ging daar dus de overbrenging …

kleine kijkgaatje. Als de paard niet lopen wou, dan gaf men hem met een stok op achterwerk om hem te laten lopen. Hier liep paard vroeger in. En dan ging daar dus de overbrenging heen in het karrenhuis. En de karneton, die staat bij ons in de voorgang. Zo werd vroeger boter klaar gemaakt.

Een heel klein hokje. Het is een hokje van ongeveer 6 meter bij 4 meter geloof ik. En dan liep er volgens mij een dikke Belg voor, zo'n groot paard.…

Een heel klein hokje. Het is een hokje van ongeveer 6 meter bij 4 meter geloof ik. En dan liep er volgens mij een dikke Belg voor, zo'n groot paard.

MUZIEK

MUZIEK

U heeft drie zoons. Stel dat ze alle drie ook boer willen worden. Staat u daar achter?

U heeft drie zoons. Stel dat ze alle drie ook boer willen worden. Staat u daar achter?

Ik sta er wel achter, maar ik zie alleen grote moeilijkheden hoe ik mijn drie zoons boer moet maken. Dat kan volgens mij niet. Eén zou desnoods boer kunnen worden. Mijn drie kunn…

Ik sta er wel achter, maar ik zie alleen grote moeilijkheden hoe ik mijn drie zoons boer moet maken. Dat kan volgens mij niet. Eén zou desnoods boer kunnen worden. Mijn drie kunnen hier in Nederland praktisch geen boer worden. Ik zie geen mogelijkheden.

En ik weet ook niet of ze willen hoor. Het zijn wel echt boerenzoons. Ze zijn vaak bij mij op land. Maar of ze boeren worden, ik weet niet. Ze mogen wel, maar dan komen er problem…

En ik weet ook niet of ze willen hoor. Het zijn wel echt boerenzoons. Ze zijn vaak bij mij op land. Maar of ze boeren worden, ik weet niet. Ze mogen wel, maar dan komen er problemen over x aantal jaren. Hoe moet ik ze boer maken?

Dus één jonge zoon zou misschien boer kunnen worden als ik er land bij zou kunnen kopen. Maar voor drie zoons zie ik hier geen mogelijkheden om op dit bedrijf boer te zijn.…

Dus één jonge zoon zou misschien boer kunnen worden als ik er land bij zou kunnen kopen. Maar voor drie zoons zie ik hier geen mogelijkheden om op dit bedrijf boer te zijn.

Maar ook heel Nederland niet, zegt u eigenlijk.

Maar ook heel Nederland niet, zegt u eigenlijk.

In heel Nederland niet, beslist niet. Want als je een gemiddelde boerderij hebt van 70 hectare, daar kunnen geen drie zoons boer op zijn. En dan zou je misschien moeten emigreren.…

In heel Nederland niet, beslist niet. Want als je een gemiddelde boerderij hebt van 70 hectare, daar kunnen geen drie zoons boer op zijn. En dan zou je misschien moeten emigreren. Maar dan zou papa ook wel moeten. En ik weet niet of ik dé man wel ben om te emigreren.

Maar u zegt eigenlijk dat er dan toch weinig toekomst is, met name voor een groot aantal jongens die op den duur, zeg maar, de landbouw in zouden willen. Dat het aantal…

Maar u zegt eigenlijk dat er dan toch weinig toekomst is, met name voor een groot aantal jongens die op den duur, zeg maar, de landbouw in zouden willen. Dat het aantal

zal afnemen. Nou, er is wel toekomst, maar dan voor één zoon op een boerderij. Dat is

zal afnemen. Nou, er is wel toekomst, maar dan voor één zoon op een boerderij. Dat is

toekomst. Maar in totaliteit bedoel ik eigenlijk.

toekomst. Maar in totaliteit bedoel ik eigenlijk.

Nou, er is wel toekomst voor die jonge boer. Alleen die probleem die ik net naar voren heb gebracht, dat is overname. Daar zal iets aan gedaan moeten worden. Dus Brussel, die zull…

Nou, er is wel toekomst voor die jonge boer. Alleen die probleem die ik net naar voren heb gebracht, dat is overname. Daar zal iets aan gedaan moeten worden. Dus Brussel, die zullen de prijzen omhoog moeten schroeven, om de jonge boer op een rendabele wijze boer te kunnen laten worden.

Wat zijn nou de leukste ogenblikken voor een boer, over het jaar bekeken?

Wat zijn nou de leukste ogenblikken voor een boer, over het jaar bekeken?

De leukste ogenblikken zijn, dat is het voorjaar. Als je alle gewassen zaait. Het doorkomst van koren en aardappels en suikerbieten is een prachtigheid. Alle dagen kruip je over h…

De leukste ogenblikken zijn, dat is het voorjaar. Als je alle gewassen zaait. Het doorkomst van koren en aardappels en suikerbieten is een prachtigheid. Alle dagen kruip je over het land. En je gaat kijken of het biedenplantje al naar boven komt. Je gaat de aardappel remmen, ga je openkrabben. Of de aardappels al boven komen. Een hele mooie tijd kan zijn, de oogsttijd.

Vooral als het een goed gewas is, is oogsten. Dat is een hele mooie tijd. Drukke tijd, maar een mooie tijd.

Vooral als het een goed gewas is, is oogsten. Dat is een hele mooie tijd. Drukke tijd, maar een mooie tijd.

Spannend? Spannend. Iedere middag om half één, zeg je tegen kinderen sst, ik moet een weerpraatje luisteren. Wat we weer krijgen we morgen. Dat is heel spannend. Maar het is ee…

Spannend? Spannend. Iedere middag om half één, zeg je tegen kinderen sst, ik moet een weerpraatje luisteren. Wat we weer krijgen we morgen. Dat is heel spannend. Maar het is een hele mooie tijd.

Spannend in de zin van of het allemaal wel lukt? Spannend vooral

Spannend in de zin van of het allemaal wel lukt? Spannend vooral

het factor weer. Want je moet soms echt tegen het weer vechten. Dat is het spannendste moment voor een boel, vind ik. Het werk is helemaal niet spannend. Dat is door de tegenwoord…

het factor weer. Want je moet soms echt tegen het weer vechten. Dat is het spannendste moment voor een boel, vind ik. Het werk is helemaal niet spannend. Dat is door de tegenwoordige machines. Heb je het niet zo zwaar meer. Je maakt wel lange dagen, maar het is niet zwaar lichamelijk arbeid. Maar vooral de spanning zit hem in het weer. Hou je mooi weer of krijg je regen weer. En daarom is het vaak dat de mensen haast, gehaast, gehaast.

Maar wat brengt dat zelf bij u teweeg? Spanningen?

Maar wat brengt dat zelf bij u teweeg? Spanningen?

Spanning, iets nervositeit misschien. Dat je misschien een beetje prikkelbaar bent tegenover je kinderen. Dat ze rustig moeten zijn aan tafel. Je zit aan tafel te eten. Je denkt a…

Spanning, iets nervositeit misschien. Dat je misschien een beetje prikkelbaar bent tegenover je kinderen. Dat ze rustig moeten zijn aan tafel. Je zit aan tafel te eten. Je denkt aan de dag van morgen. Om half één gaat de radio aan. We willen eens droog weer hebben. Dan valt de spanning van je weg. We willen eens regen hebben. Dan blijf je een beetje gespannen. En vooral met combinen en aardappelrooien. Bietenrooien nog niet zozeer. Maar dan kun je toch uitsmeren over twee maanden. Maar als je combinen moet, dan moet je op een bepaald moment, moet het koren eraf.

Twee jaar geleden was het koren rijp. Toen begon het te waaien in één keer. Toen is er gemiddeld ongeveer 10 tot 15% korrels uitgevallen. Dat is natuurlijk een ontzettend sneu g…

Twee jaar geleden was het koren rijp. Toen begon het te waaien in één keer. Toen is er gemiddeld ongeveer 10 tot 15% korrels uitgevallen. Dat is natuurlijk een ontzettend sneu geval. Je hebt dus het hele jaar je best gedaan. En op een bepaalde

dag kan 10 tot 15% van de korrel eruit waaien. En daar zit namelijk die spanning in. Je kunt er niks aan doen. Je hebt je best gedaan, maar de weergoden die gooien roet in het ete…

dag kan 10 tot 15% van de korrel eruit waaien. En daar zit namelijk die spanning in. Je kunt er niks aan doen. Je hebt je best gedaan, maar de weergoden die gooien roet in het eten. Maar ik ben niet lang echt prikkelbaar. Ik ben ook gauw weer vergeten. Ik doe mijn best, en meer kan ik niet.

Wat is nou een goede boer?

Wat is nou een goede boer?

Een goede boer? Dat is een hele, hele moeilijke vraag. Een goede boer...

Een goede boer? Dat is een hele, hele moeilijke vraag. Een goede boer...

De poes loopt rond.

De poes loopt rond.

Ja, wat zou ik daarvan zeggen? Wat is een goede boer?

Ja, wat zou ik daarvan zeggen? Wat is een goede boer?

Even nadenken. Wat zou ik daarvan zeggen?

Even nadenken. Wat zou ik daarvan zeggen?

Wat is een goede en wat is een slechte?

Wat is een goede en wat is een slechte?

Ja, dat vind ik een moeilijke definitie.

Ja, dat vind ik een moeilijke definitie.

Ieder doet zijn best op zijn eigen manier. Een goede boer is...

Ieder doet zijn best op zijn eigen manier. Een goede boer is...

Ja...

Ja...

Ieder doet zijn best op zijn eigen manier. Je probeert in het voorjaar...

Ieder doet zijn best op zijn eigen manier. Je probeert in het voorjaar...

de gewassen zo goed mogelijk in de grond te krijgen, je verzorgt de gewassen goed. Je probeert de gewassen goed af te halen... ...in zomer of in de herfst. Een goede boer... ..…

de gewassen zo goed mogelijk in de grond te krijgen, je verzorgt de gewassen goed. Je probeert de gewassen goed af te halen... ...in zomer of in de herfst. Een goede boer... ...iedere doet op zijn eigen manier. Het is moeilijk de definitie te geven van een goede boer.

Muziek en einde.

Muziek en einde.